బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో రికార్డు స్థాయి **₹11 లక్షల కోట్ల** నగదు నిల్వలు పేరుకుపోవడంతో, రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) రంగంలోకి దిగింది. ఇందులో భాగంగా సెప్టెంబర్ 9, 2026న ఆర్బీఐ 'సెల్-బై' ఫారిన్ ఎక్స్ఛేంజ్ స్వాప్స్ ద్వారా అదనపు నగదును వెనక్కి తీసుకుంది.
బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో అదనపు నగదును నియంత్రించేందుకు ఆర్బీఐ వ్యూహాత్మకంగా అడుగులు వేస్తోంది. 'సెల్-బై స్వాప్' విధానం ద్వారా ఆర్బీఐ వాణిజ్య బ్యాంకుల నుంచి డాలర్లను తీసుకుని, ఆ మొత్తానికి సమానమైన రూపాయిలను తిరిగి ఇచ్చే ప్రక్రియను చేపట్టింది. తద్వారా సిస్టమ్లో ఉన్న అదనపు నగదును తగ్గించి, స్వల్పకాలిక వడ్డీ రేట్లను స్థిరంగా ఉంచడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
ఈ లిక్విడిటీ సర్ప్లస్ ఎందుకు వచ్చింది?
గత కొంతకాలంగా విదేశీ పెట్టుబడులు భారీగా పెరగడం వల్ల మార్కెట్లోకి సుమారు $136 బిలియన్ల నిధులు వచ్చాయి. దీనివల్ల బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో నగదు నిల్వలు ₹11 లక్షల కోట్లకు చేరాయి. ఈ అదనపు నగదు ఇన్ఫ్లేషన్కు దారితీయకుండా చూడటమే ఆర్బీఐ ముందున్న ప్రధాన సవాలు.
వ్యాపారాలపై ప్రభావం (Impact on Business)
ఆర్బీఐ తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం వల్ల 'ఫార్వర్డ్ ప్రీమియంలు' పెరిగాయి. సెప్టెంబర్ నాటికి ఈ ప్రీమియం 10.75 పైసలకు చేరుకుంది. ఎగుమతి, దిగుమతిదారులు కరెన్సీ హెడ్జింగ్ (Hedging) చేసుకోవడానికి గతంలో కంటే ఇప్పుడు ఎక్కువ ఖర్చు చేయాల్సి ఉంటుంది, ఇది వారిపై అదనపు భారాన్ని చూపుతోంది.
ఆర్బీఐ ప్లాన్ ఏంటి?
ప్రస్తుతానికి CRR (Cash Reserve Ratio) పెంపు వంటి కఠిన నిర్ణయాలకు వెళ్లకుండా, కేవలం ఫారెక్స్ స్వాప్స్ మరియు వేరియబుల్ రేట్ రివర్స్ రెపో ఆక్షన్స్ ద్వారానే ఆర్బీఐ మార్కెట్ను కంట్రోల్ చేస్తోంది. దీనివల్ల బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో ఆకస్మిక మార్పులు లేకుండా, ప్రతిరోజూ లిక్విడిటీని అడ్జస్ట్ చేసే వెసులుబాటు ఆర్బీఐకి దక్కుతోంది. భవిష్యత్తులో క్రూడ్ ఆయిల్ ధరల హెచ్చుతగ్గులు మరియు అంతర్జాతీయ పరిస్థితులను బట్టి ఆర్బీఐ తన తదుపరి కార్యాచరణను ఖరారు చేయనుంది.