RBI కీలక హెచ్చరిక: Stablecoinలకు నో చెప్పిన సెంట్రల్ బ్యాంక్.. CBDC యే శరణ్యం!

డిజిటల్ కరెన్సీల ద్విముఖ వ్యూహం

RBI తాజాగా విడుదల చేసిన పేమెంట్స్ సిస్టమ్స్ రిపోర్ట్ లో Stablecoinలపై తన అభిప్రాయాన్ని స్పష్టంగా వెల్లడించింది. ఈ వర్చువల్ అసెట్స్ (Virtual Assets) 'సింగల్‌నెస్, ఎలాస్టిసిటీ, ఇంటిగ్రిటీ' వంటి మానిటరీ సిస్టమ్స్ కు కీలకమైన మూడు పరీక్షల్లో విఫలమయ్యాయని RBI పేర్కొంది. అందుకే, వీటిని మానిటరీ ఫంక్షన్స్ కు పనికిరావు అని తేల్చి చెప్పింది. దీనికి బదులుగా, తమ సొంత సెంట్రల్ బ్యాంక్ డిజిటల్ కరెన్సీ (CBDC) ని ఒక పటిష్టమైన ప్రత్యామ్నాయంగా RBI ప్రమోట్ చేస్తోంది. ప్రైవేట్, డీసెంట్రలైజ్డ్ ఇష్యూయెన్సెస్ (Private, Decentralized Issuances) తో పోలిస్తే CBDC మెరుగైన స్థిరత్వాన్ని, ప్రభుత్వ హామీని అందిస్తుందని RBI భావిస్తోంది. గ్లోబల్ గా కూడా ప్రైవేట్ డిజిటల్ కరెన్సీల పట్ల అనేక సెంట్రల్ బ్యాంకులు జాగ్రత్తగా వ్యవహరిస్తున్న నేపథ్యంలో, RBI వైఖరి ఇదే దిశగా ఉంది.

ఇండియా పేమెంట్స్ లో UPIదే హవా!

భారతదేశంలోని రిటైల్ పేమెంట్స్ రంగంలో యూనిఫైడ్ పేమెంట్స్ ఇంటర్‌ఫేస్ (UPI) తిరుగులేని ఆధిపత్యాన్ని ప్రదర్శిస్తోందని ఈ రిపోర్ట్ స్పష్టం చేసింది. 2025 ద్వితీయార్థం (H2CY25) లో మొత్తం పేమెంట్ వాల్యూమ్స్‌లో UPI వాటా 85.5% కు చేరుకుంది. ఈ కాలంలో నమోదైన మొత్తం 142.25 బిలియన్ రిటైల్ ట్రాన్సాక్షన్లలో ఎక్కువ భాగం UPI ద్వారానే జరిగాయి. ఇది గత ఏడాదితో పోలిస్తే 28% వృద్ధిని సూచిస్తోంది. క్రెడిట్ కార్డులు, డెబిట్ కార్డులు, UPI QR కోడ్స్ వంటివి స్థిరమైన వృద్ధిని చూపినప్పటికీ, ప్రీపెయిడ్ పేమెంట్ ఇన్స్ట్రుమెంట్ (PPI) కార్డులు, PoS టెర్మినల్స్, ATMల వంటి కొన్ని సాంప్రదాయ చెల్లింపు మార్గాలలో క్షీణత కనిపించింది. ఇంటర్‌ఆపరేబిలిటీ (Interoperability), తక్కువ ట్రాన్సాక్షన్ ఖర్చులు, ప్రభుత్వ మద్దతు వంటి కారణాలతో UPI తన స్థానాన్ని మరింత పటిష్టం చేసుకుంది.

అంతర్జాతీయంగానూ ఇదే పద్ధతి

RBI తీసుకున్న ఈ కఠిన వైఖరి ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక సెంట్రల్ బ్యాంకుల ఆలోచనలకు అద్దం పడుతోంది. చైనా డిజిటల్ యువాన్, యూరోపియన్ యూనియన్ డిజిటల్ యూరో వంటి దేశాలు తమ CBDCలను అభివృద్ధి చేస్తుండగా, ప్రైవేట్ Stablecoinల నియంత్రణపై స్పష్టత కొరవడుతోంది. ఫైనాన్షియల్ స్టెబిలిటీ బోర్డ్ (FSB) వంటి సంస్థలు కూడా క్రిప్టో-ఆసెట్ రెగ్యులేషన్ (Crypto-asset regulation) పై అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలను ప్రతిపాదిస్తున్నాయి. గతంలో RBI క్రిప్టో కరెన్సీలపై కొంత వ్యతిరేకత చూపిన విషయం తెలిసిందే. ఈ తాజా నివేదిక, సురక్షితమైన, స్థిరమైన డిజిటల్ పేమెంట్ వాతావరణాన్ని ప్రోత్సహించడమే తమ ప్రాధాన్యత అని RBI మరోసారి నొక్కి చెప్పింది.

ఆవిష్కరణలకు ఆటంకమా?

అయితే, RBI దూకుడు వైఖరి దేశంలోని ఫిన్‌టెక్ రంగంలో ఆవిష్కరణలకు (Innovation) ఆటంకం కలిగిస్తుందని కొందరు విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. పూర్తిగా Stablecoinలను తిరస్కరించడం వల్ల, CBDCలు అందించలేని ప్రత్యేక ఫంక్షనాలిటీలను అందించే ప్రైవేట్ రంగ పరిష్కారాలను అన్వేషించే అవకాశాలు తగ్గుతాయని వారు అంటున్నారు.