రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) ప్రభుత్వ బాండ్లను వెనక్కి తీసుకునే ప్రయత్నం (Buyback) అనుకున్నంతగా ఫలించలేదు. ₹30,000 కోట్లకు గాను కేవలం ₹7,388 కోట్లు మాత్రమే అంగీకరించింది. బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో నగదు కొరత (Liquidity Deficit) ఉన్నప్పటికీ, బ్యాంకులు భవిష్యత్ నగదు ప్రవాహాలను ఆశిస్తూ లేదా స్వల్పకాలిక పెట్టుబడులను కొనసాగించాలనే ఉద్దేశ్యంతో ఈ బైబ్యాక్లో పాల్గొనడానికి వెనకడుగు వేశాయి.
అసలు ఏం జరిగింది?
రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థ నుంచి ₹30,000 కోట్ల మొత్తాన్ని నగదు రూపంలో వెనక్కి తీసుకోవడానికి (Bond Buyback Auction) ఒక వేలాన్ని నిర్వహించింది. అయితే, మార్కెట్ నుంచి ఊహించినంత స్పందన రాలేదు. బ్యాంకులు కేవలం ₹7,694 కోట్ల విలువైన బాండ్ల కోసం మాత్రమే బిడ్లు వేశారు. అందులో RBI, ₹7,388 కోట్లను అంగీకరించింది.
అంటే, RBI లక్ష్యానికి ఇది చాలా తక్కువ. దీనిని బట్టి చూస్తే, బ్యాంకులు ఈ ప్రభుత్వ బాండ్లను (Government Securities) ప్రస్తుతానికి RBIకి అమ్మడానికి పెద్దగా ఆసక్తి చూపలేదని తెలుస్తోంది.
ఈ ఆక్షన్ లో 7.33% GS 2026, 5.74% GS 2026, 8.15% GS 2026, మరియు 8.24% GS 2027 అనే నాలుగు రకాల బాండ్లపై దృష్టి సారించారు. ఇవన్నీ స్వల్పకాలిక బాండ్లు, వచ్చే ఏడాదిలోపు మెచ్యూర్ అవుతాయి.
నగదు కొరత (Liquidity Paradox) ఉన్నా ఎందుకు ఈ వైఖరి?
ప్రస్తుతం బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో జూన్ 28, 2026 నాటికి ₹41,562 కోట్ల నగదు కొరత (Liquidity Deficit) ఉంది. సాధారణంగా ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో బ్యాంకులు నగదు అవసరాల కోసం ప్రభుత్వ బాండ్ల వంటి ఆస్తులను అమ్మి డబ్బును సమకూర్చుకుంటాయి.
అయితే, ఇక్కడ తక్కువ భాగస్వామ్యం కనిపించడం చూస్తే, బ్యాంకులు తమ వద్ద ఉన్న నగదును వెంటనే అమ్ముకోవాల్సిన ఒత్తిడిలో లేవని అర్థమవుతోంది. CSB Bank వంటి ఆర్థిక నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, విదేశీ కరెన్సీ డిపాజిట్ల (FCNR(B) deposits) నుంచి భవిష్యత్తులో నగదు ప్రవాహాలు రావచ్చని బ్యాంకులు ఆశిస్తున్నాయి. ఆ డబ్బు రాగానే తమ నగదు నిల్వలు మెరుగుపడతాయని, ప్రస్తుతానికి బాండ్లను అమ్మాల్సిన అవసరం లేదని భావిస్తున్నాయి. అంతేకాకుండా, స్వల్పకాలిక బాండ్లను తమ వద్ద ఉంచుకోవడం వల్ల లిక్విడిటీ పోర్ట్ఫోలియో నిర్వహణ సులభమవుతుందని కూడా భావిస్తున్నాయి.
బాండ్ మార్కెట్ బలంగానే ఉంది
RBI బైబ్యాక్ ఆక్షన్ లో డిమాండ్ తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, మొత్తం బాండ్ మార్కెట్ మాత్రం స్థిరంగానే ఉంది. బెంచ్మార్క్ 10-సంవత్సరాల ప్రభుత్వ బాండ్ ఈల్డ్ (Yield) ఇటీవల 6.75% కి పడిపోయింది. ఇది మార్చి 20, 2026 తర్వాత కనిష్ట స్థాయి. అంతర్జాతీయంగా చమురు ధరలు తగ్గడం (₹72కి) మరియు విదేశీ పెట్టుబడులు భారీగా రావడం ఈ ఈల్డ్స్ తగ్గడానికి ప్రధాన కారణాలు.
జూన్ నెలలో విదేశీ పోర్ట్ఫోలియో పెట్టుబడిదారులు (FPIs) భారత ప్రభుత్వ బాండ్లలో ₹40,000 కోట్ల రికార్డు స్థాయిల్లో పెట్టుబడులు పెట్టారు. ఈ పెట్టుబడులు RBI బైబ్యాక్ నుంచి ఆశించిన స్పందన రాకపోయినా, బాండ్ల ధరలకు మద్దతునిచ్చాయి.
ఇన్వెస్టర్లు ఏం గమనించాలి?
పెట్టుబడిదారులకు ముఖ్యంగా గమనించాల్సిన విషయం ఏంటంటే, బ్యాంకులు తమ నగదు అవసరాలను RBI ఊహించిన దానికంటే భిన్నంగా నిర్వహించుకుంటున్నాయి. బైబ్యాక్ ద్వారా ఆశించిన మొత్తాన్ని RBI తీసుకోలేకపోయినా, అది సంక్షోభాన్ని సూచించదు. కేవలం బ్యాంకులు తమ పెట్టుబడులను అట్టిపెట్టుకోవాలనే వ్యూహాత్మక నిర్ణయంగా చూడాలి.
ముందుకు చూస్తే, FCNR(B) డిపాజిట్ల నుంచి ఆశించిన నగదు ప్రవాహాలు నిజంగా వస్తాయా లేదా అనేది, అలాగే బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థ నగదు నిల్వల సరళి ఎలా ఉంటుందనేది కీలక అంశాలు. దీంతో పాటు, ముడి చమురు ధరల తగ్గుదల, విదేశీ పెట్టుబడుల ప్రభావం 10-సంవత్సరాల బాండ్ ఈల్డ్ పై ఎలా ఉంటుందో చూడాలి. ఇది ప్రభుత్వ బాండ్ మార్కెట్ సెంటిమెంట్ను అంచనా వేయడానికి ఉపయోగపడుతుంది.