భారత బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో లిక్విడిటీ ఏకంగా **₹11 లక్షల కోట్లు** దాటింది. విదేశీ కరెన్సీ భారీగా రావడంతో ఈ పరిస్థితి తలెత్తింది. షార్ట్ టర్మ్ వడ్డీ రేట్లు తగ్గకుండా ఉండేందుకు RBI తన వద్ద ఉన్న ఆయుధాలతో ఈ అదనపు నగదును వెనక్కి తీసుకుంటోంది.
దేశీయ బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో ప్రస్తుతం ఊహించని స్థాయిలో నగదు నిల్వలు పెరిగిపోయాయి. ఫారెన్ ఎక్స్ఛేంజ్ రిజర్వ్స్ను బలోపేతం చేసేందుకు చేపట్టిన ప్రత్యేక స్వ్యాప్ సౌకర్యం ద్వారా $136.4 బిలియన్ల విదేశీ కరెన్సీ రావడంతో ఈ నగదు వరద మొదలైంది. ఆగస్టు 31, 2026 నాటికి FCNR(B) డిపాజిట్ల రూపంలో భారీగా నిధులు రావడమే దీనికి ప్రధాన కారణం.
RBI వ్యూహం ఏంటి?
వ్యవస్థలో ఉన్న ఈ అదనపు నగదును బయటకు లాగేందుకు RBI రంగంలోకి దిగింది. ప్రధానంగా Variable Rate Reverse Repo (VRRR) వేలం, Standing Deposit Facility (SDF), మరియు డాలర్-రూపీ స్వ్యాప్ల ద్వారా నగదును వెనక్కి తీసుకుంటోంది. దీనివల్ల షార్ట్ టర్మ్ వడ్డీ రేట్లు, RBI నిర్ణయించిన 5.25% రెపో రేటుతో స్థిరంగా ఉండేలా చూస్తోంది. ఒకవేళ ఈ నగదును కంట్రోల్ చేయకపోతే, బ్యాంకుల మధ్య పరస్పర అప్పులు (Call Rates) గణనీయంగా పడిపోయి, మానిటరీ పాలసీ దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది.
అగ్రెసివ్ లెండింగ్పై ఆందోళనలు
ఈ పరిణామంపై బ్యాంకింగ్ దిగ్గజాల మధ్య భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. Axis Bank వంటి సంస్థలు, ఇంత భారీ మొత్తంలో నగదు చేతిలో ఉండటం వల్ల బ్యాంకులు అడ్డగోలుగా అప్పులు ఇచ్చే (Abnormal Lending) ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరిస్తున్నాయి. ఇది గతంలో జరిగినట్లుగా క్రెడిట్ రిస్కులకు దారితీస్తుందన్నది వారి వాదన.
మరోవైపు, State Bank of India వంటి బ్యాంకులు అంతగా ఆందోళన చెందాల్సిన పనిలేదని అంటున్నాయి. రాబోయే పండుగ సీజన్లో ప్రజల నగదు డిమాండ్ పెరుగుతుందని, తద్వారా ఈ సర్ ప్లస్ నగదు ఆటోమేటిక్గా అబ్సార్బ్ అవుతుందని వారి అంచనా. ప్రస్తుత క్రెడిట్ గ్రోత్ హెల్తీగానే ఉందని వారు చెబుతున్నారు.
ఇన్వెస్టర్లు గమనించాల్సినవి
షార్ట్ టర్మ్ ఫండింగ్ ఖర్చులు తగ్గే అవకాశం ఉండటంతో, రాబోయే రోజుల్లో RBI ఈ అదనపు నగదును ఎలా మేనేజ్ చేస్తుందనేది కీలకం. బ్యాంకులు తమ నిధులను RBI వద్ద పార్క్ చేస్తున్నాయా లేదా రిస్క్ ఉన్న రంగాలకు అప్పులు ఇస్తున్నాయా అనేది ఇన్వెస్టర్లు నిశితంగా గమనించాలి. పండుగ సీజన్ ప్రభావంతో నగదు లభ్యతలో వచ్చే మార్పులు రానున్న నెలల్లో కీలక పాత్ర పోషించనున్నాయి.