భారత బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో నగదు లభ్యత (System Liquidity) అకస్మాత్తుగా భారీగా పడిపోయింది. GST చెల్లింపులు మరియు రాష్ట్రాల బాండ్ వేలం కారణంగా ఈ సర్ ప్లస్ ఏకంగా **99%** తగ్గి కేవలం **₹542 కోట్లకు** పరిమితమైంది. దీంతో బ్యాంకుల మధ్య రాత్రిపూట ఇచ్చిపుచ్చుకునే వడ్డీ రేట్లు RBI నిర్దేశించిన గరిష్ట స్థాయికి చేరుకున్నాయి.
అక్టోబర్ 22, 2026న భారతీయ బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో నగదు లభ్యత ఊహించని విధంగా భారీ ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంది. అంతకుముందు రోజు వరకు ఉన్న ₹48,303.95 కోట్ల సర్ ప్లస్, కేవలం ₹541.95 కోట్లకు పడిపోవడం జూన్ తర్వాత ఇదే మొదటిసారి.
నగదు ఎటు వెళ్ళింది?
ఈ అకస్మాత్తు క్షీణతకు ప్రధానంగా మూడు కారణాలు ఉన్నాయి:
- GST చెల్లింపులు: సుమారు ₹1.5 లక్షల కోట్ల నుండి ₹2 లక్షల కోట్ల వరకు GST రూపంలో వ్యవస్థ నుంచి భారీ నగదు బయటకు వెళ్ళింది.
- బాండ్ వేలాలు: రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు నిర్వహించిన బాండ్ వేలం ద్వారా మరో ₹23,000 కోట్లు మార్కెట్ నుంచి మళ్లాయి.
- RBI జోక్యం: రూపాయి విలువను కాపాడే క్రమంలో రిజర్వ్ బ్యాంక్ విదేశీ మారకపు మార్కెట్లో జోక్యం చేసుకోవడం వల్ల దేశీయ వ్యవస్థలో నగదు లభ్యత తగ్గింది.
మార్కెట్లపై ప్రభావం
ఈ నగదు కొరత వల్ల బ్యాంకుల మధ్య జరిగే ఓవర్ నైట్ లెండింగ్ రేట్లు 5.70% నుండి 5.80% స్థాయికి పెరిగాయి. ఇది RBI యొక్క 'మార్జినల్ స్టాండింగ్ ఫెసిలిటీ' (MSF) రేటు 5.75% కి చాలా దగ్గరగా ఉండటం గమనార్హం. బ్యాంకులు స్వల్పకాలిక నిధుల కోసం ఎక్కువ వడ్డీ చెల్లించాల్సి రావడం ఒత్తిడిని పెంచుతోంది.
RBI రియాక్షన్
ఈ పరిస్థితిని అదుపు చేసేందుకు రిజర్వ్ బ్యాంక్ రంగంలోకి దిగింది. ₹50,000 కోట్లతో వేరియబుల్ రేట్ రెపో వేలం నిర్వహించగా, బ్యాంకుల నుంచి ₹1.62 లక్షల కోట్ల బిడ్లు రావడం మార్కెట్లో ఉన్న తీవ్రమైన నగదు కొరతను స్పష్టం చేస్తోంది.
ప్రస్తుతం ఇన్వెస్టర్లు ప్రభుత్వ వ్యయం (Government Expenditure)పై దృష్టి పెట్టారు. ప్రభుత్వం పన్నుల ద్వారా సేకరించిన నిధులను తిరిగి ఖర్చు చేయడం మొదలుపెడితేనే, మార్కెట్లోకి నగదు మళ్ళీ ప్రవహించి బ్యాంకింగ్ ఒత్తిడి తగ్గే అవకాశం ఉంది.