భారత బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో లిక్విడిటీ రికార్డు స్థాయిలో **₹10.3 లక్షల కోట్లకు** పెరిగింది. విదేశీ కరెన్సీ ప్రవాహం భారీగా ఉండటంతో, షార్ట్-టర్మ్ ఇంట్రెస్ట్ రేట్లు RBI నిర్ణయించిన పరిమితి కంటే పడిపోయాయి.
భారత బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో నగదు లభ్యత (Liquidity) ఊహించని మలుపు తిరిగింది. సెప్టెంబర్ 3 నాటికి ఈ సర్ప్లస్ నిధులు ఏకంగా ₹10.3 లక్షల కోట్లకు చేరుకున్నాయి. మార్కెట్ వర్గాల్లో ఈ భారీ నగదు నిల్వలు సెంట్రల్ బ్యాంక్ పాలిసీలకు సవాలుగా మారాయి.
వడ్డీ రేట్లపై ప్రభావం
ఈ విపరీతమైన లిక్విడిటీ కారణంగా, ఓవర్ నైట్ వెయిటెడ్ యావరేజ్ కాల్ రేట్ (WACR) సెప్టెంబర్ 4న **4.94%**కి పడిపోయింది. సాధారణంగా ఇది 5% వద్ద ఉన్న స్టాండింగ్ డిపాజిట్ ఫెసిలిటీ (SDF) రేటు కంటే పైన ఉండాలి, కానీ ఇప్పుడు ఆ ఫ్లోర్ రేటును కూడా దాటేసి కిందకు పడిపోయింది.
ఎందుకు ఈ సర్ప్లస్?
ప్రధానంగా RBI ప్రవేశపెట్టిన ఫారెన్ కరెన్సీ డిపాజిట్ స్కీమ్స్, ముఖ్యంగా FCNR(B) విండో ద్వారా దేశంలోకి విదేశీ పెట్టుబడులు పోటెత్తాయి. ఆగస్టు చివరి నాటికి ఈ ఇన్ ఫ్లోస్ $136 బిలియన్లు దాటాయి. ఆర్బీఐ విదేశీ కరెన్సీని కొనుగోలు చేసి, మార్కెట్లోకి రూపాయిలను విడుదల చేయడంతో ఈ సర్ప్లస్ ఏర్పడింది.
RBI ముందున్న సవాళ్లు
అధిక నగదును లాగేయడానికి ఆర్బీఐ వేరియబుల్ రేట్ రివర్స్ రెపో (VRRR) వేలం నిర్వహిస్తున్నా, ఆశించిన ఫలితాలు రావడం లేదు. ₹8.5 లక్షల కోట్ల లక్ష్యంతో వేలం వేస్తే, బ్యాంకులు కేవలం ₹6.02 లక్షల కోట్లను మాత్రమే పార్క్ చేశాయి. దీనిని బట్టి ప్రస్తుత టూల్ కిట్ ఈ భారీ సర్ప్లస్ ని నియంత్రించడానికి సరిపోవడం లేదని స్పష్టమవుతోంది.
ఇన్వెస్టర్లకు హెచ్చరిక
ఈ అధిక నగదు నిల్వలు భవిష్యత్తులో ద్రవ్యోల్బణాన్ని (Inflation) పెంచే ప్రమాదం ఉంది. దీన్ని అదుపు చేసేందుకు ఆర్బీఐ భవిష్యత్తులో ఇంక్రిమెంటల్ క్యాష్ రిజర్వ్ రేషియో (ICRR) పెంపు వంటి కఠిన నిర్ణయాలు తీసుకునే అవకాశం ఉంది. బ్యాంకింగ్ రంగంలో వడ్డీ రేట్ల అస్థిరతపై ఇన్వెస్టర్లు ఇప్పుడు అప్రమత్తంగా ఉండాల్సిన అవసరం ఉంది.