కంపెనీ షేర్లు డీలిస్ట్ అవ్వగానే చాలామంది ఇన్వెస్టర్లు దానిని 'లాస్'గా చూపిస్తూ టాక్స్ బెనిఫిట్ కోసం ప్రయత్నిస్తుంటారు. కానీ, Income Tax నిబంధనల ప్రకారం డీలిస్ట్ అవ్వడం అంటేనే లాస్ క్లెయిమ్ చేయడానికి వీలుండదు. అసలు నిబంధనలు ఏంటో తెలుసుకోండి.
కంపెనీ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీల నుంచి డీలిస్ట్ అయినప్పుడు, షేర్ల విలువ పడిపోవడమో లేదా లిక్విడిటీ కోల్పోవడమో జరుగుతుంది. దీన్ని చూసి ఇన్వెస్టర్లు వెంటనే టాక్స్-డిడక్టబుల్ క్యాపిటల్ లాస్ క్లెయిమ్ చేయవచ్చని పొరబడతారు. అయితే, ఇండియన్ ఇన్కమ్ టాక్స్ యాక్ట్ ప్రకారం ఇది సరైన పద్ధతి కాదు. అసలు విషయం ఏంటంటే, ఒక కంపెనీ పబ్లిక్ నుంచి ప్రైవేట్ కంపెనీగా మారినంత మాత్రాన అది మీ ఆస్తి బదిలీ (Transfer) జరిగినట్టు కాదు.
టాక్సబుల్ ఈవెంట్ అంటే ఏమిటి?
మీరు చట్టబద్ధంగా క్యాపిటల్ లాస్ క్లెయిమ్ చేయాలంటే, ఆ అసెట్ మీ యాజమాన్యం నుంచి పూర్తిగా బయటకు వెళ్ళాలి. అంటే, మీరు ఆ డీలిస్ట్ అయిన షేర్లను ప్రైవేట్ బయర్‌కు Off-market sale ద్వారా అమ్మాలి, లేదా కంపెనీ తెచ్చే Buyback లేదా Exit offerలో పాల్గొనాలి. కంపెనీ లిక్విడేషన్ జరిగి, షేర్లు పూర్తిగా రద్దైతే మాత్రమే అది 'టాక్సబుల్ ఈవెంట్'గా పరిగణించబడుతుంది. ఇలాంటివి జరగకుండా కేవలం షేర్ ధర తగ్గింది కదా అని లాస్ చూపడం కుదరదు.
మారుతున్న నిబంధనలు: అన్‌లిస్టెడ్ అసెట్స్
స్టాక్ డీలిస్ట్ అయిన తర్వాత, దానిని Unlisted assetగా పరిగణిస్తారు. మీరు ఒక కంపెనీలో లాంగ్-టర్మ్ క్యాపిటల్ గెయిన్ టాక్స్ ప్రయోజనం పొందాలంటే, ఆ షేర్లను కనీసం 24 నెలలు హోల్డ్ చేయాలి. లిస్ట్ అయి ఉన్నప్పుడు ఈ పీరియడ్ 12 నెలలు మాత్రమే ఉంటుంది. కాబట్టి, డీలిస్ట్ అయిన తేదీని బట్టి మీ హోల్డింగ్ పీరియడ్ లెక్కలు మారిపోతాయని గమనించండి.
ఐటీఆర్ ఫైలింగ్ మరియు రిస్క్
మీరు అన్‌లిస్టెడ్ షేర్లను కలిగి ఉంటే, వాటిని ఐటీఆర్ (ITR)లో తప్పనిసరిగా డిస్క్లోజ్ చేయాలి. తప్పుడు డాక్యుమెంటేషన్‌తో క్యాపిటల్ లాస్ క్లెయిమ్ చేస్తే, ఆడిట్ సమయంలో ఆదాయపు పన్ను శాఖ నుంచి నోటీసులు వచ్చే అవకాశం ఉంది. అలాగే, లాస్‌ని ఫ్యూచర్ ఇయర్స్ కి క్యారీ ఫార్వర్డ్ చేయాలంటే, డ్యూ డేట్ లోపే ఐటీఆర్ ఫైల్ చేయడం చాలా ముఖ్యం. గడువు దాటితే, ఆ నష్టాన్ని పన్ను మినహాయింపులకు వాడుకునే అవకాశాన్ని కోల్పోతారు. కాబట్టి, కొనుగోలు రికార్డులు మరియు ట్రాన్స్‌ఫర్ ఎవిడెన్స్‌లను జాగ్రత్తగా దాచుకోవడం ఉత్తమం.