వారసత్వంగా వచ్చిన ఆస్తిని విక్రయించినప్పుడు క్యాపిటల్ గెయిన్స్ లెక్కించడంపై చాలా మందికి అయోమయం ఉంటుంది. ఆస్తి అందినప్పటి మార్కెట్ వాల్యూ కాకుండా, అసలైన కొనుగోలు ధర (Original Purchase Price) ఆధారంగానే పన్నును లెక్కించాలి. పన్ను భారాన్ని తగ్గించుకోవడానికి ఉన్న నిబంధనలు, ఐటీఆర్ ఫైలింగ్ గురించి తెలుసుకోండి.
భారతదేశంలో ఒక ఆస్తి వారసత్వంగా రావడం అనేది పన్ను పరిధిలోకి రాదు. కానీ, ఆ ఆస్తిని మీరు అమ్మాలని నిర్ణయించుకున్నప్పుడు మాత్రం 'క్యాపిటల్ గెయిన్స్ టాక్స్' కట్టాల్సి ఉంటుంది. చాలా తరచుగా ఆస్తి విలువను వారసత్వంగా అందినప్పటి ధరతో పోల్చి పొరపాటు చేస్తుంటారు. అసలు నిబంధనలు ఏంటో ఇప్పుడు చూద్దాం.
కాస్ట్ ఆఫ్ అక్విజిషన్ (Cost of Acquisition) ఎలా చూడాలి?
చాలా మంది చేసే ప్రధాన తప్పు ఏంటంటే, వారసత్వంగా ఆస్తి వచ్చినప్పటి మార్కెట్ వాల్యూను కొనుగోలు ధరగా పరిగణించడం. ఇది తప్పు. పన్ను లెక్కల కోసం, ఆ ఆస్తిని మొదట కొనుగోలు చేసిన వ్యక్తి పెట్టిన ఖర్చునే పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు. ఒకవేళ ఆ ఆస్తి ఏప్రిల్ 1, 2001 కంటే ముందు కొన్నదైతే, ఆ రోజున ఉన్న ఫెయిర్ మార్కెట్ వాల్యూని మీరు కొనుగోలు ధరగా వాడుకోవచ్చు. ఇది పన్ను భారాన్ని గణనీయంగా తగ్గిస్తుంది.
హోల్డింగ్ పీరియడ్ మరియు పన్ను రేట్లు
మీరు ఆస్తిని ఎంతకాలం కలిగి ఉన్నారనేది లెక్కించేటప్పుడు, ఆ ఆస్తిని అంతకుముందు కలిగి ఉన్న వ్యక్తుల కాలపరిమితిని కూడా కలుపుతారు (Tacking). దీనివల్ల వారసత్వ ఆస్తులు ఎక్కువగా 'లాంగ్ టర్మ్ క్యాపిటల్ అసెట్స్' కిందకు వస్తాయి.
Budget 2024 తర్వాత పన్ను నిబంధనల్లో మార్పులు వచ్చాయి:
- కొత్త నిబంధన ప్రకారం లాంగ్ టర్మ్ క్యాపిటల్ గెయిన్స్ (LTCG) మీద 12.5% పన్ను పడుతుంది (ఇండెక్సేషన్ ప్రయోజనం ఉండదు).
- జూలై 23, 2024 కంటే ముందు కొన్న ఆస్తుల విషయంలో, పాత పద్ధతిలో 20% పన్ను (ఇండెక్సేషన్ ప్రయోజనంతో) లేదా కొత్త పద్ధతిలో 12.5% (ఇండెక్సేషన్ లేకుండా), ఇందులో ఏది తక్కువైతే అది చెల్లించే అవకాశం ఉంది.
టీడీఎస్ మరియు మినహాయింపులు
ఆస్తి అమ్మకం విలువ లేదా స్టాంప్ డ్యూటీ విలువ ₹50 లక్షలు దాటితే, కొనుగోలుదారు 1% TDS కట్ చేయాల్సి ఉంటుంది. సెల్లర్గా మీరు దీనిని ఫామ్ 26ASలో సరిచూసుకోవాలి. అలాగే, సెక్షన్ 54 కింద కొత్త నివాస గృహంలో పెట్టుబడి పెట్టడం ద్వారా లేదా సెక్షన్ 54EC కింద బాండ్లలో పెట్టుబడి పెట్టడం ద్వారా పన్ను మినహాయింపు పొందవచ్చు.
వారసుల విభజన
ఒకవేళ ఆస్తిని పలువురు వారసులు కలిగి ఉంటే, ఆ ఆస్తి అమ్మకం ద్వారా వచ్చే లాభాలను వారి వాటాల ప్రకారం విభజించుకోవాలి. ప్రతి ఒక్కరూ వారి వాటాకు సంబంధించిన లాభాలను తమ సొంత ఐటీఆర్ (ITR)లో చూపించాలి. విల్ (Will) లేదా సక్సెషన్ సర్టిఫికేట్ వంటి పత్రాలను పక్కాగా సిద్ధం ఉంచుకోవడం వల్ల భవిష్యత్తులో ఆదాయపు పన్ను శాఖ నుంచి వచ్చే నోటీసులను అడ్డుకోవచ్చు.