కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ సమర్పించిన యూనియన్ బడ్జెట్ 2026, ఆదాయపు పన్ను వ్యవస్థలో ఎలాంటి సమూల మార్పులు తీసుకురాలేదు. పన్ను చెల్లింపుదారులకు ఊరట కలిగించే కొత్త ఉపశమన చర్యలు లేకపోయినా, ఉన్న విధానాల్లోనే స్థిరత్వం కొనసాగించాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది.
ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరానికి సంబంధించిన పన్ను స్లాబులు, రేట్లు, మినహాయింపుల విషయంలో ఎలాంటి మార్పులు లేకుండా యథాతథంగా కొనసాగుతాయని బడ్జెట్ స్పష్టం చేసింది. దీనివల్ల పన్ను చెల్లింపుదారులకు ఒక రకమైన నిశ్చింతత లభించినా, కొత్తగా పన్ను భారం తగ్గించుకోవాలనుకునేవారికి నిరాశే ఎదురైంది.
2020లో ప్రవేశపెట్టిన కొత్త పన్ను విధానం (New Tax Regime) మరియు పాత పన్ను విధానం (Old Tax Regime) రెండూ యథాతథంగా అమల్లో ఉంటాయి. కొత్త విధానంలో, ₹4 లక్షల వరకు ఆదాయంపై పన్ను మినహాయింపు లభిస్తుంది. ఆపైన వచ్చే ఆదాయానికి 5% నుంచి 30% వరకు స్లాబ్ రేట్లు వర్తిస్తాయి. ముఖ్యంగా, ₹12 లక్షల వరకు సంపాదించే వారికి పూర్తి పన్ను ఉపశమనం (Full Tax Rebate) ఉంది. దీనికితోడు, ₹75,000 స్టాండర్డ్ డిడక్షన్ (Standard Deduction) తో, జీతం పొందే ఉద్యోగులకు ఇది ₹12.75 లక్షల వరకు వర్తిస్తుంది. మధ్యతరగతి ఆదాయవర్గాలకు ఇది ఎంతో ప్రయోజనకరంగా మారనుంది.
ఇక పాత పన్ను విధానం విషయానికొస్తే, ₹2.5 లక్షల వరకు పన్ను మినహాయింపు ఉంది. ఆపైన 5%, 20%, 30% రేట్లతో పన్నులు వర్తిస్తాయి. హౌస్ రెంట్ అలవెన్స్ (HRA), లీవ్ ట్రావెల్ అలవెన్స్ (LTA), సెక్షన్ 80C కింద పెట్టుబడులు, మెడికల్ ఇన్సూరెన్స్ (80D), NPS, హోమ్ లోన్ వడ్డీ వంటి అనేక రకాల తగ్గింపులు, మినహాయింపులను ఉపయోగించుకునేవారికి ఇది ఇప్పటికీ ప్రయోజనకరంగానే ఉంటుంది. నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, ₹12 లక్షల వరకు ఆదాయం ఉన్నవారికి కొత్త విధానమే మేలు. అయితే, ₹24 లక్షలకు మించి సంపాదించేవారు, తమ తగ్గింపులు, మినహాయింపులు సుమారు ₹8 లక్షలకు మించి ఉంటేనే పాత విధానంలో తక్కువ పన్ను చెల్లించే అవకాశం ఉంది. కాబట్టి, వ్యక్తిగత ఖర్చుల తీరును బట్టి జాగ్రత్తగా ప్లాన్ చేసుకోవాలి.
పన్ను విధానంలో మార్పులు లేనప్పటికీ, పన్ను చెల్లింపుదారుల సౌలభ్యం కోసం కొన్ని ప్రక్రియాపరమైన మార్పులు చేశారు. సవరించిన ఐటీఆర్ (Revised ITR) ఫైల్ చేయడానికి గడువును డిసెంబర్ 31 నుంచి మార్చి 31 వరకు పొడిగించారు. ITR-1, ITR-2 ఫారాలను జూలై 31 లోపు, ఆడిట్ అవసరం లేని వ్యాపారాలు, ట్రస్టులు ఆగస్టు 31 లోపు ఫైల్ చేయాలి. మోటార్ యాక్సిడెంట్ క్లెయిమ్స్ ట్రిబ్యునల్స్ నుంచి వచ్చే వడ్డీపై పూర్తి పన్ను మినహాయింపు ఇచ్చారు. అలాగే, ఫారిన్ టూర్ ప్యాకేజీలు, విదేశాల్లో విద్య, వైద్య ఖర్చులపై (LRS) TCS (Tax Collected at Source) ను తగ్గించారు.
కొత్త ఆదాయపు పన్ను చట్టం, 2025 (New Income Tax Act, 2025) వచ్చే ఏడాది ఏప్రిల్ 1, 2026 నుంచి అమల్లోకి రానుంది. దీనితో పన్ను వ్యవస్థ మరింత సరళతరం అవుతుందని భావిస్తున్నారు.
మొత్తం మీద, ప్రస్తుత పన్ను వ్యవస్థలోనే స్థిరత్వాన్ని కొనసాగించడం ద్వారా, పెట్టుబడిదారులకు, వ్యాపారాలకు ఒక ఊహాజనిత వాతావరణాన్ని కల్పించాలని ప్రభుత్వం యోచిస్తోంది. ఆర్థిక వ్యవస్థ వృద్ధి చెందుతున్న నేపథ్యంలో, ఈ పన్ను స్థిరత్వం పెట్టుబడులకు సానుకూల సంకేతమని ఆర్థిక నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.