గృహ రుణం తీసుకున్నవారిలో ఒకరు మరణిస్తే, మిగిలిన సహ-రుణగ్రహీతే (Co-borrower) పూర్తి రుణాన్ని చెల్లించాల్సిన బాధ్యత ఉంటుంది. రుణదాతలు (Lenders) మరణం జరిగినంత మాత్రాన రుణాన్ని రద్దు చేయరు లేదా EMIలను నిలిపివేయరు. కుటుంబ సభ్యులు లోన్ ఇన్సూరెన్స్ (Loan Insurance) ఉందో లేదో పరిశీలించి, బ్యాంకుతో వెంటనే సంప్రదింపులు జరపడం చాలా ముఖ్యం. లేదంటే SARFAESI చట్టం కింద చట్టపరమైన చర్యలు ఎదుర్కోవాల్సి రావచ్చు.
గృహ రుణం తీసుకున్నవారిలో ఒకరు మరణించడం అనేది కుటుంబానికి తీరని లోటు. అయితే, ఆర్థికంగా చూస్తే, రుణ బాధ్యతలు యథాతథంగా కొనసాగుతాయి. చాలా మందికి ఒక అపోహ ఉంటుంది, అదేమిటంటే- సహ-రుణగ్రహీత చనిపోతే రుణం మాఫీ అవుతుందని, రద్దు అవుతుందని లేదా ఆటోమేటిక్గా విభజించబడుతుందని. కానీ వాస్తవానికి, మిగిలిన సహ-రుణగ్రహీతే 100% బకాయి ఉన్న రుణాన్ని చెల్లించడానికి చట్టబద్ధంగా బాధ్యత వహిస్తారు. సాధారణ రుణ ఒప్పందాల ప్రకారం, ఇద్దరు పార్టీలు 'జాయింట్ అండ్ సెవరల్ లయబిలిటీ' (Joint and Several Liability) కింద ఉంటారు. అంటే, రుణదాత మొత్తం EMIని మిగిలినవారి నుండి వసూలు చేసే హక్కును కలిగి ఉంటారు.
రుణదాతలు మరణ ధృవీకరణ పత్రం (Death Certificate) అందినంత మాత్రాన EMIలను నిలిపివేయరు. ఒకవేళ మిగిలిన సహ-రుణగ్రహీత, బ్యాంకు సర్దుబాటు చేస్తుందనే ఆశతో చెల్లింపులు ఆపివేస్తే, వారు చెల్లింపుల షెడ్యూల్లో డిఫాల్ట్ అయ్యే ప్రమాదం ఉంది. చెల్లింపులు ఆలస్యం అయితే, రుణగ్రహీత క్రెడిట్ స్కోర్ తగ్గిపోతుంది. తీవ్రమైన సందర్భాల్లో, బ్యాంకు SARFAESI చట్టం కింద రికవరీ ప్రక్రియలను ప్రారంభించవచ్చు. ఈ చట్టం ప్రకారం, రుణం చెల్లించకపోతే మరియు ఖాతా నాన్-పెర్ఫార్మింగ్ అసెట్ (NPA)గా వర్గీకరించబడితే, బ్యాంకు తనఖా పెట్టిన ఆస్తిని స్వాధీనం చేసుకునే అధికారం పొందుతుంది.
కుటుంబాలు తీసుకోవాల్సిన ఒక కీలకమైన చర్య ఏమిటంటే, గృహ రుణంతో పాటు క్రెడిట్-లింక్డ్ జీవిత బీమా పాలసీ (Credit-linked Life Insurance Policy) తీసుకున్నారో లేదో ధృవీకరించుకోవడం. ఒకవేళ అలాంటి పాలసీ యాక్టివ్గా ఉంటే, అది రుణగ్రహీత మరణించినప్పుడు కొంత మొత్తాన్ని లేదా మొత్తం బకాయిని తీర్చడానికి ఉద్దేశించినది కావచ్చు. అయితే, ఈ చెల్లింపు అరుదుగా ఆటోమేటిక్గా జరుగుతుంది. దీనికి బీమా క్లెయిమ్ (Insurance Claim) అధికారికంగా ఫైల్ చేయాలి మరియు పాలసీలోని నిర్దిష్ట నిబంధనలను నెరవేర్చాలి. కాబట్టి, కుటుంబాలు రుణ పత్రాలను సమీక్షించి, అలాంటి రక్షణ ఉందో లేదో నిర్ధారించుకుని, రుణ భారాన్ని తగ్గించుకోవడానికి వెంటనే క్లెయిమ్ ప్రక్రియను ప్రారంభించాలి.
ఒకవేళ మరణించిన వ్యక్తి ఆస్తికి సహ-యజమాని (Co-owner) కూడా అయితే, పరిస్థితి మరింత సంక్లిష్టంగా మారుతుంది. ఇంటిపై వారి వాటా ఆటోమేటిక్గా మిగిలిన సహ-రుణగ్రహీతకు బదిలీ కాదు; అది మరణించిన వ్యక్తి ఆస్తిలో భాగంగా మారుతుంది. ఈ వాటా వారసత్వ చట్టాలు మరియు వీలునామా (Will) ఉంటే, దానిలోని అంశాలకు లోబడి ఉంటుంది. దీనివల్ల, మిగిలిన సహ-రుణగ్రహీత బ్యాంక్ రుణానికి పూర్తిగా బాధ్యత వహిస్తూ, ఇంటిపై పూర్తి యాజమాన్య హక్కును కలిగి ఉండకపోవచ్చు. ఈ యాజమాన్య వివరాలను స్పష్టం చేయడం, ఆస్తి రికార్డులను అప్డేట్ చేయడం అనేది మిగిలిన కుటుంబ సభ్యులకు ముఖ్యమైన, కానీ తరచుగా సమయం తీసుకునే పని.
మిగిలిన సహ-రుణగ్రహీత తక్షణమే తీసుకోవాల్సిన అత్యంత ప్రభావవంతమైన చర్య రుణదాతను నేరుగా సంప్రదించడం. బ్యాంకులు ఇలాంటి పరిస్థితుల కోసం అంతర్గత ప్రోటోకాల్లను ఏర్పాటు చేశాయి. ముందుగానే సంప్రదింపులు జరపడం వల్ల, కుటుంబం రుణం యొక్క ఖచ్చితమైన స్థితిని అర్థం చేసుకోవచ్చు, బీమా కవరేజీని ధృవీకరించుకోవచ్చు మరియు ఏదైనా ఆర్థిక ఇబ్బందుల గురించి చర్చించవచ్చు. పరిపాలనా పత్రాలను సకాలంలో నిర్వహించడం ద్వారా, రుణం దీర్ఘకాలిక చట్టపరమైన లేదా ఆర్థిక సమస్యగా మారకుండా నిరోధించవచ్చు.