ఇండియన్ ఇన్కమ్ ట్యాక్స్ నిబంధనల ప్రకారం, స్టాక్ మార్కెట్ లో వచ్చిన నష్టాలను మీ జీతం (Salary) ఆదాయం నుంచి మినహాయించుకోవడానికి వీలుండదు. ట్యాక్స్ ప్లానింగ్ కోసం క్యాపిటల్ లాసెస్ మరియు బిజినెస్ లాసెస్ సెట్-ఆఫ్ రూల్స్ గురించి తెలుసుకోవడం చాలా ముఖ్యం.
చాలామంది ఇన్వెస్టర్లు తమకు స్టాక్ మార్కెట్ లో జరిగిన నష్టాలను చూపించి, జీతంపై పడే పన్ను భారాన్ని తగ్గించుకోవచ్చా అని ఆలోచిస్తుంటారు. అయితే, ప్రస్తుత భారతీయ ఆదాయపు పన్ను చట్టం (Income Tax Act) ప్రకారం ఇది సాధ్యం కాదు. సాలరీ మరియు స్టాక్ మార్కెట్ లాభాలను వేర్వేరు 'హెడ్స్ ఆఫ్ ఇన్కమ్' (Heads of Income) కింద పరిగణిస్తారు, కాబట్టి వీటిని కలపడం కుదరదు.
ఆదాయపు పన్ను వర్గీకరణ (Heads of Income)
ఇన్కమ్ ట్యాక్స్ యాక్ట్ ఆదాయాన్ని 'ఇన్కమ్ ఫ్రమ్ శాలరీస్', 'ఇన్కమ్ ఫ్రమ్ బిజినెస్ ఆర్ ప్రొఫెషన్', మరియు 'ఇన్కమ్ ఫ్రమ్ క్యాపిటల్ గెయిన్స్'గా విభజించింది. ఒక హెడ్ కింద వచ్చిన నష్టాన్ని మరొక హెడ్ ఆదాయంతో సర్దుబాటు చేయడానికి చట్టం అనుమతించదు. స్టాక్ మార్కెట్ లావాదేవీలు క్యాపిటల్ గెయిన్స్ లేదా బిజినెస్ ఇన్కమ్ కిందకు వస్తాయి, ఇవి సాలరీ ఆదాయానికి భిన్నమైనవి.
క్యాపిటల్ గెయిన్స్ & లాస్ రూల్స్
మీరు షేర్లను ఇన్వెస్ట్మెంట్ గా భావిస్తే, అవి క్యాపిటల్ గెయిన్స్ కిందకు వస్తాయి. ఇక్కడ నష్టాలను (Losses) కేవలం ఇతర క్యాపిటల్ గెయిన్స్ తో మాత్రమే 'సెట్-ఆఫ్' చేసుకోవచ్చు. ఉదాహరణకు, షార్ట్ టర్మ్ క్యాపిటల్ లాస్ని షార్ట్ లేదా లాంగ్ టర్మ్ గెయిన్స్తో అడ్జస్ట్ చేయవచ్చు. కానీ, వీటిని ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ సాలరీ ఆదాయంతో అడ్జస్ట్ చేయడం కుదరదు.
బిజినెస్ ట్రేడింగ్ నష్టాలు
ట్రేడర్ల విషయంలో మార్కెట్ ఆదాయాన్ని బిజినెస్ ఇన్కమ్ గా పరిగణిస్తారు. ఇందులో ఇంట్రాడే ట్రేడింగ్ (Speculative) నష్టాలను ఇతర స్పెక్యులేటివ్ లాభాలతోనే అడ్జస్ట్ చేయాలి. ఇక ఫ్యూచర్స్ అండ్ ఆప్షన్స్ (F&O) లాంటి నాన్-స్పెక్యులేటివ్ బిజినెస్ ఆదాయాల్లో కొంత వెసులుబాటు ఉన్నా, జీతం విషయంలో మాత్రం ఎలాంటి మినహాయింపు ఉండదు.
ట్యాక్స్ ఫైలింగ్ మరియు క్యారీ ఫార్వర్డ్
ఈ ఏడాది జరిగిన నష్టాలను మీరు భవిష్యత్తులో వచ్చే లాభాలతో అడ్జస్ట్ చేసుకోవచ్చు (Carry forward). దీని కోసం 8 అసెస్మెంట్ ఇయర్స్ వరకు అవకాశం ఉంటుంది. అయితే, ఒక ముఖ్యమైన కండిషన్ ఉంది—మీరు మీ ఇన్కమ్ ట్యాక్స్ రిటర్న్స్ (ITR) ని గడువులోపు ఫైల్ చేయాలి. సరైన సమయానికి రిటర్న్స్ దాఖలు చేయకపోతే, నష్టాలను క్యారీ ఫార్వర్డ్ చేసుకునే హక్కును మీరు కోల్పోతారు. కాబట్టి, ట్యాక్స్ అడ్వైజర్ సలహాతో సరైన రికార్డులను మెయింటైన్ చేయడం ఉత్తమం.