దేశంలో విద్యారంగంపై UDISE+ నివేదిక కీలక విషయాలు వెల్లడించింది. ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా **5,663** స్కూళ్లలో ఒక్క విద్యార్థి కూడా నమోదు కాలేదని, అలాగే లక్షకు పైగా స్కూళ్లు కేవలం ఒకే టీచర్తో నడుస్తున్నాయని నివేదిక తెలిపింది. ఈ లెక్కలు వనరుల కేటాయింపులో ఉన్న లోపాలను, ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో విద్య నాణ్యతను మెరుగుపరచడానికి స్కూళ్ల విలీనం (School Rationalization) ఎంత అవసరమో స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
Detailed Coverage
ఎందుకీ దుస్థితి?
ప్రభుత్వ పాఠశాలల వ్యవస్థలో ఉన్న లోపాలను UDISE+ (Unified District Information System for Education Plus) నివేదిక వెలుగులోకి తెచ్చింది. జాతీయ స్థాయిలో విద్యార్థుల నమోదు నిష్పత్తి (Gross Enrolment Ratio) వంటి మెరుగుదలలను చెబుతున్నా, వాస్తవ పరిస్థితులు మాత్రం దీనికి భిన్నంగా ఉన్నాయని డేటా స్పష్టం చేస్తోంది. ఇది ఆర్థిక వనరుల దుర్వినియోగానికి, విద్యార్థుల అభ్యాస ఫలితాలపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతోంది.
ఒక్క విద్యార్థి లేని స్కూళ్లు, ఒకే టీచర్ పాఠశాలల ప్రభావం
5,663 పాఠశాలల్లో ఒక్క విద్యార్థి కూడా నమోదు కాకపోవడం అంటే, అక్కడి మౌలిక సదుపాయాలు, సిబ్బంది జీతాల కోసం ప్రభుత్వ డబ్బు ఖర్చవుతున్నా, ఎవరూ చదువుకోవడం లేదన్నమాట. మరోవైపు, లక్షకు పైగా పాఠశాలల్లో కేవలం ఒకే టీచర్ ఉండటం గమనార్హం. ఈ ఒకే టీచర్, వివిధ తరగతులను, పరిపాలనా పనులను, మధ్యాహ్న భోజన పథకాన్ని కూడా నిర్వహించాల్సి వస్తోంది. జాతీయ స్థాయిలో 24:1 గా ఉన్న విద్యార్థి-ఉపాధ్యాయ నిష్పత్తి (Pupil-to-Teacher Ratio), ఇలాంటి అండర్స్టాఫ్ ఉన్న పాఠశాలల్లోని వాస్తవ పరిస్థితులను ప్రతిబింబించడం లేదని ఈ లెక్కలు చెబుతున్నాయి.
రాష్ట్రాల వారీగా వ్యత్యాసాలు
ఈ సమస్య దేశమంతటా ఒకేలా లేదు. కొన్ని రాష్ట్రాల్లో ఇలాంటి తక్కువ విద్యార్థులున్న లేదా తక్కువ మంది టీచర్లున్న పాఠశాలల సంఖ్య గణనీయంగా ఎక్కువగా ఉంది. ఉదాహరణకు, పశ్చిమ బెంగాల్లో 4,133 స్కూళ్లలో విద్యార్థులు లేకపోగా, 6,769 సింగిల్-టీచర్ స్కూళ్లు ఉన్నాయి. అదేవిధంగా, ఆంధ్రప్రదేశ్లో 16,357 సింగిల్-టీచర్ పాఠశాలలు నమోదయ్యాయి. జార్ఖండ్, మహారాష్ట్ర వంటి రాష్ట్రాలు కూడా ఉపాధ్యాయుల పంపిణీలో తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నాయి. దీనివల్ల లక్షలాది మంది విద్యార్థులు ప్రభావితమవుతున్నారు.
స్కూళ్ల విలీనం, సంస్కరణలకు మార్గం
ఈ సమస్యకు పరిష్కారంగా, నివేదిక 'స్కూల్ రేషనలైజేషన్' (School Rationalization)ను సూచిస్తోంది. తక్కువ మంది విద్యార్థులున్న పాఠశాలలను విలీనం చేసి, ఎక్కువ మంది టీచర్లు అవసరమైన పాఠశాలల్లోకి సిబ్బందిని బదిలీ చేయాలని సూచిస్తోంది. ప్రస్తుతం విద్యార్థులే లేని పాఠశాలల్లో సుమారు 20,667 మంది ఉపాధ్యాయులున్నారు. వీరిని సింగిల్-టీచర్ పాఠశాలలకు బదిలీ చేయడం ద్వారా, ఆయా ప్రాంతాల్లో టీచర్ల కొరతను తీర్చవచ్చు. ఈ కార్యనిర్వహణ సవాళ్లు, విద్య నాణ్యతకు సంబంధించిన ఆందోళనలతో ముడిపడి ఉన్నాయి. నివేదిక ప్రకారం, జాతీయ స్థాయిలో సెకండరీ విద్యార్థుల డ్రాపవుట్ రేటు (Dropout Rate) 7% గా ఉంది. విద్యా రంగంలోని నిపుణులు, విధాన నిర్ణేతలు ఇకపై రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఈ విలీనాలను ఎంతవరకు అమలు చేస్తాయి, బోధనా సిబ్బందిని సమర్థవంతంగా ఎలా పునఃపంపిణీ చేసి, విద్యా బడ్జెట్ను సద్వినియోగం చేసుకుంటాయనే దానిపై దృష్టి పెట్టాలి.