ఆదాయపు పన్ను రిటర్న్స్ (ITR) దాఖలు చేయడానికి జూలై 31 డెడ్లైన్ దగ్గర పడుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో, ఇన్వెస్టర్లు తమ ఆర్థిక రికార్డులను 'యాన్యువల్ ఇన్ఫర్మేషన్ స్టేట్మెంట్' (AIS) మరియు 'ఫారం 26AS'తో సరిపోల్చుకోవాలి. ఈ డాక్యుమెంట్లు ఆదాయం, TDS, మరియు పెట్టుబడి లావాదేవీలను ట్రాక్ చేస్తాయి. వీటిని సరిగ్గా చెక్ చేసుకోవడం ద్వారా ఆదాయపు పన్ను శాఖ నుండి వచ్చే నోటీసులు, తనిఖీలను తప్పించుకోవచ్చు.
ఈ డాక్యుమెంట్లు ఎందుకు ముఖ్యం?
ఆదాయపు పన్ను రిటర్న్స్ (ITR) ఫైల్ చేయడానికి గడువు దగ్గరపడుతున్నందున, ఆదాయపు పన్ను శాఖ ఖచ్చితమైన నివేదికలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తోంది. ఇన్వెస్టర్లు కేవలం జ్ఞాపకశక్తిపై లేదా మాన్యువల్ లెక్కలపై ఆధారపడితే, తరచుగా పొరపాట్లు జరుగుతాయి. 'యాన్యువల్ ఇన్ఫర్మేషన్ స్టేట్మెంట్' (AIS) మరియు 'ఫారం 26AS' అనేవి పన్ను శాఖ మీ ఆర్థిక సమాచారాన్ని ధృవీకరించడానికి ఉపయోగించే అధికారిక మూలాలు. ఈ డాక్యుమెంట్లను మీ రికార్డులతో సరిపోల్చకుండా రిటర్నులు దాఖలు చేస్తే, తర్వాత పన్ను నోటీసులు అందుకునే అవకాశం ఉంది.
ఫారం 26AS: మీ పన్ను క్రెడిట్ రుజువు
ఫారం 26AS ప్రధానంగా మీ తరపున మినహాయించబడిన లేదా సేకరించబడిన పన్ను యొక్క స్టేట్మెంట్. మీరు క్లెయిమ్ చేయడానికి అర్హత ఉన్న పన్ను క్రెడిట్ యొక్క సారాంశంగా దీనిని భావించవచ్చు. ఇది మీ యజమాని, బ్యాంక్ లేదా ఇతర సంస్థలచే 'టాక్స్ డిడక్టెడ్ ఎట్ సోర్స్' (TDS) వివరాలను, అలాగే నిర్దిష్ట లావాదేవీలపై 'టాక్స్ కలెక్టెడ్ ఎట్ సోర్స్' (TCS) వివరాలను కలిగి ఉంటుంది. అదనంగా, అడ్వాన్స్ టాక్స్ లేదా సెల్ఫ్-అసెస్మెంట్ టాక్స్ వంటి మీరు స్వయంగా చెల్లించిన పన్నులను కూడా ఇది చూపుతుంది. ఫారం 26ASలో చూపిన TDS, మీకు అందిన పన్ను సర్టిఫికెట్లతో (ఫారం 16/16A) సరిపోలుతుందో లేదో ఇన్వెస్టర్లు ధృవీకరించుకోవాలి.
AIS: పూర్తి పెట్టుబడి చిత్రం
ఫారం 26AS పన్నులపై దృష్టి సారిస్తే, AIS మీ ఆర్థిక కార్యకలాపాల యొక్క సమగ్ర వీక్షణను అందిస్తుంది. ఒక ఇన్వెస్టర్ కోసం, AIS మరింత కీలకమైన పత్రం. ఇది సేవింగ్స్ ఖాతాలు మరియు ఫిక్స్డ్ డిపాజిట్లపై వచ్చిన వడ్డీ, డివిడెండ్ ఆదాయం, స్టాక్ మార్కెట్ లావాదేవీలు మరియు మ్యూచువల్ ఫండ్ రిడెంప్షన్స్ వంటి సమాచారాన్ని కలుపుతుంది. మీరు ఆర్థిక సంవత్సరంలో తరచుగా ట్రేడ్ చేసి ఉంటే, AIS ఆ లావాదేవీల వివరాలను నమోదు చేసే అవకాశం ఉంది. AISలో భాగమైన 'టాక్స్పేయర్ ఇన్ఫర్మేషన్ సమ్మరీ' (TIS), మీ మొత్తం నివేదించదగిన ఆదాయాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి సహాయపడే సరళీకృత కేటగిరీ వారీగా బ్రేక్డౌన్ను అందిస్తుంది.
వ్యత్యాసాలను ఎలా నివారించాలి?
మీ ITRలో నివేదించిన ఆదాయం మరియు మీ AISలో అందుబాటులో ఉన్న డేటా మధ్య వ్యత్యాసం పన్ను నోటీసులకు అత్యంత సాధారణ కారణం. ఆదాయపు పన్ను శాఖ మీ ITR ఫారమ్లను ప్రీ-ఫిల్ చేయడానికి AIS డేటాను ఉపయోగిస్తుంది. మీరు వేరే ఆదాయపు గణాంకాన్ని నివేదించినా - లేదా డివిడెండ్లు లేదా వడ్డీ వంటి కొన్ని ఆదాయాలను వదిలివేసినా - సిస్టమ్ దీనిని నాన్-డిస్క్లోజర్ (విషయాలను దాచిపెట్టడం) కేసుగా గుర్తించవచ్చు. ఇన్వెస్టర్లు అధికారిక ఆదాయపు పన్ను ఈ-ఫైలింగ్ పోర్టల్ నుండి రెండు డాక్యుమెంట్లను డౌన్లోడ్ చేసుకోవాలి, వాటిని మీ బ్యాంక్ స్టేట్మెంట్లు, పెట్టుబడి హోల్డింగ్ రిపోర్ట్లు మరియు క్యాపిటల్ గెయిన్స్ స్టేట్మెంట్లతో పోల్చి, ఆపై మీ రిటర్నులను దాఖలు చేయాలి.
మీ డేటాను తనిఖీ చేయడానికి దశలు
ఈ డాక్యుమెంట్లను యాక్సెస్ చేయడానికి, మీ PAN ఉపయోగించి అధికారిక ఆదాయపు పన్ను వెబ్సైట్లో లాగిన్ అవ్వండి. 'e-File' విభాగానికి నావిగేట్ చేసి, 'View Form 26AS' ఆప్షన్ను ఎంచుకోవడం ద్వారా ఫారం 26ASను వీక్షించవచ్చు. AIS కోసం, మీ ప్రధాన డాష్బోర్డ్లోని 'Annual Information Statement' మెనుకి నావిగేట్ చేయండి. AISలో అందించిన సమాచారంలో ఏదైనా లోపం ఉన్నట్లు మీరు గమనిస్తే, ఉదాహరణకు మీకు చెందని లావాదేవీ లేదా తప్పు డేటా, మీ రిటర్నును దాఖలు చేయడానికి ముందు రికార్డును సరిచేయడానికి ఆన్లైన్లో ఫీడ్బ్యాక్ సమర్పించడానికి పోర్టల్ అనుమతిస్తుంది.