నేపాల్ నాణెం రీడిజైన్: వివాదాస్పద మ్యాప్ తొలగింపు.. కొత్త చిత్రం ఇదే!

నేపాల్ ప్రభుత్వం తమ రూపాయి నాణేన్ని రీడిజైన్ చేసింది. వివాదాస్పద భూభాగాలను చూపించే పాత మ్యాప్‌కు బదులుగా, ఇప్పుడు లో ఘ్యకర్ మొనాస్టరీ (Lo Ghyakar Monastery) చిత్రాన్ని కొత్త నాణెంపై ముద్రించనున్నారు. అయితే, ఈ మార్పు వెనుక నాణేల తయారీలో మెటీరియల్స్ మార్పు, బరువు తగ్గింపు వంటి కారణాలున్నాయని నేపాల్ రాష్ట్రా బ్యాంక్ (Nepal Rastra Bank) చెబుతోంది. ఈ పరిణామం రాజకీయంగానూ చర్చనీయాంశమైంది.

సరికొత్త రూపాయి నాణెం

నేపాల్ ప్రభుత్వం తమ ఒక రూపాయి, రెండు రూపాయల నాణేల రూపకల్పనలో కీలక మార్పులు చేసింది. ఈ మార్పుల్లో ముఖ్యమైనది ఒక రూపాయి నాణెం. గతంలో లింపియాధుర, లిపులేఖ్, కలాపానీ ప్రాంతాలను చూపించే వివాదాస్పద మ్యాప్‌కు బదులుగా, ఇప్పుడు మస్టాంగ్ ప్రాంతంలో ఉన్న లో ఘ్యకర్ మొనాస్టరీ చిత్రాన్ని ఈ నాణెంపై ముద్రిస్తారు.

మెటీరియల్, బరువులో మార్పులు

కేంద్ర బ్యాంకు అయిన నేపాల్ రాష్ట్రా బ్యాంక్ (Nepal Rastra Bank) ఈ మార్పులకు ప్రధాన కారణాలుగా నాణేల తయారీ ప్రక్రియలో వస్తున్న సాంకేతిక మార్పులను పేర్కొంది. ఒక రూపాయి నాణెం బరువు 4 గ్రాముల నుంచి 3.2 గ్రాములకు, రెండు రూపాయల నాణెం బరువు 5 గ్రాముల నుంచి 3.8 గ్రాములకు తగ్గుతుందని బ్యాంక్ ప్రతినిధి గురు ప్రసాద్ పౌడెల్ తెలిపారు. అలాగే, మిశ్రమ లోహాలకు బదులుగా స్టీల్ వాడటం వల్ల నాణేలు పసుపు రంగు నుంచి స్టీల్-వైట్ రంగులోకి మారతాయి. రెండు రూపాయల నాణెంలో మాత్రం పాత మ్యాప్ డిజైనే కొనసాగుతుంది.

రాజకీయ దుమారం

ఈ నిర్ణయంపై నేపాల్ రాజకీయ వర్గాల నుంచి తీవ్ర విమర్శలు వస్తున్నాయి. నేపాలీ కమ్యూనిస్ట్ పార్టీకి చెందిన సీనియర్ నేత భీమ్ రావల్, వివాదాస్పద మ్యాప్‌ను తొలగించడాన్ని తీవ్రంగా ఖండించారు. 2020లో అప్పటి కేపీ శర్మ ఓలి ప్రభుత్వం ఈ మ్యాప్‌ను జాతీయ చిహ్నంగా, కరెన్సీపై చేర్చారని, ఇది వివాదాస్పద ప్రాంతాలపై తమ దేశానికున్న హక్కును గట్టిగా చెప్పిందని ఆయన అన్నారు. ఈ మ్యాప్‌ను ఎందుకు తొలగించారో ప్రభుత్వం అధికారికంగా వివరణ ఇవ్వాలని ఆయన డిమాండ్ చేశారు. ఇది దేశ భౌగోళిక సమగ్రత విషయంలో వెనక్కి తగ్గినట్లు అవుతుందా అని ఆయన ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.

ఇన్వెస్టర్లకు, వాటాదారులకు..?

భారత్, నేపాల్ మధ్య భూ వివాదాలకు సంబంధించిన ఈ పరిణామంపై పెట్టుబడిదారులు, ప్రాంతీయ పరిశీలకులు దృష్టి సారిస్తున్నారు. ఒకవైపు కేంద్ర బ్యాంకు సాంకేతిక, ఖర్చుల తగ్గింపు కారణాలను చెబుతుంటే, మరోవైపు ప్రతిపక్షాలు దీని వెనుక దౌత్యపరమైన చిక్కులు ఉన్నాయని ఆరోపిస్తున్నాయి. ఈ మార్పు ద్వైపాక్షిక చర్చలపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుందో, దేశీయంగా భూభాగాల క్లెయిమ్‌లపై ఎలాంటి కొత్త విధానాలు వస్తాయో వేచి చూడాలి.