భారత జాతీయ విద్యా విధానం 2020, ముఖ్యంగా 'మూడు భాషల సూత్రం' (Three-Language Formula) మరియు తరగతి గదుల్లో ఆంగ్ల భాష పాత్రపై మళ్లీ చర్చ మొదలైంది. పేద విద్యార్థులకు మాతృభాషలో ప్రావీణ్యం కల్పించడంలో విఫలమవుతూ, ఆంగ్లాన్ని 'మొదటి వనరు భాష' (First Resource Language)గా ప్రాధాన్యతనివ్వడం వల్ల విద్యా అంతరం పెరుగుతుందని విమర్శకులు వాదిస్తున్నారు.
అసలేం జరిగింది?
భారతదేశ పాఠశాలల్లో భాషా బోధనపై జాతీయ విద్యా విధానం (NEP) 2020 తీవ్రమైన విద్యా, సామాజిక చర్చనీయాంశంగా మారింది. ఈ విధానం 'మూడు భాషల సూత్రాన్ని' (Three-Language Formula - TLF) సమర్థిస్తూనే, ఆంగ్లాన్ని 'మొదటి వనరు భాష'గా (First Resource Language) పేర్కొనడం చర్చకు దారితీసింది. ఉన్నత విద్యాసంస్థల్లో ఆంగ్లానికి ప్రాధాన్యత ఇస్తూ, వెనుకబడిన ప్రాంతాల్లోని విద్యార్థులకు వారి మాతృభాషలో లేదా ఆంగ్లంలో నైపుణ్యం సాధించడానికి తగిన వనరులు అందడం లేదని విమర్శలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి.
ఆంగ్ల భాషతో అంతరం
వృత్తిపరమైన రంగాల్లో, కార్పొరేట్ ప్రపంచంలో, న్యాయస్థానాల్లో, ఉన్నత విద్యలో ఆంగ్ల భాషకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. NEP విధానం ఈ హోదాను బలపరచడం వల్ల, అట్టడుగు వర్గాల విద్యార్థులకు, ఉన్నత వర్గాల విద్యార్థులకు మధ్య స్పష్టమైన అంతరం ఏర్పడుతోంది. పట్టణాల్లోని ప్రముఖ పాఠశాలల్లో ఆంగ్లం మొదటి భాషగా మారడంతో, ఆ విద్యార్థులకు వృత్తిపరమైన అవకాశాలు మెరుగ్గా ఉంటున్నాయి. మరోవైపు, కోట్లాది మంది పేద విద్యార్థులకు అవసరమైన ఉపాధ్యాయులు, శిక్షణా సామగ్రి లభించక, ఆంగ్లంలో ప్రావీణ్యం పొందలేకపోతున్నారు. ఇది వారిని పోటీ ప్రపంచం నుండి దూరం చేసే ప్రమాదం ఉంది.
మూడు భాషల సూత్రం - సవాళ్లు
TLF ముఖ్య ఉద్దేశ్యం బహుభాషా పరిజ్ఞానాన్ని ప్రోత్సహించడం. అయితే, దీని అమలు రాష్ట్రాల వారీగా మారుతూ ఉంటుంది. ఉత్తరాది రాష్ట్రాలు తరచుగా హిందీ, సంస్కృతాన్ని బోధిస్తుంటే, దక్షిణాది రాష్ట్రాలు ప్రాంతీయ భాషలతో పాటు ఆంగ్లానికి ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నాయి. ఈ సూత్రం అమలు సరిగా లేకపోవడం వల్ల, విద్యార్థులు ఏ భాషలోనూ పూర్తి నైపుణ్యం సాధించలేకపోతున్నారని, ఫలితంగా విద్యా ప్రమాణాలు పడిపోతున్నాయని, డ్రాపవుట్ రేట్లు పెరుగుతున్నాయని విమర్శకులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
చారిత్రక నేపథ్యం, భాషా ఉద్రిక్తతలు
మూడు భాషల సూత్రం 1960ల నాటికే రూపుదిద్దుకుంది. హిందీ, ఇతర భాషలు మాట్లాడే రాష్ట్రాల మధ్య సమతుల్యతను సాధించడమే దీని లక్ష్యం. కోఠారీ కమిషన్ దీనిని జాతీయ సమైక్యతకు కీలకమని సిఫార్సు చేసింది. దశాబ్దాలు గడిచినా, ఈ ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి. ప్రస్తుత విధాన అమలులో, కొన్ని భాషలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం ద్వారా, మాతృభాషల విద్య అమలు మరింత క్లిష్టమవుతుందని కొందరు ఆందోళన చెందుతున్నారు.
తదుపరి పరిణామాలు
విద్యావేత్తలు, విధానకర్తలు, తల్లిదండ్రులు, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు స్థానిక అవసరాలకు అనుగుణంగా ఈ విధానాన్ని ఎలా అమలు చేస్తాయనే దానిపై దృష్టి సారిస్తున్నారు. భాషా ఉపాధ్యాయుల నియామకం, ప్రాంతీయ భాషా బోధనా సామగ్రి అభివృద్ధి, అక్షరాస్యత, విద్యార్థుల ఉపాధి అవకాశాలపై ఈ భాషా విధానాల దీర్ఘకాలిక ప్రభావం ఎలా ఉంటుందనేది కీలక అంశాలు. విద్యా రంగంలో పెట్టుబడులు, ఈ భాషా లక్ష్యాలతో ఎలా సమన్వయం చేసుకుంటాయో పెట్టుబడిదారులు, విశ్లేషకులు గమనించవచ్చు. ఎందుకంటే, మానవ వనరుల నాణ్యత తరగతి గది అభ్యాసంతో ముడిపడి ఉంటుంది.