1986 శాంతి ఒప్పందం, ఇన్నర్ లైన్ పర్మిట్ (ILP) వ్యవస్థపై మిజోరం ముఖ్యమంత్రి లాల్డుహోమా చేసిన వ్యాఖ్యలపై మాజీ మిజో నేషనల్ ఫ్రంట్ (MNF) ఫైటర్లు తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. తమ డిమాండ్లను ఆగస్టు 15, 2026 నాటికి ఉపసంహరించుకోకపోతే నిరసనలు చేపడతామని హెచ్చరించారు. ఇది రాష్ట్ర చారిత్రక, రాజ్యాంగ పరిరక్షణలపై ప్రభావం చూపుతుందని ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
వివాదానికి దారితీసిన వ్యాఖ్యలు
మిజోరంలో వాతావరణం వేడెక్కింది. ముఖ్యమంత్రి లాల్డుహోమా ఇటీవల చేసిన కొన్ని వ్యాఖ్యలు మాజీ మిజో నేషనల్ ఫ్రంట్ (MNF) ఫైటర్ల సంఘాల నుంచి తీవ్ర వ్యతిరేకతను ఎదుర్కొంటున్నాయి. జూలై 31, 2026న మిజోరం లా కాలేజీ విద్యార్థులను ఉద్దేశించి మాట్లాడుతూ, సీఎం 1986 నాటి శాంతి ఒప్పందం, రాష్ట్రంలోని ఇన్నర్ లైన్ పర్మిట్ (ILP) వ్యవస్థ గురించి చేసిన వ్యాఖ్యలు, రాష్ట్రానికి కీలక రక్షణ కవచాలుగా భావించేవారి నుంచి విస్తృత విమర్శలకు దారితీశాయి.
ఒప్పందంపై అభ్యంతరాలు
ముఖ్యంగా 1986 ఒప్పందాన్ని సీఎం ఎలా వర్ణించారనేది ప్రధాన వివాదాంశంగా మారింది. లాల్డుహోమా తన ప్రసంగంలో, ఆ ఒప్పందాన్ని 'మిజోరం ఒప్పందం' అని పిలవడం సాంకేతికంగా సరైనది కాదని ప్రశ్నించినట్లు సమాచారం. భారతదేశ ప్రభుత్వం, మిజోరం రాష్ట్రానికి మధ్య జరిగిన అధికారిక ఒప్పందం కాకుండా, అది కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖకు, ఒక రాజకీయ సంస్థకు మధ్య జరిగిన పత్రం లాంటిదని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. దీన్ని 'మెమోరాండం ఆఫ్ అగ్రిమెంట్', 'మెమోరాండం ఆఫ్ అండర్స్టాండింగ్' వంటి పదాలతోనూ ప్రస్తావించారు. అయితే, ఈ వర్ణన వాస్తవ దూరమని మాజీ యోధుల సంఘాలు తిరస్కరించాయి.
కోఆర్డినేషన్ కమిటీ ఆన్ ఎక్స్-మిజో నేషనల్ ఆర్మీ, పీస్ అకార్డ్ MNF రిటర్నీస్ అసోసియేషన్ వంటి సంఘాలు, సీఎం వైఖరి 1986 ఒప్పందం ప్రాముఖ్యతను తగ్గిస్తుందని వాదిస్తున్నాయి. ఇది కేంద్ర ప్రభుత్వం, మిజోరం ప్రభుత్వం, MNF మధ్య కుదిరిన రాజ్యాంగబద్ధమైన కీలక ఒప్పందమని, దీని ద్వారానే రాష్ట్రంలో దీర్ఘకాలిక స్థిరత్వం ఏర్పడిందని వారు చెబుతున్నారు. శాంతి స్థాపనకు జరిగిన త్యాగాలను ఈ వ్యాఖ్యలు తక్కువ చేస్తున్నాయని వారు భావిస్తున్నారు.
ILP రక్షణలపై ఆందోళనలు
శాంతి ఒప్పందంతో పాటు, ఇన్నర్ లైన్ పర్మిట్ (ILP) వ్యవస్థపై సీఎం చేసిన వ్యాఖ్యలు కూడా ఆందోళన రేకెత్తించాయి. ILP అనేది మిజోరంలో బయటి వ్యక్తుల ప్రవేశాన్ని నియంత్రించే కీలక యంత్రాంగం. స్థానిక ప్రజల హక్కులను కాపాడటమే దీని ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. అయితే, ఈ వ్యవస్థ కేంద్ర ప్రభుత్వ అధికార పరిధిలో ఉందని, అనవసరమైన న్యాయపరమైన పరిశీలనలను నివారించడానికి దీని అమలును సమతుల్యం చేసుకోవాలని సీఎం సూచించినట్లు తెలిసింది.
ఈ వ్యాఖ్యలు, కేంద్ర ప్రభుత్వం ILPని ఏకపక్షంగా మార్చగలదని లేదా రద్దు చేయగలదని సూచిస్తున్నాయని విమర్శకులు ఆరోపిస్తున్నారు. శాంతి ఒప్పందంలోని క్లాజ్ 8 ప్రకారం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వంతో ముందస్తు సంప్రదింపులు లేకుండా ILPని మార్చడం లేదా ఉపసంహరించడం సాధ్యం కాదని వారు గుర్తు చేస్తున్నారు. ఇలాంటి ప్రకటనలు రాష్ట్ర రాజ్యాంగబద్ధమైన రక్షణల విషయంలో మిజోరం చర్చల స్థానాన్ని బలహీనపరుస్తాయని భయం వ్యక్తమవుతోంది.
తదుపరి పరిణామాలు
ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో MNF, అనుబంధ సంఘాలు గడువు విధించాయి. తమ వ్యాఖ్యలపై బహిరంగంగా క్షమాపణ చెప్పాలని, అధికారికంగా ఉపసంహరించుకోవాలని ఆగస్టు 15, 2026 వరకు సమయం ఇచ్చాయి. ఈ డిమాండ్లు నెరవేర్చకపోతే రాష్ట్రవ్యాప్తంగా నిరసనలు చేపడతామని హెచ్చరించాయి. ఈ పరిణామాలను గమనిస్తున్నవారికి, ఆగస్టు 15 గడువు సమీపిస్తున్న కొద్దీ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ స్థిరత్వం, శాంతిభద్రతల నిర్వహణ కీలక అంశాలుగా మారనున్నాయి. రాజకీయ వాతావరణంలో ఏదైనా తీవ్రతరం అయితే, రాబోయే వారాల్లో రాష్ట్ర శాసన, పరిపాలనా వాతావరణంపై ప్రభావం చూపవచ్చు.