MNLU నాగ్‌పూర్ PhD అడ్మిషన్లలో కోటాలపై వివాదం: SC, హైకోర్టు నోటీసులు

2025 విద్యా సంవత్సరానికి గాను MNLU నాగ్‌పూర్ యూనివర్సిటీ PhD అడ్మిషన్ ప్రక్రియ వివాదాస్పదంగా మారింది. రిజర్వేషన్ కోటాలను సరిగ్గా అమలు చేయలేదనే ఆరోపణల నేపథ్యంలో, రిజర్వ్‌డ్ కేటగిరీ అభ్యర్థుల కోసం ప్రత్యేక ప్రవేశ పరీక్షను ప్రకటించింది. ఈ అంశం ఇప్పుడు నేషనల్ కమిషన్ ఫర్ షెడ్యూల్డ్ క్యాస్టెస్ దృష్టికి వెళ్లడమే కాకుండా, బాంబే హైకోర్టులోనూ విచారణకు వచ్చింది.

అసలేం జరిగింది?

మహారాష్ట్ర నేషనల్ లా యూనివర్సిటీ (MNLU), నాగ్‌పూర్.. 2025 విద్యా సంవత్సరానికి నిర్వహించనున్న PhD అడ్మిషన్ల విషయంలో తీవ్ర వివాదంలో చిక్కుకుంది. రిజర్వేషన్ విధానాలను పాటించడంలో యూనివర్సిటీ విఫలమైందనే ఆరోపణల నేపథ్యంలో, రిజర్వ్‌డ్ కేటగిరీ అభ్యర్థులు కొత్తగా ప్రవేశ పరీక్ష రాయాలని ఇటీవల ఒక నోటిఫికేషన్ జారీ చేసింది. ఈ చర్య వల్ల అడ్మిషన్ల ప్రక్రియ గందరగోళంగా మారింది. ఇప్పటికే అన్‌రిజర్వ్‌డ్ కేటగిరీ విద్యార్థులు తరగతుల్లో చేరిపోగా, ఇప్పుడు రిజర్వ్‌డ్ కేటగిరీ అభ్యర్థుల కోసం వేరే ప్రక్రియను నిర్వహిస్తున్నారు.

పాలనాపరమైన ఆందోళనలు

ప్రభుత్వ విద్యా సంస్థలకు రిజర్వేషన్ కోటాలను పారదర్శకంగా అమలు చేయడం తప్పనిసరి. ఈ నేపథ్యంలో MNLUలో జరుగుతున్న ప్రక్రియ.. అంతర్గత పాలన, పారదర్శకతపై తీవ్ర ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతోంది. భారతదేశంలో SC, ST, OBC వంటి వర్గాల కోసం నిర్దిష్ట శాతం రిజర్వేషన్లను పాటించాలని చట్టం చెబుతుంది. ఒకవేళ ఎంపిక ప్రక్రియ ఈ నిబంధనలకు విరుద్ధంగా జరిగితే, అది అడ్మినిస్ట్రేటివ్, లీగల్ సవాళ్లకు దారితీస్తుంది. ఇది విద్యా క్యాలెండర్‌ను దెబ్బతీయడంతో పాటు, సంస్థ ప్రతిష్టకు భంగం కలిగిస్తుంది.

వివాదానికి మూలం

ఫిబ్రవరి 2026లో యూనివర్సిటీ విడుదల చేసిన తాత్కాలిక ఎంపిక జాబితాలో అసలు వివాదం మొదలైంది. మొత్తం 26 మంది అడ్మిట్ అయితే, అందులో 22 మంది అన్‌రిజర్వ్‌డ్ కేటగిరీకి చెందినవారు. రిజర్వ్‌డ్ కేటగిరీల నుంచి కేవలం నలుగురు (ముగ్గురు OBC, ఒకరు Nomadic Tribe-B) మాత్రమే అడ్మిషన్ పొందారు. SC, ST, SEBC కేటగిరీల నుంచి ఒక్క అభ్యర్థి కూడా లేకపోవడంతో నిరసనలు, ఫిర్యాదులు వెల్లువెత్తాయి. రిజర్వ్‌డ్ అభ్యర్థులకు 50% బెంచ్‌మార్క్ పెట్టి, తర్వాత దాన్ని వెనక్కి తీసుకున్నారని, అయితే ఈ విషయం మొదట నోటిఫై చేయలేదని తెలుస్తోంది. ఈ సమస్యను అభ్యర్థి దీపక్ నాందేవ్ ఖరాట్ బాంబే హైకోర్టులో సవాలు చేశారు.

చట్టపరమైన, నియంత్రణ సంస్థల పర్యవేక్షణ

ఈ రిజర్వేషన్ల అమలుపై నేషనల్ కమిషన్ ఫర్ షెడ్యూల్డ్ క్యాస్టెస్ (NCSC) యూనివర్సిటీకి నోటీసులు జారీ చేసింది. ఈ నియంత్రణ సంస్థల జోక్యం యూనివర్సిటీ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ నిర్ణయాలకు మరింత సంక్లిష్టతను జోడిస్తోంది. ప్రస్తుతం, యూనివర్సిటీ 19 సీట్ల కొరతను తీర్చడానికి ఖాళీగా ఉన్న సీట్ల కోసం ఒక ప్రకటన విడుదల చేసింది. జూలై 19, 2026న కొత్త ప్రవేశ పరీక్ష నిర్వహించనుంది. అయితే, అదనపు సీట్లు కేటాయించినప్పటికీ, రిజర్వ్‌డ్ కేటగిరీలకు చట్టప్రకారం రావాల్సిన శాతం కంటే తక్కువగానే సీట్లు ఉన్నాయని విశ్లేషకులు అంటున్నారు. ఉదాహరణకు, మొత్తం సీట్ల సంఖ్యను బట్టి OBC రిజర్వేషన్ కింద రావాల్సిన సీట్ల సంఖ్య, కేటాయించిన సీట్లతో సరిపోలడం లేదని అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి.

వాటాదారులు ఏం గమనించాలి?

పరిస్థితి మరింత ముదిరేకొద్దీ, కొన్ని కీలక అంశాలను గమనించాల్సి ఉంటుంది. బాంబే హైకోర్టులో కేసు ఫలితం యూనివర్సిటీ అడ్మిషన్ పాలసీకి కీలకం కానుంది. అంతేకాకుండా, జూలై 2026లో జరగనున్న కొత్త ప్రవేశ పరీక్షను యూనివర్సిటీ ఎలా నిర్వహిస్తుంది, దాని ద్వారా రిజర్వ్‌డ్ కేటగిరీ అభ్యర్థులందరికీ న్యాయమైన, పారదర్శకమైన అడ్మిషన్ ప్రక్రియ అందుతుందా లేదా అని వాటాదారులు గమనిస్తారు. NCSC విచారణలకు యూనివర్సిటీ ఎలా స్పందిస్తుంది అనేది, ఈ పాలనాపరమైన సమస్యలను ఎలా పరిష్కరించుకుంటుందో తెలిపే ప్రధాన సూచికగా నిలుస్తుంది.