భారతదేశం రైల్వే టెక్నాలజీ రంగంలో ఆత్మనిర్భరత సాధించడంపై వ్యూహాత్మకంగా దృష్టి సారిస్తోంది. ఇది కేవలం దిగుమతులను తగ్గించే ప్రయత్నం మాత్రమే కాదు, ప్రపంచ రైలు పరికరాల మార్కెట్లో గణనీయమైన వాటాను సొంతం చేసుకునే లెక్కతో కూడిన చర్య.
దేశీయ రైల్ టెక్ దిశగా వ్యూహాత్మక అడుగు
ప్రభుత్వం కొత్త రైల్వే టెక్నాలజీ పాలసీని రూపొందిస్తోంది. దీని ద్వారా అత్యాధునిక రైల్వే పరికరాల దేశీయ తయారీకి ఊతమివ్వాలని చూస్తోంది. ఈ చొరవతో, ప్రస్తుతం FY2024-25 లో సుమారు ₹6,098 కోట్లు మేర ఉన్న దిగుమతులను (ముఖ్యంగా లోకోమోటివ్ పార్ట్స్, సబ్-సిస్టమ్స్ వంటివి) తగ్గించాలనేది లక్ష్యం. పాలసీలో భాగంగా, దేశీయ కంపెనీలు, పరిశోధనా సంస్థలకు పాక్షిక నిధులు, సాంకేతిక మద్దతు, టెస్టింగ్ సదుపాయాలు అందుబాటులోకి రానున్నాయి. కొత్తగా ప్రకటించిన ఏడు బుల్లెట్ రైలు నెట్వర్క్ లతో సహా, అధునాతన రైల్వే సిస్టమ్స్ అభివృద్ధిలో సంపూర్ణ స్వయం సమృద్ధి సాధించడం దీని విస్తృత లక్ష్యం. భారతీయ రైల్వేల కోసం బడ్జెట్ లో కేటాయించిన రికార్డు స్థాయి పెట్టుబడులు దీనికి అద్దం పడుతున్నాయి. FY27 బడ్జెట్ లోనే రోలింగ్ స్టాక్ కోసం ₹52,108.73 కోట్లు కేటాయించారు. ఇది ఆ ఆర్థిక సంవత్సరానికి మొత్తం ₹2.93 లక్షల కోట్ల భారీ పెట్టుబడిలో భాగం.
గ్లోబల్ సవాళ్లు, పోటీ వాతావరణం
రైల్వే రంగంలో తయారీ కేంద్రంగా ఎదగాలన్న భారతదేశపు ఆశయం, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇప్పటికే స్థిరపడిన దిగ్గజాలతో నేరుగా పోటీ పడేలా చేస్తుంది. చైనా యొక్క CRRC సంస్థ, భారీ స్థాయిలో, ప్రభుత్వ మద్దతుతో ప్రపంచ మార్కెట్ లో ఆధిపత్యం చెలాయిస్తోంది. యూరోపియన్ దేశాలైన జర్మనీ, ఆస్ట్రియా వంటివి సస్పెన్షన్, బ్రేకింగ్ సిస్టమ్స్ వంటి హై-ప్రెసిషన్ ఇంజనీరింగ్ భాగాలను అందిస్తున్నాయి. అమెరికా, జపాన్ వంటి దేశాలు డీజిల్ ప్రొపల్షన్, అధునాతన సిగ్నలింగ్ పరికరాలు వంటి ప్రత్యేక ఉత్పత్తులను సరఫరా చేస్తున్నాయి. Siemens, Alstom వంటి గ్లోబల్ కంపెనీలు భారతదేశంలో ఉత్పత్తిని స్థానికీకరిస్తూ, "Make in India for the world" అనే విధానాన్ని అవలంబిస్తున్నాయి. ప్రపంచ రైల్వే పరికరాల మార్కెట్ ఏటా $360 బిలియన్లు గా అంచనా వేయబడింది. భారతదేశం FY2026 నాటికి దీనిలో 7-8% వాటాను కైవసం చేసుకోవాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఇది భారీ ఎగుమతి సామర్థ్యాన్ని సూచిస్తుంది.
"మేక్ ఇన్ ఇండియా" ఆచరణలో: గత అనుభవాలు, రంగం పనితీరు
కొత్త రైల్ టెక్ పాలసీ, 2014లో ప్రారంభమైన విస్తృత "Make in India" చొరవ ఆధారంగా రూపొందించబడింది. దీని లక్ష్యం భారతదేశాన్ని గ్లోబల్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ హబ్ గా మార్చడం. ఈ చొరవ FDIని ఆకర్షించడంలో, పారిశ్రామిక ఉత్పత్తిని పెంచడంలో సహాయపడింది. అయితే, మౌలిక సదుపాయాలు, నైపుణ్యాభివృద్ధి, నియంత్రణ సంక్లిష్టతలు వంటి సవాళ్లు దీని పూర్తి ప్రభావాన్ని పరిమితం చేశాయి. అయినప్పటికీ, భారతదేశ తయారీ రంగం మంచి ఊపులో ఉంది. మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ PMI (Purchasing Managers' Index) నిలకడగా 50 పైన ఉంది, ఇది విస్తరణను సూచిస్తుంది. దేశీయ డిమాండ్ ఒక కీలక చోదక శక్తిగా పనిచేస్తోంది.
ఆటంకాలు: స్వయం సమృద్ధికి ఎదురయ్యే సవాళ్లు
అయితే, ఈ ప్రతిష్టాత్మక పాలసీ, గణనీయమైన పెట్టుబడులు ఉన్నప్పటికీ, రైల్వే టెక్నాలజీలో నిజమైన స్వయం సమృద్ధిని, ప్రపంచ పోటీతత్వాన్ని సాధించడంలో భారతదేశం కొన్ని పెద్ద సవాళ్లను ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుంది. కఠినమైన నాణ్యత నియంత్రణ, IRIS, ISO సర్టిఫికేషన్స్ వంటి అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ఉండటం ఒక ప్రధాన ఆందోళన. అధునాతన కోచ్ లలో సుమారు 30% భాగాలు, ముఖ్యంగా సిగ్నలింగ్, ఎలక్ట్రానిక్స్ లో ఇప్పటికీ దిగుమతి అవుతున్నాయి. మౌలిక సదుపాయాల పరిమితులు, రవాణా నెట్వర్క్ లు, విద్యుత్ సరఫరా సమస్యలు, ముడిసరుకుల ధరలలో హెచ్చుతగ్గులు తయారీ సామర్థ్యాన్ని, లాభదాయకతను ప్రభావితం చేయవచ్చు. CRRC వంటి సంస్థల నుండి గ్లోబల్ పోటీ, ప్రభుత్వ సబ్సిడీలతో, దేశీయ ఆవిష్కరణలకు ఆటంకం కలిగించే ధరల యుద్ధాలకు దారితీయవచ్చు.
భవిష్యత్ ప్రయాణం: అంచనాలు, మార్కెట్ సామర్థ్యం
భవిష్యత్తు అంచనాల ప్రకారం, భారతదేశ రైల్వే రంగం రాబోయే సంవత్సరాల్లో గణనీయంగా వృద్ధి చెందుతుందని భావిస్తున్నారు. 2030 నాటికి ₹50 లక్షల కోట్ల పెట్టుబడి అవకాశాలున్నాయని అంచనా. ఇది వార్షిక పెట్టుబడి వృద్ధి రేటు 20% కంటే ఎక్కువగా ఉంటుందని అంచనా. ఆధునికీకరణ ప్రయత్నాలు, భద్రతా వ్యవస్థల్లో పెట్టుబడులు, కొత్త రైలు వేరియంట్ల విడుదల వల్ల రోలింగ్ స్టాక్, వ్యాగన్లు, రైల్ ఇంజనీరింగ్ సొల్యూషన్స్ కు డిమాండ్ కొనసాగుతుందని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. ప్రభుత్వ పాలసీ, మౌలిక సదుపాయాల వ్యయం కలిసి, భారతదేశాన్ని దేశీయ అవసరాలను తీర్చడమే కాకుండా, 20 కి పైగా దేశాలకు రోలింగ్ స్టాక్, భద్రతా ఉత్పత్తులను ఎగుమతి చేయగల ముఖ్యమైన గ్లోబల్ సరఫరాదారుగా మార్చగలవు.