బెంగళూరు ITAT నుంచి కీలక తీర్పు వచ్చింది. ఎంప్లాయీ స్టాక్ ఆప్షన్స్ (ESOPs)ను కంపెనీలు వెనక్కి తీసుకున్నప్పుడు వచ్చే ఆదాయాన్ని జీతం (Salary) కింద కాకుండా, క్యాపిటల్ గెయిన్స్ (Capital Gains) గా పరిగణించాలని ITAT స్పష్టం చేసింది. ఈ నిర్ణయంతో ఉద్యోగులకు పన్ను భారం తగ్గే అవకాశం ఉంది.
ఉద్యోగులకు పన్ను ఊరట!
ఉద్యోగులకు ఉద్యోగంలో భాగంగా ఇచ్చే ఎంప్లాయీ స్టాక్ ఆప్షన్స్ (ESOPs) కు సంబంధించి బెంగళూరులోని ఇన్కమ్ టాక్స్ అప్పెలెట్ ట్రిబ్యునల్ (ITAT) ఒక ముఖ్యమైన తీర్పును వెలువరించింది. తాజాగా (July 30, 2026) వెలువడిన ఈ తీర్పు ప్రకారం, ఉద్యోగి ఆప్షన్లను వినియోగించుకోకముందే (unexercised), కంపెనీ వాటిని వెనక్కి తీసుకున్నప్పుడు (buyback) వచ్చే ఆదాయాన్ని జీతం కింద కాకుండా, క్యాపిటల్ గెయిన్స్గా పరిగణించాలి.
ఎందుకింత మేలు?
ప్రస్తుతం, జీతం ఆదాయంపై ఉద్యోగి ట్యాక్స్ స్లాబ్ ప్రకారం 30% లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పన్ను పడుతుంది. కానీ, క్యాపిటల్ గెయిన్స్పై, ముఖ్యంగా లాంగ్-టర్మ్ క్యాపిటల్ గెయిన్స్పై పన్ను రేట్లు తక్కువగా ఉంటాయి. దీనివల్ల ఉద్యోగులకు గణనీయమైన పన్ను ఆదా అవుతుంది. ముఖ్యంగా స్టార్టప్ కంపెనీల్లో పనిచేసే ఉద్యోగులకు ఇది పెద్ద ఊరట.
అసలు కేసు ఏంటి?
ఈ తీర్పు ప్రముఖ ఈ-కామర్స్ సంస్థ Flipkart మాజీ ఎగ్జిక్యూటివ్ అయిన ప్రమోద్ కుమార్ జైన్ కేసులో వెలువడింది. Flipkart ఆయన వద్ద ఉన్న 2,653 వెస్టెడ్ స్టాక్ ఆప్షన్లను వెనక్కి తీసుకుని, సుమారు ₹2.33 కోట్లను చెల్లించింది. ప్రమోద్ కుమార్ జైన్ ఈ ఆదాయాన్ని క్యాపిటల్ గెయిన్స్గా చూపించగా, ఆదాయపు పన్ను శాఖ దీనిని జీతం కింద చూపాలని వాదించింది. సెక్షన్ 17(2)(vi) ప్రకారం ఇది జీతం కిందకే వస్తుందని ఐటీ శాఖ పేర్కొంది.
ITAT ఏం చెప్పింది?
అయితే, ITAT బెంచ్ ఐటీ శాఖ వాదనతో ఏకీభవించలేదు. ఉద్యోగి తన ఆప్షన్లను ఉపయోగించుకుని, కంపెనీ షేర్లను పొందినప్పుడు మాత్రమే సెక్షన్ 17(2)(vi) వర్తిస్తుందని ట్రిబ్యునల్ స్పష్టం చేసింది. ఈ కేసులో ప్రమోద్ కుమార్ జైన్ ఆప్షన్లను వినియోగించుకోలేదు, షేర్లు కూడా పొందలేదు. కాబట్టి, ఆ ఆప్షన్లను 'పేర్కొన్న సెక్యూరిటీలు' (specified securities)గా పరిగణించలేమని, అవి క్యాపిటల్ అసెట్స్ (capital assets) అని, కాబట్టి ఈ లావాదేవీ క్యాపిటల్ గెయిన్స్ కిందకే వస్తుందని ITAT తేల్చి చెప్పింది.
భవిష్యత్తులో ఏంటి?
ఈ తీర్పు సానుకూలమైనదే అయినప్పటికీ, పన్ను వ్యవహారాలు సంక్లిష్టంగానే ఉంటాయని గుర్తుంచుకోవాలి. ప్రతి కేసులోని వాస్తవాలను బట్టి పన్ను వర్గీకరణ మారవచ్చు. అలాగే, వివిధ న్యాయస్థానాల నుంచి గతంలో భిన్నమైన తీర్పులు రావడంతో, ఆదాయపు పన్ను శాఖ ఈ విషయంలో ఉన్నత న్యాయస్థానాల్లో అప్పీల్ చేసే అవకాశం లేకపోలేదు.
గతంలో ఇలాంటి ఆదాయాన్ని జీతం కింద చూపించిన వారు, ఈ తీర్పు ఆధారంగా రీఫండ్ల కోసం ప్రయత్నించవచ్చు. అయితే, దీనికి సరైన డాక్యుమెంటేషన్, నిపుణుల సలహా తప్పనిసరి. కంపెనీలు, ఉద్యోగులు ESOP ఒప్పందాలు, బైబ్యాక్ నిబంధనలను స్పష్టంగా నమోదు చేసుకోవడం భవిష్యత్తులో ఉపయోగపడుతుంది.