మహారాష్ట్రలో ప్రభుత్వ హాస్టళ్లపై కాగ్ (CAG) నిర్వహించిన ఆడిట్లో షాకింగ్ విషయాలు బయటపడ్డాయి. గత నాలుగేళ్లుగా అసలు నడవని, విద్యార్థులు లేని 6 హాస్టళ్లకు ఏకంగా **₹1.62 కోట్ల** ప్రభుత్వ నిధులు అందాయి. దీనితో పాటు, మౌలిక సదుపాయాల లోపం, రాష్ట్ర నిర్మాణ లక్ష్యాలను చేరుకోలేకపోవడం వంటి సమస్యలు వేలాది మంది విద్యార్థుల భవిష్యత్తును ప్రశ్నార్థకం చేస్తున్నాయని ఈ నివేదిక ఎత్తిచూపుతోంది.
నిర్లక్ష్యం.. నిధుల దుర్వినియోగం!
మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వ హాస్టల్ వ్యవస్థలో భారీ అవకతవకలు జరిగినట్లు కాంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ (CAG) నివేదిక వెల్లడించింది. రాష్ట్ర శాసనసభలో జులై 10న సమర్పించిన ఈ ఆడిట్ రిపోర్ట్ ప్రకారం, గత నాలుగేళ్లలో ఒక్క విద్యార్థి కూడా లేని 6 'దెయ్యాల హాస్టళ్లకు' (ghost hostels) ₹1.62 కోట్ల ప్రభుత్వ నిధులు చేరాయి. ఈ హాస్టళ్లు నడవకపోయినా, వాటికి నిధులు విడుదల చేస్తూనే ఉన్నారు.
సామాజిక న్యాయ విభాగం వైఫల్యం
ఈ హాస్టళ్ల నిర్వహణ బాధ్యత చూసుకునే డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ సోషల్ జస్టిస్ అండ్ స్పెషల్ అసిస్టెన్స్, పనిచేయని హాస్టళ్లకు నిధులు మంజూరు చేస్తూనే ఉంది. ఉదాహరణకు, జల్నాలోని మోదికన్ హాస్టల్కు ₹18 లక్షలు గౌరవ వేతనాల రూపంలో అందాయి. అయితే, ఆ హాస్టల్ మూసివేయబడి, ఖాళీగా ఉంది. బుల్దానా, లాతూర్ వంటి జిల్లాల్లోనూ ఇదే పరిస్థితి ఉన్నట్లు నివేదిక గుర్తించింది. సరైన తనిఖీ ప్రక్రియలు లేకపోవడం వల్ల, ప్రభుత్వ డబ్బు విద్యార్థుల సంక్షేమానికి కాకుండా, ఖాళీ భవనాలకు చేరిందని ఈ నివేదిక స్పష్టం చేస్తోంది.
మౌలిక వసతుల కరువు
కేవలం ఖాళీ భవనాలకే కాకుండా, తనిఖీ చేసిన 39 హాస్టళ్లలో మౌలిక సదుపాయాల కొరత తీవ్రంగా ఉన్నట్లు CAG కనుగొంది. డైనింగ్ ఏరియాలు, లైబ్రరీలు, సీసీటీవీ కెమెరాలు వంటి కనీస సౌకర్యాలు లేవు. విద్యార్థులు ఆహార నాణ్యత, నీటి సరఫరాపై కూడా ఫిర్యాదులు చేశారు.
280 ప్రభుత్వ హాస్టళ్లలో కేవలం 46 మాత్రమే పనిచేసే బయోమెట్రిక్ హాజరు వ్యవస్థను కలిగి ఉన్నాయి. ఆహార ధాన్యాల స్టాక్ కూడా సరిగా లేకపోవడం ఆపరేషనల్ రెడీనెస్ పై సందేహాలు రేకెత్తిస్తోంది. అంతేకాకుండా, 49 హాస్టళ్లలో సూపరింటెండెంట్లు లేరు. ఐదు హాస్టళ్లలో మహిళా విద్యార్థులు ఉండే హాస్టళ్లను పురుష సూపరింటెండెంట్లు నిర్వహించడం కూడా నిబంధనలకు విరుద్ధమని నివేదిక పేర్కొంది.
విద్యార్థులపై ప్రభావం
రాష్ట్ర ప్రభుత్వం వెనుకబడిన, ఆర్థికంగా బలహీన వర్గాల విద్యార్థుల కోసం ప్రతి తాలూకాలో ఒక హాస్టల్ నిర్మించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. కానీ, ఈ లక్ష్యం ఇంకా నెరవేరలేదు. 2023-24 నాటికి, హాస్టళ్ల కోసం కేటాయించిన ₹487 కోట్లలో ₹56.65 కోట్లు ఖర్చు కాలేదు. ఈ నిధుల వినియోగం సరిగా లేకపోవడంతో, సుమారు 8,930 మంది విద్యార్థులు హాస్టల్ సౌకర్యాలకు దూరమయ్యారు. 2020 నాటికి నిర్మించాలని అనుకున్న 500 హాస్టళ్లలో కేవలం 443 మాత్రమే పూర్తయ్యాయి.
ప్రభుత్వం కఠినమైన బయోమెట్రిక్ తనిఖీలు, సిబ్బంది నిర్వహణను మెరుగుపరచడం, హాస్టళ్ల నిర్మాణంలో జాప్యాన్ని సరిదిద్దడం వంటి చర్యలు చేపడితేనే, కేటాయించిన నిధులు సరైన విద్యార్థులకు చేరుతాయని ఆడిటర్లు భావిస్తున్నారు.