బిహార్‌లో హైవే ప్రాజెక్టుల నిర్మాణంలో విప్లవాత్మక మార్పులు! నదుల్లోని పూడికను (Silt) నిర్మాణ సామగ్రిగా మార్చేందుకు కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు 'నది సంజీవని' పేరుతో ఒప్పందం చేసుకున్నాయి. దీని ద్వారా **43** నేషనల్ హైవే ప్రాజెక్టుల్లో దాదాపు **1,000 లక్షల** క్యూబిక్ మీటర్ల సిల్ట్‌ను వినియోగించనున్నారు.
'నది సంజీవని' అంటే ఏమిటి?
నవంబర్ 3, 2026న కేంద్ర రోడ్డు రవాణా, రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ మరియు బిహార్ ప్రభుత్వం మధ్య కుదిరిన ఈ ఒప్పందం, నదీ తీరాల్లో పేరుకుపోయిన పూడికను వృథా కాకుండా నిర్మాణ రంగానికి మళ్లించే లక్ష్యంతో ప్రారంభమైంది. 'బిహార్ వాటర్ రిసోర్స్ రెస్టోరేషన్ అండ్ సిల్ట్ మేనేజ్‌మెంట్ పాలసీ, 2026' ఆధారంగా ఈ కార్యక్రమం అమల్లోకి రానుంది.
ప్రాజెక్టు పరిధి మరియు లక్ష్యం
ప్రస్తుతం జరుగుతున్న 16 నేషనల్ హైవే ప్రాజెక్టుల కోసం 243 లక్షల క్యూబిక్ మీటర్ల సిల్ట్‌ను కేటాయించారు. భవిష్యత్తులో చేపట్టబోయే మరో 27 ప్రాజెక్టుల కోసం 835 లక్షల క్యూబిక్ మీటర్ల సిల్ట్‌ను ఉపయోగించాలని ప్రణాళిక సిద్ధం చేశారు. దీనివల్ల బయటి నుంచి మట్టిని, ఇసుకను రవాణా చేసే ఖర్చు భారీగా తగ్గే అవకాశం ఉంది.
ఎదురుకానున్న సవాళ్లు (Technical Hurdles)
సిల్ట్‌ను నేరుగా హైవేల నిర్మాణంలో వాడటం అంత సులభం కాదు. దీనికి:
- స్క్రీనింగ్, వాషింగ్ మరియు బ్లెండింగ్: సిల్ట్ నాణ్యత నేషనల్ హైవేస్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (NHAI) ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ఉండాలి. ఒకవేళ నాణ్యత లోపిస్తే ప్రాజెక్టు ఆలస్యమయ్యే ప్రమాదం ఉంది.
- అదనపు వ్యయం: సిల్ట్‌ను ప్రాసెస్ చేయడానికి కంపెనీలు ప్రత్యేక ప్లాంట్లను ఏర్పాటు చేసుకోవాల్సి ఉంటుంది, ఇది ప్రాజెక్టు క్యాపిటల్ వ్యయంపై ప్రభావం చూపవచ్చు.
- టైమ్ మేనేజ్‌మెంట్: నది నుంచి తడి సిల్ట్‌ను వెలికితీసి, డీవాటరింగ్ చేయడం వల్ల నిర్మాణ పనులకు ఆటంకం కలిగే అవకాశం ఉంది.
ప్రభుత్వం సిల్ట్‌ను ఉచితంగా అందిస్తున్నప్పటికీ, దీనివల్ల రాష్ట్ర నీటి పారుదల శాఖకు గతంలో వచ్చే మైనింగ్ లీజు ఆదాయం తగ్గిపోయే అవకాశం ఉంది. ఈ కొత్త విధానం కాంట్రాక్టర్ల వ్యయ నియంత్రణకు ఎంతవరకు దోహదపడుతుందో వేచి చూడాలి.