బంగ్లాదేశ్ ఫారెస్ట్ డిపార్ట్మెంట్, వాతావరణ మార్పుల ప్రభావంతో దెబ్బతింటున్న సుందర్బన్స్ అడవుల నుంచి పులులను చిట్టగాంగ్ కొండ ప్రాంతాలకు తరలించే యోచనలో ఉంది. 2035 నాటికి పులుల సంఖ్యను 125 నుంచి 200కి పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. ఇది ఆవాసాల క్షీణత, వాతావరణ మార్పుల ముప్పును ఎదుర్కోవడంలో కీలక చర్యగా మారింది.
అసలేం జరిగిందంటే?
బంగ్లాదేశ్ ఫారెస్ట్ డిపార్ట్మెంట్ ఒక కీలకమైన పరిరక్షణ ప్రతిపాదనను ముందుకు తెచ్చింది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావంతో ప్రమాదంలో ఉన్న సుందర్బన్స్ అడవుల నుంచి పులులను, చిట్టగాంగ్ కొండ ప్రాంతాలకు తరలించాలని యోచిస్తోంది. దేశంలో ప్రస్తుతం ఉన్న 125 పులుల సంఖ్యను, 2035 నాటికి 160 నుంచి 200కి పెంచాలనేది ఈ ప్రాజెక్ట్ ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. చిట్టగాంగ్ కొండ ప్రాంతాల్లో పులులకు అనుకూలమైన వాతావరణం ఉందా లేదా అని అధికారులు అధ్యయనం చేస్తున్నారు. ఈ ప్రాంతంలో ప్రస్తుతం పులులు లేనప్పటికీ, భారత అడవులతో అనుసంధానం కలిగి ఉండటం దీనికి సానుకూల అంశం.
వాతావరణ మార్పుల ఒత్తిడి
బంగ్లాదేశ్, ఇండియా మధ్య విస్తరించి ఉన్న సుందర్బన్స్, యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం. అయితే, పెరుగుతున్న సముద్ర మట్టాలు, 'సుందరి' చెట్లు వంటి ఆవాసాల క్షీణత, కాలుష్యం వంటి సమస్యలతో ఈ ప్రాంతం తీవ్రంగా ప్రభావితమవుతోంది. దీంతో పులుల మనుగడ ప్రశ్నార్థకంగా మారింది. ఈ వాతావరణ మార్పుల ముప్పును ఎదుర్కోవడానికి, అధికారులు 'కిల్లాస్' అని పిలువబడే మట్టి దిబ్బలను నిర్మించడం వంటి చర్యలు తీసుకున్నారు. ఇది అధిక ఆటుపోట్ల సమయంలో వన్యప్రాణులకు సురక్షిత ఆశ్రయం కల్పిస్తుంది. ఇప్పుడు ప్రతిపాదించిన పులుల తరలింపు, వాటి ఆవాసాలను విస్తరించడానికి, ఒకే ప్రాంతంపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడానికి ఒక వ్యూహాత్మక అడుగు.
కొత్త ఆవాసాల పరిశీలన
పులుల అభయారణ్యంగా మార్చడానికి చిట్టగాంగ్ కొండ ప్రాంతాలను పరిశీలిస్తున్నారు. సుమారు 100 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉన్న అటవీ ప్రాంతాన్ని రక్షిత జోన్గా గుర్తించారు. ఇక్కడ ప్రస్తుతం పులులు లేనప్పటికీ, చిరుతలు, మేఘాల చిరుతలు, సాంబార్ జింకలు వంటి ఇతర వన్యప్రాణులు నివసిస్తున్నాయని అంచనా. సమీపంలోని భారత అడవులతో దీనికున్న సామీప్యత, వలసలకు లేదా కారిడార్ అభివృద్ధికి అవకాశాలను సూచిస్తుంది. ఇది శాస్త్రీయ పరిరక్షణ ప్రణాళికలో ఒక ముఖ్యమైన అంశం.
రిస్కులు, అమలులో సవాళ్లు
పులుల తరలింపు ప్రాజెక్టుల ఆచరణీయతపై పరిరక్షణ నిపుణులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా జంతువులను తరలించే ప్రాజెక్టులు తరచుగా విఫలం అవ్వడమే కాకుండా, అధిక ఖర్చుతో కూడుకున్నవని గత అనుభవాలు చెబుతున్నాయి. కొత్త వాతావరణంలో పులులు ఎంతవరకు జీవించగలవు, మానవ-వన్యప్రాణి సంఘర్షణలు వంటి సంక్లిష్టమైన రిస్కులు ఉంటాయని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. కొందరు పరిరక్షకులు, ఇప్పటికే ఉన్న ఆవాసాలను కాపాడటం, సహజంగా పులులు విస్తరించేలా చూడటమే సరైన వ్యూహమని వాదిస్తున్నారు. అలాగే, 'కానైన్ డిస్టెంపర్' వంటి వ్యాధుల ప్రభావం కూడా పులుల జనాభాపై పడే అవకాశం ఉంది.
ప్రాంతీయ విధానంపై ప్రభావం
ప్రాంతీయ విధానాలు, పర్యావరణ పాలనను గమనించేవారికి, ఈ చర్య జీవవైవిధ్యానికి పెరుగుతున్న ప్రాధాన్యతను తెలియజేస్తుంది. మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి, పర్యావరణ పరిరక్షణ మధ్య సమతుల్యతను సాధించాల్సిన అవసరం ఉన్నప్పుడు, ఇలాంటి పెద్ద ఎత్తున చేపట్టే పరిరక్షణ ప్రాజెక్టులు నియంత్రణ వ్యవస్థలను, సరిహద్దు సహకారాన్ని, పర్యావరణ ప్రభావ అంచనాలను ప్రభావితం చేస్తాయి. ఈ ప్రాజెక్టుల విజయం లేదా వైఫల్యం, భవిష్యత్తులో ప్రభుత్వాలు రక్షిత మండలాలను, పర్యావరణ నష్టాలను ఎలా నిర్వహిస్తాయనేదానికి ఒక ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది.
పెట్టుబడిదారులు ఏం గమనించాలి?
ప్రాజెక్ట్ యొక్క ఆచరణీయతను శాస్త్రీయ సాధ్యాసాధ్యాల అధ్యయనాలు నిర్ధారిస్తాయి. భారతీయ శాస్త్రవేత్తలతో సహకార పరిశోధనల పురోగతి, పరిరక్షణ మౌలిక సదుపాయాల కోసం ప్రభుత్వ బడ్జెట్ కేటాయింపులు, చిట్టగాంగ్ కొండ ప్రాంతాల స్థితిపై ఎలాంటి నియంత్రణ ప్రకటనలు వస్తాయనేది గమనించాల్సిన ముఖ్యమైన అంశాలు. మానవ-వన్యప్రాణి సంఘర్షణల రిస్కులను ఎదుర్కోవడం, ఆవాస స్థిరత్వాన్ని నిరూపించుకోవడం వంటివి ఈ ప్రణాళిక దీర్ఘకాలిక అమలుకు కీలకం.