సుప్రీంకోర్టు తీర్పు: రైలు ప్రమాదాల్లో పరిహారం.. టికెట్ లేకున్నా చెల్లుతుంది!

రైలు ప్రమాదాల్లో మరణించిన ప్రయాణికుల కుటుంబాలు.. టికెట్ లేకపోయినా పరిహారం (Compensation) క్లెయిమ్ చేసుకోవచ్చని సుప్రీంకోర్టు సంచలన తీర్పు ఇచ్చింది. దిగువ కోర్టులు తిరస్కరించిన కేసులను ఈ తీర్పు తోసిపుచ్చుతూ, రైల్వేస్ చట్టం ఒక సంక్షేమ చట్టమని (Welfare Law) స్పష్టం చేసింది. సాంకేతిక సమస్యల కంటే ప్రయాణికుల హక్కులకే ప్రాధాన్యత ఇస్తూ, బాధితుల కుటుంబాలకు త్వరగా ఆర్థిక సహాయం అందించడమే దీని లక్ష్యం.

టికెట్ లేకున్నా పరిహారం: సుప్రీంకోర్టు కీలక తీర్పు

రైలు ప్రమాదాల్లో మరణించిన ప్రయాణికుల కుటుంబాల హక్కులపై భారత సర్వోన్నత న్యాయస్థానం (Supreme Court) ఒక ముఖ్యమైన తీర్పును వెలువరించింది. జస్టిస్ సంజయ్ కరోల్, జస్టిస్ ఎన్. కోటిశ్వర సింగ్ లతో కూడిన ధర్మాసనం.. మరణించిన ప్రయాణికుడి కుటుంబానికి పరిహారం (Compensation) నిరాకరించడానికి రైలు టికెట్ లేకపోవడం సరైన కారణం కాదని స్పష్టం చేసింది.

గత తీర్పులను తిరస్కరిస్తూ..

2015లో అహ్మదాబాద్-హౌరా మెయిల్ లో ప్రయాణిస్తున్న చంద్రకాంత్ ఠక్కర్ అనే వ్యక్తి కిందపడి మరణించిన కేసులో ఈ తీర్పు వెలువడింది. టికెట్ లేకపోవడం వల్ల అతను సరైన ప్రయాణికుడు (Bona-fide Passenger) కాదని పేర్కొంటూ, అతని కుటుంబం చేసిన పరిహారం అభ్యర్థనను గతంలో రైల్వే క్లెయిమ్స్ ట్రిబ్యునల్, మధ్యప్రదేశ్ హైకోర్టు తిరస్కరించాయి. అయితే, సుప్రీంకోర్టు ఈ తీర్పులను తోసిపుచ్చుతూ, మృతుడి భార్యకు ₹8 లక్షల పరిహారం చెల్లించాలని ఆదేశించింది. సాంకేతిక లోపాలు రైల్వేస్ చట్టం యొక్క సంక్షేమ లక్ష్యాలకు అడ్డు రాకూడదని కోర్టు నొక్కి చెప్పింది.

బాధ్యత రైల్వేస్ దే!

రైల్వేస్ చట్టంలోని సెక్షన్ 124A ప్రకారం, ప్రమాదాల పరిహార క్లెయిమ్‌లలో 'నో-ఫాల్ట్ లయబిలిటీ' (No-fault liability) సూత్రం వర్తిస్తుంది. అంటే, పరిహారం పొందడానికి రైల్వే అధికారుల నిర్లక్ష్యాన్ని బాధితులు నిరూపించాల్సిన అవసరం లేదు. ఈ కొత్త తీర్పుతో, క్లెయిమ్ దారు విశ్వసనీయమైన అఫిడవిట్ సమర్పించి, ప్రమాద పరిస్థితులను వివరిస్తే.. ఆ వ్యక్తి సరైన ప్రయాణికుడు కాదని నిరూపించాల్సిన బాధ్యత ఇక భారతీయ రైల్వేలపైనే ఉంటుందని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.

రైల్వే కార్యకలాపాలపై విస్తృత ప్రభావం

కేవలం ఈ కేసుకే పరిమితం కాకుండా, ప్రయాణికుల భద్రతపై, ముఖ్యంగా రైళ్లలో కిక్కిరిసిన రద్దీ (Overcrowding) వంటి సమస్యలపై సుప్రీంకోర్టు ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. రైల్వే మాన్యువల్స్ లో భద్రత, టికెట్ తనిఖీలకు మార్గదర్శకాలు ఉన్నప్పటికీ, వాటి అమలులో ఆచరణాత్మక సవాళ్లున్నాయని కోర్టు పేర్కొంది. అంతేకాకుండా, 'సెకండ్ క్లాస్ ప్యాసింజర్' అనే పదాన్ని తొలగించాలని, ఇది ఆధునిక గౌరవం, సమానత్వ విలువలకు అనుగుణంగా లేదని సూచించింది.

ఈ తీర్పు బాధితుల కుటుంబాలకు ఊరటనిచ్చినప్పటికీ, ప్రయాణికులు అనవసరమైన రిస్క్‌లు తీసుకోకుండా ఉండాలని కోర్టు గుర్తు చేసింది. భారతీయ రైల్వేల పరిపాలనా స్థాయిలో క్లెయిమ్ అప్లికేషన్లను ఎలా ప్రాసెస్ చేస్తారనే దానిపై మార్పులు రావచ్చు. రైల్వే క్లెయిమ్స్ ట్రిబ్యునల్ తన అంతర్గత మార్గదర్శకాలను ఈ తీర్పుకు అనుగుణంగా ఎలా సవరిస్తుందో, దేశవ్యాప్తంగా పెండింగ్‌లో ఉన్న ప్రమాద కేసుల పరిష్కారంలో వేగం పెరుగుతుందో లేదో చూడాలి.