సుప్రీంకోర్టు సంచలన ఆదేశాలు: హైవేలపై ఇక పార్కింగ్ బంద్! భద్రతకు కొత్త రూల్స్

భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 కింద లభించే 'జీవించే హక్కు'లో సురక్షితమైన రోడ్డు ప్రయాణం కూడా ఒక ప్రాథమిక భాగమని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. జస్టిస్ జె.కె. మహేశ్వరి, జస్టిస్ ఎ.ఎస్. చందుర్కర్ లతో కూడిన ధర్మాసనం, నివారించగల హైవే మరణాలు పౌరులను రక్షించడంలో రాష్ట్రం తన రాజ్యాంగ బాధ్యతను నెరవేర్చడంలో విఫలమైందని పేర్కొంది. ఈ హక్కు అంటే చట్టవిరుద్ధ మరణం నుండి రక్షణ పొందడం కంటే ఎక్కువని, ప్రతి ఒక్కరికీ సురక్షితమైన రోడ్లను నిర్ధారించడం రాష్ట్రం యొక్క విధి అని కోర్టు వివరించింది.

ప్రజల భద్రత విషయంలో ఎలాంటి ఆర్థిక, పరిపాలనాపరమైన అడ్డంకులు అంగీకరించబోమని న్యాయస్థానం తేల్చి చెప్పింది. 'మానవ జీవితం విలువ ముందు ఎలాంటి ఆర్థిక, పరిపాలనా పరిమితులు నిలబడలేవు' అని ధర్మాసనం ఉద్ఘాటించింది.

ఈ క్రమంలో, సుప్రీంకోర్టు పలు కీలక ఆదేశాలు జారీ చేసింది. భారీ, వాణిజ్య వాహనాలను నేషనల్ హైవే లేన్లు లేదా పేవ్డ్ షోల్డర్లపై, నిర్దేశించిన ప్రదేశాలు తప్పించి, ఎక్కడా నిలపరాదని ఆదేశించింది. 60 రోజుల్లోపు హైవే భూముల్లో ఉన్న అనధికారిక రోడ్డు పక్కన దుకాణాలు, తినుబండారాల స్టాళ్లను తొలగించాలని స్పష్టం చేసింది. హైవే భద్రతా జోన్లలో, హైవే అధికారుల అనుమతి లేకుండా ఎలాంటి లైసెన్సులు లేదా వ్యాపార అనుమతులు జారీ చేయరాదని, ఇప్పటికే ఉన్నవాటిని పునరుద్ధరించరాదని స్పష్టంచేసింది.

ప్రతి జిల్లాలో డిస్ట్రిక్ట్ హైవే సేఫ్టీ టాస్క్ ఫోర్స్‌లను ఏర్పాటు చేయాలి. రాష్ట్ర పోలీస్, రవాణా విభాగాలు హైవే నిఘా, పెట్రోలింగ్ బృందాలను ప్రత్యేకంగా నియమించాలి. యాక్సిడెంట్ బ్లాక్‌స్పాట్‌లను 45 రోజుల్లోపు గుర్తించి, బహిరంగపరచాలి. మెరుగైన లైటింగ్, సైనేజ్ వంటి చర్యలు చేపట్టాలి. అంబులెన్సులు, రికవరీ క్రేన్ల వంటి అత్యవసర వాహనాలను ప్రతి 75 కిలోమీటర్లకు ఒకదాని చొప్పున అందుబాటులో ఉంచాలి.

ట్రక్ లే-బే సదుపాయాలు, విశ్రాంతి కేంద్రాలు, వాష్‌రూమ్‌లు, ఫుడ్ సర్వీసులు, ప్రథమ చికిత్స స్టేషన్లు వంటి రోడ్డు పక్కన సౌకర్యాలను క్రమమైన అంతరాల్లో అభివృద్ధి చేయాలి. నిఘా కెమెరాలు, స్పీడ్ డిటెక్టర్లు, ఎమర్జెన్సీ కాల్ బాక్స్‌లు వంటి సాంకేతికతను హైవేల వెంబడి అమలు చేయాలి. ఆక్రమణలు వంటి సమస్యలను నివేదించడానికి టోల్-ఫ్రీ హెల్ప్‌లైన్‌లు, డిజిటల్ కంప్లైంట్ ఛానెల్స్ ఏర్పాటు చేయాలి.

అమలులో ఏకరూపత కోసం, రోడ్డు రవాణా, రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ ఒక సమన్వయ వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేస్తుంది. అన్ని బాధ్యతాయుతమైన ఏజెన్సీలు 75 రోజుల్లోపు తమ సమ్మతి నివేదికలను సమర్పించాలి. దేశంలోని మొత్తం రహదారి పొడవులో నేషనల్ హైవేలు కేవలం 2 శాతం మాత్రమే ఉన్నప్పటికీ, రోడ్డు ప్రమాద మరణాలలో దాదాపు 30 శాతం వీటికి సంబంధించినవేనని కోర్టు పేర్కొంది. ఈ గణాంకాలు సంస్కరణల ఆవశ్యకతను తెలియజేస్తున్నాయి.