సుప్రీంకోర్టు కీలక ఆదేశాలు: నిరవధిక నిరాహార దీక్షల్లో ప్రజల ప్రాణాలకు భద్రత కల్పించాలి!

నిరవధిక నిరాహార దీక్ష చేస్తున్న ప్రజల ఆరోగ్య భద్రతకు ప్రభుత్వం బాధ్యత వహించాలని సుప్రీంకోర్టు మరోసారి స్పష్టం చేసింది. సామాజిక కార్యకర్త సోనమ్ వాంగ్చుక్ 19 రోజుల దీక్ష, ప్రభుత్వం వైఖరిపై ఆందోళనల నేపథ్యంలో ఈ ఆదేశాలు వెలువడ్డాయి.

ప్రజల భద్రతే రాజ్యాంగ బాధ్యత

దేశంలో నిరవధిక నిరాహార దీక్షలు చేస్తున్న పౌరుల ప్రాణాలను రక్షించాల్సిన రాజ్యాంగ బాధ్యత ప్రభుత్వంపై ఉందని భారత సుప్రీంకోర్టు మరోసారి నొక్కి చెప్పింది. తమ నిరసన రూపంగా ఉపవాస దీక్షలు చేసే ప్రజాస్వామ్య హక్కును సమర్థిస్తూనే, ఆ దీక్షలను విరమింపజేయాల్సిన అవసరం (ప్రాణాపాయ స్థితి తప్ప) ప్రభుత్వానికి లేదని, అయితే అవసరమైన వైద్య సంరక్షణ, పర్యవేక్షణ మాత్రం తప్పనిసరిగా కల్పించాలని న్యాయస్థానం స్పష్టం చేసింది.

ఢిల్లీ హైకోర్టు ఆందోళన

గత జులై 16, 2026న ఢిల్లీ హైకోర్టు, జంతర్ మంతర్ వద్ద కొనసాగుతున్న నిరసనల పట్ల తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. ఏ పౌరుడి ప్రాణమైనా అమూల్యమైనదని పేర్కొంది. సామాజిక కార్యకర్త సోనమ్ వాంగ్చుక్ 19 రోజుల పాటు చేసిన దీక్ష నేపథ్యంలో ఈ న్యాయపరమైన జోక్యం జరిగింది. చట్ట ప్రకారం, ఉపవాస దీక్షల ద్వారా నిరసన తెలిపే వ్యక్తులతో ప్రభుత్వం కఠినంగా కాకుండా, సహకారపూర్వకమైన వైఖరిని అవలంబించాలని న్యాయ నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

గతంలో ప్రభుత్వాల జోక్యం

గతంలో కూడా పలు సందర్భాల్లో ప్రముఖ నిరసనకారులతో ప్రభుత్వం చురుగ్గా సంప్రదింపులు జరిపినట్లు న్యాయపరమైన రికార్డులు తెలియజేస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు, 'ఇన్ రే: రాంలీలా మైదాన్ ఇన్సిడెంట్' కేసులో, నిరసనకారుల సమస్యలను పరిష్కరించడానికి ఉన్నత స్థాయి ప్రభుత్వ అధికారులు వారితో నేరుగా చర్చలు జరిపినట్లు కోర్టు నమోదు చేసింది. 2011లో జరిగిన ఒక నిరాహార దీక్ష సమయంలో, కేంద్ర ప్రభుత్వ ప్రతినిధులు నిరసన నాయకులతో సంప్రదింపులు జరిపి, సమస్య పరిష్కారానికి ప్రయత్నించారు. ఇది బహిరంగ నిరసనల సమయంలో పౌరుల ఆరోగ్యం క్షీణించకుండా నివారించేందుకు ప్రభుత్వం అనుసరించిన చారిత్రక ధోరణిని సూచిస్తుంది.

నిరసనలపై న్యాయస్థానం మార్గదర్శకాలు

2024 చివరిలో, జస్టిస్ సూర్య కాంత్ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం, రైతుల నిరసనల సమయంలో నిర్దిష్ట ఆదేశాలు జారీ చేసింది. 20 రోజులకు మించి ఉపవాస దీక్షలు చేసే నిరసనకారులకు వైద్య సహాయం అందుబాటులో ఉండేలా అధికారులు చర్యలు తీసుకోవాలని కోర్టు ఆదేశించింది. ప్రజలకు అంతరాయం కలిగించేవిగా భావించాల్సిన అవసరం లేదని, ఇవి కూడా తమ అభిప్రాయాలను వ్యక్తం చేసే మార్గాలేనని ఈ తీర్పులు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. పౌరుల ఆరోగ్యాన్ని, ప్రాణాన్ని కాపాడుతూనే, ప్రజా ప్రయోజనాలను సమతుల్యం చేయడమే ప్రభుత్వ ప్రాథమిక కర్తవ్యమని న్యాయస్థానం పునరుద్ఘాటించింది. సున్నితమైన ప్రజా నిరసనలను నిర్వహించేటప్పుడు ఆరోగ్యం, ప్రాణాలకు అత్యంత ప్రాధాన్యత ఇవ్వాల్సిన బాధ్యత ప్రభుత్వంపై ఉందని కోర్టు నొక్కి చెప్పింది.