బిహార్ మంత్రి రీ-అపాయింట్‌మెంట్‌పై సుప్రీంకోర్టు నోటీసులు

మంత్రి పదవి నుంచి తొలగించబడినా.. మళ్ళీ మంత్రిగా.. లోక్‌సభ ఎన్నికలు ముగిసిన తర్వాత, బిహార్ పంచాయతీరాజ్ శాఖ మంత్రి దీపక్ ప్రకాష్‌ను తిరిగి మంత్రిగా నియమించడం రాజ్యాంగబద్ధమా కాదా అనే దానిపై సుప్రీంకోర్టు తీవ్రంగా స్పందించింది. ఈ నియామకంపై బిహార్ ప్రభుత్వానికి నోటీసులు జారీ చేసింది.

అసలేం జరిగింది?

బిహార్ పంచాయతీరాజ్ శాఖ మంత్రి దీపక్ ప్రకాష్‌ను తిరిగి మంత్రిగా నియమించిన విషయంపై సుప్రీంకోర్టు బిహార్ ప్రభుత్వానికి నోటీసులు జారీ చేసింది. ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం (PIL) దాఖలైన నేపథ్యంలో ఈ పరిణామం చోటుచేసుకుంది. ఎన్నికల్లో గెలవని, చట్టసభ సభ్యుడు కాని ఒక వ్యక్తిని, ఆరు నెలల గడువు దాటిన తర్వాత కూడా మంత్రిగా కొనసాగించడం రాజ్యాంగ నిబంధనలకు విరుద్ధమని పిటిషనర్ వాదిస్తున్నారు.

రాజ్యాంగ నిబంధన ఏం చెబుతోంది?

భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 164(4) ప్రకారం, రాష్ట్ర శాసనసభలో సభ్యుడు కాని వ్యక్తి, గరిష్టంగా ఆరు నెలల పాటు మంత్రిగా కొనసాగవచ్చు. దీపక్ ప్రకాష్‌ను మొదట నవంబర్ 2025లో మంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేయించారు. క్యాబినెట్ రద్దుకు ముందు దాదాపు ఐదు నెలలు ఆయన ఆ పదవిలో కొనసాగారు. ఆ తర్వాత, మే 2026లో, ఆయన ఎన్నికల్లో గెలవకపోయినా లేదా శాసనసభకు నామినేట్ కాకపోయినా, తిరిగి మంత్రిగా నియమించబడ్డారు. ఈ నియామకంపైనే ఇప్పుడు ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.

న్యాయస్థానం వాదన

రాజీనామా చేసి, ఆ తర్వాత మళ్ళీ మంత్రిగా నియమితులవ్వడం అనేది, చట్టసభ సభ్యుడు కాని మంత్రికి ఉన్న ఆరు నెలల గడువును దాటవేయడానికి చేస్తున్న ప్రయత్నమని PILలో పేర్కొన్నారు. దీనిపై సుప్రీంకోర్టు గతంలో ఇచ్చిన 'ఎస్.ఆర్. చౌదరి వర్సెస్ పంజాబ్ రాష్ట్రం' కేసు తీర్పును పిటిషనర్లు ఉదహరించారు. ఆ తీర్పు ప్రకారం, ఆరు నెలల గడువు అనేది ఒకసారి మాత్రమే వర్తిస్తుందని, దానిని పొడిగించడానికి వీల్లేదని స్పష్టం చేసింది. అయితే, ప్రస్తుత కేసులో ఈ నిబంధనను ఎలా అన్వయించాలనేది కోర్టు తేల్చనుంది.

పాలనాపరమైన ప్రభావం

ఈ కేసు రాష్ట్ర పరిపాలనలో మంత్రి పదవుల నియామకాల స్థిరత్వం మరియు చట్టబద్ధతపై ప్రభావం చూపుతుంది. ఈ కేసులో సుప్రీంకోర్టు తీర్పు, భవిష్యత్తులో ఎన్నిక కాని సభ్యుల మంత్రి పదవీకాలంపై స్పష్టతనిస్తుంది. ఒకవేళ నియామకం రాజ్యాంగ విరుద్ధమని తేలితే, రాష్ట్ర మంత్రి మండలిలో మార్పులు చోటుచేసుకునే అవకాశం ఉంది. పాలనాపరమైన పారదర్శకతకు ఇది చాలా ముఖ్యం.

పెట్టుబడిదారులు ఏం గమనించాలి?

సుప్రీంకోర్టు నోటీసుకు బిహార్ ప్రభుత్వం ఎలా స్పందిస్తుందనేది కీలకం. తదుపరి విచారణ తేదీలు, రాజ్యాంగ నిబంధనలపై కోర్టు వ్యాఖ్యానం ఎలా ఉంటుందో పెట్టుబడిదారులు, పరిశీలకులు గమనించాలి. ప్రస్తుత విధానం చట్టబద్ధమా కాదా అనే దానిపై స్పష్టత వస్తే, భవిష్యత్తులో ఇలాంటి మంత్రి పదవుల నియామకాలపై దాని ప్రభావం ఎలా ఉంటుందో తెలుస్తుంది.