అరెస్టును అధికారికంగా నమోదు చేయకపోయినా సరే, ఒక వ్యక్తిని అదుపులోకి తీసుకున్న క్షణం నుంచే 24 గంటల గడువు మొదలవుతుందని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. ఇకపై ఇన్వెస్టిగేషన్ ఏజెన్సీలు ఇన్ఫార్మల్ కస్టడీ పేరుతో చేసే జాప్యానికి ఈ తీర్పుతో చెక్ పడింది.
కీలకమైన మార్పు ఇక్కడే!
రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 22(2) ప్రకారం, అదుపులోకి తీసుకున్న వ్యక్తిని 24 గంటల్లోపు మేజిస్ట్రేట్ ముందు హాజరుపరచాలి. అయితే, ఇప్పటివరకు దర్యాప్తు సంస్థలు చాలా తెలివిగా 'అధికారిక అరెస్ట్' సమయం నుంచే ఈ కౌంట్‌డౌన్ మొదలుపెడుతున్నాయి. కానీ జస్టిస్ ఉజ్జల్ భుయాన్ మరియు జస్టిస్ అతుల్ ఎస్. చందూర్‌కర్ నేతృత్వంలోని బెంచ్ ఈ పద్ధతిని తప్పుపట్టింది. వ్యక్తి స్వేచ్ఛను హరించిన మొదటి క్షణం నుంచే ఈ సమయాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని స్పష్టం చేసింది.
ఇక 'బఫర్ పీరియడ్' ఉండదు
చాలా ఏజెన్సీలు అరెస్టును రికార్డు చేయకుండా వ్యక్తిని రోజుల తరబడి 'ఇన్ఫార్మల్ కస్టడీ'లో ఉంచుతున్నాయి. దీనిని కోర్టు 'ఆర్టిఫిషియల్' (కృత్రిమం) అని అభివర్ణించింది. ప్రయాణ సమయం మినహా, మిగిలిన ప్రతి నిమిషం ఈ 24 గంటల పరిధిలోకి వస్తుందని కోర్టు తేల్చి చెప్పింది.
సుజిత్ దాస్ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా కేసు
ఈ తీర్పుకు NDPS Act కి సంబంధించిన సుజిత్ దాస్ కేసు దారితీసింది. సెప్టెంబర్ 29, 2025న అదుపులోకి తీసుకున్నప్పటికీ, తర్వాతి రోజే అరెస్టు చూపించడంపై సుప్రీంకోర్టు తీవ్ర అసహనం వ్యక్తం చేసింది. నిబంధనలను పాటించకపోవడం అంటే వ్యక్తిగత హక్కులను కాలరాయడమేనని కోర్టు హెచ్చరించింది.
ఇకపై మేజిస్ట్రేట్లు కూడా బాధితులను హాజరుపరిచినప్పుడు, ఖచ్చితంగా ఎప్పుడు అదుపులోకి తీసుకున్నారో స్వయంగా వెరిఫై చేయాల్సి ఉంటుంది. ఇది దర్యాప్తు సంస్థలపై మరింత బాధ్యతను పెంచడమే కాకుండా, దేశవ్యాప్తంగా చట్ట అమలు ప్రక్రియలో పారదర్శకతను పెంచుతుంది.