సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తుల సంఖ్య పెంపునకు రాజ్యసభలో చర్చ – 38కు చేరనున్న జడ్జీల బలం

న్యాయమూర్తుల సంఖ్య పెంపునకు ముందడుగు

రాజ్యసభలో సుప్రీంకోర్టు (న్యాయమూర్తుల సంఖ్య) సవరణ బిల్లు, 2026పై చర్చ ప్రారంభమైంది. ఈ బిల్లు ప్రకారం, సుప్రీంకోర్టులో ప్రస్తుతం ఉన్న 34 మంది న్యాయమూర్తుల సంఖ్యను 38కి పెంచాలని ప్రతిపాదిస్తున్నారు. గతేడాది మే నెలలో జారీ చేసిన ఆర్డినెన్స్ కు కొనసాగింపుగా ఈ బిల్లును తీసుకువచ్చారు. పెరిగిపోతున్న కేసుల భారంపై భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) చేసిన విజ్ఞప్తికి ప్రతిస్పందనగా ఈ చర్యలు చేపడుతున్నారు.

వ్యాపార రంగానికి కీలకం

ఆర్థిక వ్యవస్థ, వ్యాపార వాతావరణానికి సమర్థవంతమైన న్యాయవ్యవస్థ చాలా ముఖ్యం. సుప్రీంకోర్టులోనే 92,000కు పైగా కేసులు పెండింగ్‌లో ఉన్నాయి. ఇది వ్యాపార ఒప్పందాల అమలు, వివాదాల పరిష్కారం, వాణిజ్యపరమైన వ్యాజ్యాలను ఆలస్యం చేస్తుంది. న్యాయమూర్తుల సంఖ్యను పెంచడం ద్వారా, కోర్టుల సామర్థ్యాన్ని పెంచి, పెరిగిపోతున్న కేసులను సకాలంలో పరిష్కరించడానికి ప్రభుత్వం యోచిస్తోంది. ఇది వ్యాపార సంస్థలకు, వ్యక్తులకు మెరుగైన న్యాయపరమైన వ్యవస్థను అందిస్తుంది.

వైవిధ్యం, పారదర్శకతపై ఆందోళనలు

చర్చల్లో కేవలం సంఖ్యలకే పరిమితం కాకుండా, పలువురు ప్రతిపక్ష సభ్యులు ఉన్నత న్యాయవ్యవస్థ కూర్పుపై కీలక ప్రశ్నలు లేవనెత్తారు. న్యాయవ్యవస్థలో మహిళలు, షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగలు, ఇతర అణగారిన వర్గాల ప్రాతినిధ్యం తక్కువగా ఉందని సభ్యులు ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. నిజమైన న్యాయం జరగాలంటే సామాజిక వైవిధ్యం అవసరమని, ప్రస్తుత నియామక ప్రక్రియల్లో పారదర్శకత లోపిస్తోందని వారు వాదించారు.

కొలీజియం వ్యవస్థపై భిన్నాభిప్రాయాలు

న్యాయమూర్తుల నియామకాలకు అనుసరిస్తున్న కొలీజియం వ్యవస్థపై కూడా తీవ్ర భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమయ్యాయి. కొందరు పార్లమెంటు సభ్యులు ఈ ప్రక్రియను ప్రశ్నించారు, మరింత జవాబుదారీతనం, పారదర్శకత ఉండాలని కోరారు. సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్షల మాదిరిగా, నియామక ప్రక్రియను క్రమబద్ధీకరించడానికి అఖిల భారత న్యాయ సేవా కమిషన్ (All-India Judicial Service Commission) ఏర్పాటు చేయాలని కూడా సూచనలు వచ్చాయి.

ప్రభుత్వ స్పందన

ఈ విషయంపై పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల మంత్రి మాట్లాడుతూ, కార్యనిర్వాహక వర్గం నియామక నోటిఫికేషన్లు జారీ చేసినప్పటికీ, పేర్ల ఎంపిక మాత్రం కొలీజియం బాధ్యతేనని స్పష్టం చేశారు. నియామక ప్రక్రియలో ప్రభుత్వం, న్యాయవ్యవస్థ మధ్య అధికార సమతుల్యతపై జరుగుతున్న వ్యవస్థాగత చర్చను ఇది హైలైట్ చేస్తుంది.

ఇతర కీలక అంశాలు

సంఖ్యలు, వైవిధ్యంతో పాటు, న్యాయస్థానాల అందుబాటును మెరుగుపరచడానికి ప్రాంతీయ బెంచ్‌ల ఏర్పాటు, న్యాయమూర్తుల పదవీ విరమణ వయస్సును పునఃపరిశీలించడం వంటి అంశాలు కూడా చర్చకు వచ్చాయి. కేసుల పెండింగ్ సమస్య ఇంకా కొనసాగుతోంది. న్యాయమూర్తుల సంఖ్యను పెంచడం ఒత్తిడిని తగ్గించే దిశగా ఒక అడుగు అయినప్పటికీ, ఈ నియామకాలు ఎలా జరుగుతాయి, పెరిగిన సామర్థ్యం కేసుల వేగవంతమైన పరిష్కారానికి దారితీస్తుందా అనే దానిపై పరిశీలకులు దృష్టి సారిస్తారు.

భవిష్యత్ అంచనాలు

న్యాయవ్యవస్థ వాటాదారులకు, కేసుల పరిష్కార వేగం, భవిష్యత్తులో న్యాయమూర్తుల నియామకాలలో పారదర్శకత ప్రధానంగా గమనించాల్సిన అంశాలు. ఈ బిల్లు ముందుకు సాగుతున్న నేపథ్యంలో, ఈ నిర్మాణాత్మక మార్పులు దేశంలో దీర్ఘకాలంగా ఉన్న న్యాయపరమైన జాప్యాన్ని అర్థవంతంగా తగ్గించగలవా అనే దానిపైనే దృష్టి కేంద్రీకరించబడుతుంది.