దేశంలోని జైళ్లలో ఉన్న మొత్తం **5.09 లక్షల** మంది ఖైదీలలో దాదాపు **73%** అంటే **3.68 లక్షల** మంది ఇంకా అండర్ ట్రయల్స్ (విచారణ ఎదురుచూస్తున్న వారు) గానే ఉన్నారు. కొత్త చట్టం BNSS అమలులోకి వచ్చినప్పటికీ, అడ్మినిస్ట్రేటివ్ లోపాల వల్ల వేలాది మంది జైళ్లలోనే మగ్గిపోతున్నారు.
దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న 1,331 జైళ్లలో ఖైదీల సంఖ్య ఆందోళనకరంగా ఉంది. నేషనల్ క్రైమ్ రికార్డ్స్ బ్యూరో (NCRB) తాజా గణాంకాల ప్రకారం, 3,68,883 మంది అండర్ ట్రయల్స్ తమ విచారణ కోసం ఎదురుచూస్తున్నారు. వీరంతా ఇంకా నేరం రుజువు కాని వారే కావడం గమనార్హం.
కొత్త చట్టం BNSS ఎందుకు ఫెయిల్ అవుతోంది?
జైళ్లలో రద్దీని తగ్గించడానికి ప్రభుత్వం 'భారతీయ నాగరిక్ సురక్షా సంహిత' (BNSS)లో సెక్షన్ 479ను ప్రవేశపెట్టింది. దీని ప్రకారం ఎక్కువ కాలం జైల్లో ఉన్న అండర్ ట్రయల్స్‌ను పర్సనల్ బాండ్లపై విడుదల చేసే అవకాశం ఉంది. అయితే, జైలు అధికారులు ఈ ప్రక్రియను చురుగ్గా నిర్వహించకపోవడం వల్ల క్షేత్రస్థాయిలో ఈ చట్టం ఆశించిన ఫలితాలను ఇవ్వడం లేదు.
ఆర్థిక, సామాజిక భారం
ఈ అండర్ ట్రయల్స్‌లో 60% పైగా అక్షరాస్యులు కాని వారు లేదా తక్కువ చదువుకున్న వారు ఉన్నారు. వీరికి లీగల్ సాయం అందుబాటులో లేకపోవడం వల్ల, బెయిల్ కోసం కూడా దరఖాస్తు చేసుకోలేక ఏళ్ల తరబడి జైల్లోనే ఉండాల్సిన పరిస్థితి నెలకొంది. వీరిని పోషించడం వల్ల ఖజానాపై కూడా భారీ భారం పడుతోంది.
ప్రస్తుత వ్యవస్థలో కేసుల పురోగతిని ట్రాక్ చేసే సెంట్రలైజ్డ్ ఆడిట్ సిస్టమ్ లేదు. సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాలు ఉన్నప్పటికీ, హైకోర్టులు వ్యక్తిగత కేసుల స్థితిని పర్యవేక్షించడంలో లోపాలు కనిపిస్తున్నాయి. డిజిటలైజ్డ్ కేస్-ట్రాకింగ్ మరియు సమర్థవంతమైన అడ్మినిస్ట్రేటివ్ ఆడిటింగ్ ఉంటేనే ఈ సంఖ్య తగ్గే అవకాశం ఉందని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.