భారతదేశ డిజిటల్ ఎకానమీ దూసుకుపోతుండగా, రెగ్యులేటరీ నిబంధనలు కూడా కఠినతరం అవుతున్నాయి. ముఖ్యంగా, ₹1 ట్రిలియన్ మార్కెట్ గా ఎదగాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న దేశ డిజిటల్ రంగంలో, డిజిటల్ పర్సనల్ డేటా ప్రొటెక్షన్ (DPDP) యాక్ట్ 2023, వ్యాపారాలకు ఒక సంక్లిష్టమైన సవాలుగా మారింది. ఇది కేవలం పెనాల్టీలకే పరిమితం కాదు.
'లాఫుల్ పర్పస్' లో అస్పష్టత - వ్యాపారాలకు ప్రమాదం?
యాక్ట్ లోని 'లాఫుల్ పర్పస్' (lawful purpose) నిర్వచనం వ్యాపారాలకు పెద్ద సందిగ్ధతను సృష్టిస్తోంది. చట్టం స్పష్టంగా నిషేధించని ఏదైనా పనిని 'లాఫుల్ పర్పస్' గా పరిగణించాలనే దీని అర్థం, డేటా వినియోగంపై స్పష్టమైన నియమాల కంటే, వ్యాఖ్యానానికే ఎక్కువ అవకాశం ఇస్తోంది. దీనివల్ల, డేటా ప్రొటెక్షన్ బోర్డ్ నిర్ణయాల ఆధారంగానే తమ లీగల్ పొజిషన్ తెలుసుకునే పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. ఇది GDPR లాంటి రెగ్యులేషన్స్ తో పోలిస్తే, స్పష్టమైన లీగల్ బేసిస్స్ పై ఆధారపడదు.
'సెవెన్ పిల్లర్స్' భారం - SMEs పై అధిక వ్యయం
సెక్షన్ 8(5) కింద నిర్దేశించిన 'రీజనబుల్ సెక్యూరిటీ సేఫ్ గార్డ్స్' (reasonable security safeguards), అంటే 'సెవెన్ పిల్లర్స్ ఆఫ్ సెక్యూరిటీ' (seven pillars of security), అమలు చేయడానికి వ్యాపారాలు భారీగా పెట్టుబడులు పెట్టాల్సి వస్తోంది. డేటా సెక్యూరిటీ, యాక్సెస్ కంట్రోల్స్, లాగ్స్ రిటెన్షన్, కాంట్రాక్టువల్ ఆబ్లిగేషన్స్ వంటి వాటికి టెక్నాలజీ, ప్రక్రియల్లో మార్పులు అవసరం. దీనికి ఇంప్లిమెంటేషన్ ఖర్చులు 10-30% వరకు పెరగవచ్చని అంచనాలు. ముఖ్యంగా SMEs కు ఇది పెద్ద భారంగా మారుతుంది. దీనివల్ల భారతదేశ సైబర్ సెక్యూరిటీ మార్కెట్ $12.9 బిలియన్ కు చేరుకుంటుందని అంచనా వేస్తున్నా, చిన్న సంస్థలకు మాత్రం ప్రారంభ పెట్టుబడులు, నిర్వహణ ఖర్చులు భారమవుతున్నాయి.
గ్లోబల్ పోలికలు & పెనాల్టీలు
DPDP యాక్ట్, GDPR, CCPA వంటి గ్లోబల్ డేటా ప్రైవసీ చట్టాలతో సమానమైన సూత్రాలను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, కొన్ని ప్రత్యేకతలున్నాయి. GDPR లో ఉన్నట్లుగా సెన్సిటివ్ డేటాకు ప్రత్యేక కేటగిరీలు DPDP లో లేవు. ఇది అన్ని రకాల పర్సనల్ డేటాకు ఒకే రకమైన ప్రమాణాలను వర్తింపజేస్తుంది. పెనాల్టీలు ₹250 కోట్ల వరకు ఉన్నప్పటికీ, GDPR లోని రెవెన్యూ ఆధారిత ఫైన్ల కంటే భిన్నంగా రూపొందించబడ్డాయి.
బాధ్యత, బోర్డు, ప్రభుత్వ మినహాయింపులు
డేటా ప్రాసెసర్లు చేసే breaches కు డేటా ఫిడ్యూషియరీలు కూడా బాధ్యత వహించాల్సి వస్తుంది. దీనికోసం థర్డ్-పార్టీ వెండర్లను చాలా జాగ్రత్తగా ఎంపిక చేసుకోవాలి. డేటా ప్రొటెక్షన్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా స్వయంప్రతిపత్తి, సామర్థ్యంపై కొన్ని ప్రశ్నలున్నాయి. దేశ భద్రత, చట్టాన్ని అమలు చేసే సంస్థల కోసం కొన్ని మినహాయింపులు, డేటా ప్రిన్సిపల్స్ కు ప్రైవేట్ యాక్షన్ రైట్స్ లేకపోవడం వంటివి ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి.
భవిష్యత్ అంచనాలు
2026 నాటికి దేశ GDP లో 20% వాటా డిజిటల్ ఎకానమీ నుండే వస్తుందని అంచనా. DPDP యాక్ట్, ఈ వృద్ధికి అవసరమైన నమ్మకాన్ని, పారదర్శకతను పెంపొందించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. వ్యాపారాలు ఈ సంక్లిష్ట నిబంధనలను, అస్పష్టతలను సమర్థవంతంగా ఎదుర్కొంటే, భారతదేశం గ్లోబల్ డిజిటల్ ఎకానమీలో మరింత బలమైన భాగస్వామిగా మారే అవకాశం ఉంది.