ఇండియా-నేపాల్ ఒప్పందం: భారత్‌లో నేపాలీలకు ఆస్తి హక్కులపై హైకోర్టు ఆరా

ఇండియా-నేపాల్ ఒప్పందంపై హైకోర్టు ఆరా

భారతదేశానికి, నేపాల్‌కు మధ్య 1950లో కుదిరిన శాంతి మరియు స్నేహ ఒప్పందంపై ఉత్తరాఖండ్ హైకోర్టు లోతుగా విచారణ జరుపుతోంది. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం, నేపాలీ పౌరులు భారతదేశంలో ఎలా స్థిరపడవచ్చు, ఆస్తులు ఎలా కొనుగోలు చేయవచ్చో స్పష్టంగా తెలియజేయాలని కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని కోర్టు ఆదేశించింది. నైనిటాల్‌లో నేపాలీ కుటుంబాలు ప్రభుత్వ భూములను అక్రమంగా ఆక్రమించుకున్నాయని, భారతీయ ఓటర్ ఐడి, పాన్ కార్డులు వంటి గుర్తింపు పత్రాలను కూడా అక్రమంగా పొందారని వచ్చిన ఆరోపణల నేపథ్యంలో ఈ సమీక్ష ప్రారంభమైంది.

పరస్పర హక్కులపై సందేహాలు

ఒప్పందంలోని 7వ అధికరణం (Article 7) ప్రకారం ఇరు దేశాల పౌరులకు సమాన హక్కులు వర్తిస్తాయని భారత ప్రతినిధి పేర్కొన్నప్పటికీ, నేపాల్ ఈ నిబంధనలను ఎంతవరకు పాటిస్తోందనే దానిపై హైకోర్టు సందేహాలు వ్యక్తం చేసింది. భారతీయులకు నేపాల్‌లో లభించే హక్కులు, ప్రయోజనాలపై స్పష్టమైన సమాచారం లేకపోవడంతో, భారతదేశంలో నేపాలీలకు లభించే హక్కుల విషయంలో అనిశ్చితి నెలకొంది.

న్యాయవాదుల వాదనలు, ప్రభుత్వ స్పందన

పిటిషనర్ల తరఫు న్యాయవాదులు వాదిస్తూ, విదేశీయులు భారతీయ చట్టాలను, రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) అనుమతి వంటి ప్రక్రియలను పాటించకుండా భారతదేశంలో ఆస్తులు కొనుగోలు చేయడానికి ఈ ఒప్పందం వీలు కల్పించదని తెలిపారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సమర్పించిన ప్రాథమిక నివేదికలో, నేపాలీ పౌరులు భారతదేశంలో స్థిరపడటానికి లేదా భూములు కొనుగోలు చేయడానికి గల నిబంధనలపై పూర్తి స్పష్టత లేదని కోర్టు అభిప్రాయపడింది. ఈ నేపథ్యంలో, సంబంధిత చట్టాలు, విధానాలను వివరిస్తూ మరింత సమగ్రమైన అఫిడవిట్‌ను మూడు వారాల్లోగా సమర్పించాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని కోర్టు ఆదేశించింది. నకిలీ ఐడీలు జారీ చేసిన అధికారులపై చర్యలు తీసుకోవాలని, భూ కబ్జా ప్రయత్నాలను వెంటనే ఆపాలని కూడా పిటిషన్‌లో కోరారు.

కేసు ప్రభావం

ఈ న్యాయపరమైన పరిణామం, ద్వైపాక్షిక ఒప్పందాలు ఎలా అర్థం చేసుకోబడతాయి, అమలు చేయబడతాయి అనేదానిపై కీలకమైన ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతోంది. ముఖ్యంగా జాతీయ భద్రత, భూ యాజమాన్య చట్టాల దృష్ట్యా ఇది చాలా ముఖ్యం. గుర్తింపు వ్యవస్థలు, ప్రభుత్వ వనరుల లభ్యత విషయంలో కూడా ఇది కొన్ని సమస్యలను ఎత్తి చూపుతోంది. ప్రభుత్వం సమర్పించబోయే సమగ్ర నివేదిక ఆధారంగా, సరిహద్దుల వెంబడి పౌరుల హక్కులు, ఆస్తి యాజమాన్యం విషయంలో 1950 ఒప్పందం ఎలా వర్తిస్తుందో స్పష్టత వచ్చే అవకాశం ఉంది. కోర్టు మూడు వారాల తర్వాత ఈ అఫిడవిట్‌పై విచారణ జరుపుతుంది.