ఒంటారియో ప్రభుత్వ మాజీ అధికారి అపహరించిన **CAD 33.3 మిలియన్ల** ప్రజాధనాన్ని తిరిగి పొందేందుకు కెనడా ప్రభుత్వం వేసిన సివిల్ పిటిషన్ను ఢిల్లీ హైకోర్టు అనుమతించింది. లండరింగ్ చేసిన సొమ్ము భారతీయ బ్యాంక్ ఖాతాల్లో ఉండటంతో, ఈ కేసును విచారించే అధికారం మన కోర్టులకు ఉందని జస్టిస్ వికాస్ మహాజన్ స్పష్టం చేశారు.
అసలు వివాదం ఏంటి?
ఈ కేసు ఒంటారియో విద్యాశాఖలో జరిగిన భారీ కుంభకోణానికి సంబంధించింది. కెనడా ప్రభుత్వ మాజీ అధికారి సంజయ్ మదన్, 2011 నుంచి 2020 మధ్య కాలంలో 'సపోర్ట్ ఫర్ ఫ్యామిలీస్ ప్రోగ్రామ్' నిధులను దుర్వినియోగం చేశారని ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ఐటీ కాంట్రాక్టుల్లో అవకతవకలకు పాల్పడి, ఆ సొమ్మును భారత్లోని పలు బ్యాంక్ ఖాతాలకు తరలించారు. 2023 ఏప్రిల్ లోనే కెనడా కోర్టు ఆయనను దోషిగా తేల్చింది.
భారత కోర్టులో కేసు ఎందుకు వేయాల్సి వచ్చింది?
భారత చట్టాల ప్రకారం, సెక్షన్ 44A (Civil Procedure Code) కింద కెనడా 'రెసిప్రోకేటింగ్ టెరిటరీ' కాదు. అంటే, కెనడా కోర్టు ఇచ్చిన తీర్పును నేరుగా భారత్లో అమలు చేయలేం. అందుకే, ఆ నిధులను జప్తు చేసేందుకు కెనడా ప్రభుత్వం ప్రత్యేకంగా భారతీయ న్యాయస్థానంలో సివిల్ దావా వేయాల్సి వచ్చింది.
కోర్టు కీలక వ్యాఖ్యలు
ఢిల్లీ హైకోర్టు ఈ కేసులో జ్యూరిస్డిక్షన్పై వస్తున్న అభ్యంతరాలను కొట్టివేసింది. అక్రమంగా తరలించిన నిధులు భారత భూభాగంలోని బ్యాంక్ ఖాతాల్లో ఉన్నప్పుడు, వాటిపై విచారణ జరిపే అధికారం భారత కోర్టులకు కచ్చితంగా ఉంటుందని న్యాయమూర్తి స్పష్టం చేశారు. గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, ఇప్పటికే ఈ కేసుకు సంబంధించి జూన్ 2025 లో సుమారు ₹65.9 కోట్ల నిధులు కెనడాకు చేరాయి. ఇప్పుడు జరుగుతున్న ఈ విచారణ ఆ నిధుల రికవరీ ప్రక్రియలో మరో కీలక దశ.
ముందున్న సవాళ్లు
ఈ కేసు ఇప్పుడు మెరిట్-హియరింగ్ దశకు చేరుకున్నా, ఫారెన్ డిక్రీలకు ఆటోమేటిక్ గుర్తింపు లేకపోవడం వల్ల ప్రక్రియ కొంత సంక్లిష్టంగానే ఉండనుంది. నిధుల విలువను ఖచ్చితంగా లెక్కించేందుకు ఫోరెన్సిక్ అకౌంటింగ్ చేపట్టాల్సి ఉంది. పెట్టుబడిదారులకు మరియు లీగల్ అబ్జర్వర్లకు ఈ కేసు, దేశాల మధ్య ఆస్తుల రికవరీలో ఉన్న సవాళ్లను అర్థం చేసుకోవడానికి ఒక పాఠంలా నిలుస్తుంది.