ఢిల్లీ హైకోర్టులో కేసుల భారం పెరుగుతోంది. ఆస్తుల ధరలు పెరగడంతో, రూ.2 కోట్లలోపు కేసులను జిల్లా కోర్టులకు పంపే పరిమితిని రూ.20 కోట్లకు పెంచే యోచనలో హైకోర్టు ఉంది. దీనివల్ల న్యాయవ్యవస్థ పనితీరు మెరుగుపడుతుందని భావిస్తున్నారు.
ఢిల్లీ హైకోర్టుపై పెరుగుతున్న కేసుల భారం
పెరుగుతున్న రియల్ ఎస్టేట్ ధరల నేపథ్యంలో ఢిల్లీ హైకోర్టుపై కేసుల భారం విపరీతంగా పెరుగుతోంది. ప్రస్తుతం జిల్లా కోర్టుల పరిధిలో విచారణ జరపాల్సిన సివిల్ కేసులు కూడా హైకోర్టుకు వస్తున్నాయి. దీనికి ప్రధాన కారణం, జిల్లా కోర్టులకు ఉన్న ₹2 కోట్ల ఆర్థిక పరిమితి (Pecuniary Jurisdiction).
గత కొన్నేళ్లుగా ఢిల్లీలో ఆస్తుల విలువ గణనీయంగా పెరిగింది. దీంతో, ఆస్తుల విభజన (Partition), స్వాధీనం (Possession), నిర్దిష్ట పనితీరు (Specific Performance) వంటి కేసులు ₹2 కోట్లకు మించి ఉంటున్నాయి. ఫలితంగా, వీటిని నేరుగా హైకోర్టులోనే దాఖలు చేయాల్సి వస్తోంది.
న్యాయపరమైన సమస్యలు, ఖర్చులపై ప్రభావం
ఈ పరిణామం హైకోర్టులో కేసుల పరిష్కార ప్రక్రియను నెమ్మదింపజేస్తోంది. న్యాయస్థానం వనరులపై ఒత్తిడి పెరగడంతో పాటు, ప్రజలకు న్యాయ సహాయం అందడంలో ఆలస్యం జరుగుతోంది. అంతేకాకుండా, స్థానిక జిల్లా కోర్టుల్లో తక్కువ ఖర్చుతో పరిష్కారమయ్యే కేసులు, హైకోర్టుకు వెళ్లడం వల్ల న్యాయవాద రుసుములు, ఇతర ఖర్చులు కూడా పెరుగుతున్నాయి. జస్టిస్ అనిల్ క్షేత్రపాల్, జస్టిస్ తేజస్ కరియా నేతృత్వంలోని డివిజన్ బెంచ్, ప్రస్తుత ఆర్థిక పరిమితులు ఢిల్లీ ఆస్తి మార్కెట్ వాస్తవాలకు అనుగుణంగా లేవని గుర్తించింది.
పరిమితుల పెంపునకు మార్గం
జిల్లా కోర్టుల ఆర్థిక పరిమితిని ప్రస్తుత ₹2 కోట్ల నుంచి ₹20 కోట్లకు పెంచే ప్రతిపాదనపై ఏడుగురు న్యాయమూర్తుల కమిటీ పరిశీలన చేస్తోంది. దీని ముఖ్య ఉద్దేశ్యం, ఎక్కువ సంఖ్యలో సివిల్ వివాదాలను జిల్లా కోర్టుల వ్యవస్థలోనే సౌకర్యవంతంగా పరిష్కరించడం.
హైకోర్టు న్యాయ పరిపాలనను మెరుగుపరచడానికి ఈ ప్రతిపాదనను పరిశీలిస్తున్నప్పటికీ, ఈ పరిమితులను మార్చే అంతిమ అధికారం ఢిల్లీ హైకోర్టు చట్టం, 1966 ప్రకారం పార్లమెంట్కు మాత్రమే ఉందని స్పష్టం చేసింది.
మౌలిక సదుపాయాలు, దీర్ఘకాలిక సర్దుబాట్లు
1966లో చట్టం వచ్చినప్పటి నుండి ఢిల్లీ నగరం భారీగా రూపాంతరం చెందిందని కోర్టు అంగీకరించింది. నగరం ఒక ప్రధాన వాణిజ్య కేంద్రంగా మారడం, 11 విభిన్న న్యాయ జిల్లాలతో విస్తరించడం వంటి పరిణామాల నేపథ్యంలో, ప్రస్తుతం ఉన్న మౌలిక సదుపాయాలు మెరుగుపడినప్పటికీ, కేసులను ఎక్కడ దాఖలు చేయాలనే నియమాలు మాత్రం మారలేదని పేర్కొంది. భవిష్యత్తులో, ఈ చట్టాన్ని సవరించాలని కేంద్ర ప్రభుత్వానికి అధికారిక సిఫార్సు సమర్పించబడుతుందా అనేది చూడాలి. న్యాయ నిపుణులు, ఆస్తి యజమానులు ఈ పరిణామాలను నిశితంగా గమనించాలి. ఎందుకంటే, ఈ మార్పులు రాజధానిలో ఆస్తి సంబంధిత వివాదాల పరిష్కారానికి పట్టే సమయం, ఖర్చు నిర్మాణాన్ని గణనీయంగా ప్రభావితం చేయవచ్చు.