మెటర్నిటీ లీవ్ తర్వాత ఉద్యోగినులకు కీలక బాధ్యతలు తొలగించడం లేదా హోదా తగ్గించడం (Demotion) ఇక చెల్లదని Delhi High Court స్పష్టం చేసింది. కేవలం జీతం ఇస్తే సరిపోదని, అదే స్థాయి హోదా కల్పించాలని కంపెనీలను ఆదేశించింది.
కీలక తీర్పు నేపథ్యం
ఢిల్లీ హైకోర్టు ఆగస్టు 31, 2026న ఇచ్చిన ఒక చారిత్రాత్మక తీర్పు, ప్రసూతి సెలవుల తర్వాత మహిళా ఉద్యోగుల పట్ల కంపెనీలు అనుసరించే విధానాల్లో పెద్ద మార్పును తీసుకువచ్చింది. Rakhi Bisht v. Union of India కేసులో విచారణ చేపట్టిన కోర్టు, మాతృత్వ సెలవులని సాకుగా చూపి ఉద్యోగుల హోదా తగ్గించడం లేదా వారిని తక్కువ ప్రాధాన్యత గల పనులకు పరిమితం చేయడం చట్టవిరుద్ధమని పేర్కొంది.
జీతమే కాదు, హోదా కూడా ముఖ్యం
చాలా కంపెనీలు సెలవుల తర్వాత ఉద్యోగినిని తిరిగి విధుల్లోకి తీసుకున్నా, వారి పాత బాధ్యతలను తొలగించి, క్లరికల్ స్థాయి పనులకు మారుస్తుంటాయి. అయితే, దీనిని కోర్టు తీవ్రంగా తప్పుబట్టింది. మాతృత్వ రక్షణ అంటే కేవలం జీతం చెల్లించడం మాత్రమే కాదు, వారి కెరీర్ ఎదుగుదల, రిపోర్టింగ్ లైన్స్ మరియు నిర్ణయాధికారాలను అలాగే కొనసాగించాలని స్పష్టం చేసింది. ఈ కేసులో బాధితురాలికి ₹10 లక్షల పరిహారం మరియు ₹1.5 లక్షల కోర్టు ఖర్చులను చెల్లించాలని ఆదేశించింది.
కంపెనీలపై పెరుగుతున్న ఒత్తిడి
ఈ తీర్పుతో భారతీయ కంపెనీలకు కొత్త సవాళ్లు మొదలయ్యాయి. ఇకపై బాధ్యతలను మార్చాలంటే, అవి వివక్షతో కూడినవి కాదని నిరూపించాల్సిన బాధ్యత పూర్తిగా యజమానులదే (Burden of Proof). రాబోయే 6 నెలల్లో ప్రసూతి సెలవుల తర్వాత తిరిగి చేరే ఉద్యోగుల కోసం సమగ్రమైన నిబంధనలను రూపొందించాలని కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని కోర్టు ఆదేశించింది.
ఇన్వెస్టర్లు మరియు మేనేజ్మెంట్ వర్గాలు ఈ కొత్త నిబంధనలను గమనించాలి. Maternity Benefit Act, 1961 మరియు Code on Social Security, 2020 నిబంధనలను కంపెనీలు ఎలా అమలు చేస్తున్నాయో పరిశీలించుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. లేనిపక్షంలో, కంపెనీలు చట్టపరమైన ఇబ్బందులతో పాటు ఆర్థిక నష్టాలను కూడా ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుంది.