Calcutta High Court: 14 ఏళ్ల NDPS కేసు కొట్టివేత – న్యాయవ్యవస్థ లోపాలు బట్టబయలు!

దర్యాప్తు లోపాలపై హైకోర్టు ఆగ్రహం

ఈ కేసులో దర్యాప్తు అధికారుల (investigating officers) నుంచి సేకరించిన సెక్షన్ 67 స్టేట్‌మెంట్‌లపై (Section 67 statements) ప్రధానంగా ఆధారపడ్డారు. అయితే, సుప్రీంకోర్టు 'టోఫాన్ సింగ్' (Tofan Singh) కేసులో ఇచ్చిన తీర్పు ప్రకారం, ఇవి చెల్లవని హైకోర్టు స్పష్టం చేసింది. ఇలాంటి బలహీనమైన లేదా స్వతంత్ర సాక్ష్యాలు లేని కేసుల్లో నిందితులు ఏళ్ల తరబడి జైళ్లలోనే మగ్గిపోతున్నారని, ఇది శిక్షకు ముందే అనుభవించే ఒక శిక్షలా మారిందని కోర్టు వ్యాఖ్యానించింది.

భారత్‌లో అండర్ ట్రయల్స్ సంక్షోభం

ప్రపంచంలోనే అత్యధిక అండర్ ట్రయల్స్ ఉన్న దేశాల్లో భారత్ ఒకటి. నేషనల్ క్రైమ్ రికార్డ్స్ బ్యూరో (National Crime Records Bureau) డేటా ప్రకారం, 75 శాతం మంది ఖైదీలు శిక్ష పడకముందే జైళ్లలో ఉన్నారు. ముఖ్యంగా NDPS చట్టంలోని కఠినమైన బెయిల్ నిబంధనలు (Section 37) మరియు తప్పనిసరి కనిష్ట శిక్షలు (mandatory minimum sentences) ఈ సమస్యను మరింత తీవ్రతరం చేస్తున్నాయి.

కన్విక్షన్ రేట్లు – తెరవెనుక వాస్తవాలు

కొన్ని రాష్ట్రాలు అధిక కన్విక్షన్ రేట్లను (conviction rates) చూపిస్తున్నా, అవి చాలావరకు నిలిచిపోయిన కేసులు మరియు భారీ సంఖ్యలో ఉన్న అండర్ ట్రయల్స్ వాస్తవాన్ని దాచిపెడుతున్నాయి. ఉదాహరణకు, పంజాబ్‌లో 82 శాతం కంటే ఎక్కువ మంది అండర్ ట్రయల్స్, ప్రధానంగా NDPS కేసుల్లోనే ఉన్నారు.

న్యాయం అందరికీ సమానమేనా?

న్యాయం పొందడంలో ఆర్థిక అసమానతలు కూడా స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. 'రామ్‌లాల్' (Ramlal) కేసులో లాగా, ఆర్థిక స్తోమత ఉన్నవారు సంవత్సరాల తరబడి న్యాయపోరాటం చేయగలరు. కానీ, పేదలకు ఈ అవకాశం లేక, నిరవధికంగా జైళ్లలోనే ఉండిపోవాల్సి వస్తుంది. ఇది ఆర్టికల్ 14 (Article 14) ఆశించే సమానత్వ సూత్రానికి విరుద్ధమని న్యాయ నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

బెయిల్ షరతులు – స్వేచ్ఛకు అడ్డంకి

బెయిల్ ఆర్డర్లు వచ్చినా, స్థానిక ఆస్తి వంటి కఠినమైన షరతులు (surety conditions) నెరవేర్చలేక చాలా మంది జైళ్లలోనే ఉండిపోతున్నారు. దీనిపై జిల్లా న్యాయ సేవా అధికారాలు (district legal services authorities) దృష్టి సారించి, తక్షణ ఉపశమనం కల్పించాలని సూచనలు వెలువడ్డాయి.