మ్యాన్యువల్ స్కావెంజింగ్ మరణాలకు సంబంధించి మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వ పాలసీని బాంబే హైకోర్టు కొట్టివేసింది. ఇకపై బాధితుల కుటుంబాలకు వెంటనే **₹30 లక్షల** పరిహారాన్ని ప్రభుత్వం చెల్లించాలని, ఆ తర్వాతే ప్రైవేట్ యాజమాన్యాల నుంచి వసూలు చేసుకోవాలని ఆదేశించింది.
బాధ్యత ప్రభుత్వానిదే..
ప్రమాదకరమైన పనుల (Hazardous cleaning) సమయంలో మరణించిన కార్మికుల కుటుంబాలకు పరిహారం చెల్లించాల్సిన బాధ్యత పూర్తిగా ప్రైవేట్ యాజమాన్యాలు, హౌసింగ్ సొసైటీలదేనంటూ ఇంతకాలం మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం అనుసరిస్తున్న విధానానికి బాంబే హైకోర్టు బ్రేక్ వేసింది. జస్టిస్ భారతి డాంగ్రే, జస్టిస్ మంజుషా దేశ్పాండేలతో కూడిన డివిజన్ బెంచ్, 2019 మరియు 2025 నాటి ప్రభుత్వ తీర్మానాలను చెల్లవని ప్రకటించింది.
కోర్టు ఆదేశాల సారాంశం..
ఇకపై రాష్ట్ర ప్రభుత్వం బాధితుల కుటుంబాలకు ₹30 లక్షల చొప్పున పరిహారాన్ని తక్షణమే అందించాలి. 2013 నాటి 'Prohibition of Employment as Manual Scavengers and their Rehabilitation Act' ప్రకారం ఈ చెల్లింపులు జరగాలి. ప్రభుత్వమే ముందుగా బాధితులకు చెల్లించి, ఆ తర్వాత అవసరమైతే సదరు ప్రైవేట్ యజమానుల నుంచి ఆ సొమ్మును వసూలు చేసుకునే హక్కును కోర్టు కల్పించింది.
ఎందుకు ఈ తీర్పు?
శ్రామిక్ జనతా సంఘ్ దాఖలు చేసిన పిటిషన్లను విచారించిన కోర్టు, పరిహారం కోసం బాధితులు ప్రైవేట్ వ్యక్తులపై ఆధారపడటం వల్ల వారికి సకాలంలో న్యాయం అందడం లేదని గుర్తించింది. ఇది రాజ్యాంగం కల్పించిన సమానత్వ హక్కుకు విరుద్ధమని, పరిపాలనా సౌలభ్యం కంటే చట్టం అమలు, మానవ ప్రాణాల రక్షణకే పెద్దపీట వేయాలని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.
తదుపరి చర్యలు..
ఈ పరిహారాలను అందించేందుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి 6 నెలల గడువును కోర్టు విధించింది. ప్రభుత్వం ఈ కాలపరిమితిలోపు పెండింగ్లో ఉన్న కేసులను గుర్తించి పరిహారం చెల్లించాలి. ఈ తీర్పు ద్వారా పరిహారం ప్రక్రియలో ఉన్న జాప్యాన్ని తొలగించి, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఒక 'గ్యారెంటర్'గా వ్యవహరించాలని కోర్టు కోరుతోంది.