Allahabad HC Order: చట్టాన్ని ఉల్లంఘిస్తే జరిమానా ఖాయం! అక్రమ నిర్బంధానికి ₹2 లక్షల పరిహారం

అలహాబాద్ హైకోర్టు ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వాన్ని ఒక వ్యక్తికి ₹2 లక్షల పరిహారం చెల్లించాలని ఆదేశించింది. ఎనిమిది రోజుల పాటు అక్రమ నిర్బంధంలో ఉంచినందుకు ఈ ఆదేశాలు జారీ అయ్యాయి. స్థానిక పోలీసుల తీరును కోర్టు తీవ్రంగా విమర్శించింది.

అసలేం జరిగింది?

అలహాబాద్ హైకోర్టు కీలక తీర్పు వెలువరించింది. ఒక వ్యక్తిని ఎనిమిది రోజుల పాటు అక్రమంగా నిర్బంధించినందుకు గాను, ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వాన్ని ₹2 లక్షల పరిహారం చెల్లించమని ఆదేశించింది. జస్టిస్ సిద్ధార్థ్, జస్టిస్ వినయ్ కుమార్ ద్వివేదితో కూడిన డివిజన్ బెంచ్ ఈ ఆదేశాలు జారీ చేసింది. ఈ నిర్బంధం, దేశంలో క్రిమినల్ ప్రొసీజర్‌కు సంబంధించిన చట్టమైన భారతీయ నాగరిక్ సురక్షా సంహిత (BNSS)ను ఉల్లంఘించిందని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.

చట్టపరమైన ప్రక్రియలో తప్పిదం

ఈ కేసులో ప్రయాగ్‌రాజ్ స్థానిక పోలీసులు చట్టపరమైన ప్రక్రియను సక్రమంగా పాటించలేదని కోర్టు విశ్లేషణలో తేలింది. శాంతిభద్రతలకు విఘాతం కలుగుతుందనే ఆరోపణలతో, బెయిల్ (Surety) సమర్పించడంలో విఫలమైనందుకు వ్యక్తిని జ్యుడిషియల్ కస్టడీలోకి పంపారు. అయితే, వ్యక్తిగత బాండ్ (Personal Bond) సమర్పించడానికి సరైన అవకాశం ఇవ్వకుండానే అసిస్టెంట్ కమిషనర్ ఆఫ్ పోలీస్ (ACP), బారా, ఈ చర్య తీసుకున్నారని కోర్టు గుర్తించింది. ఈ తప్పిదం వల్ల, ఆ వ్యక్తి చట్టం అనుమతించిన దానికంటే 8 రోజులు ఎక్కువ కాలం నిర్బంధంలో ఉండాల్సి వచ్చింది.

బాధ్యత & రికవరీ

ఈ విషయంలో బాధ్యతాయుతంగా వ్యవహరించాలని, కోర్టు కేవలం పరిహారంతోనే సరిపెట్టలేదు. సదరు ACP, బారా నుండి ₹2 లక్షల పరిహార మొత్తాన్ని, ఒక అధికారిక క్రమశిక్షణా విచారణ (Disciplinary Inquiry) తర్వాత రికవర్ చేయాలని ఆదేశించింది. ఈ రికవరీ ప్రక్రియను 3 నెలల్లో పూర్తి చేయాలని స్పష్టం చేసింది. ఇది చట్టపరమైన ప్రక్రియల్లో నిర్లక్ష్యం వహించే అధికారులపై కఠిన వైఖరిని సూచిస్తుంది.

విస్తృత ఆందోళన కలిగించే అంశం

కోర్టు ఉత్తర్వులు, ఇలాంటి నిర్బంధాల తరచుదనంపై ఆందోళనకరమైన గణాంకాలను వెలుగులోకి తెచ్చాయి. ప్రయాగ్‌రాజ్ చీఫ్ జ్యుడిషియల్ మేజిస్ట్రేట్ అందించిన డేటా ప్రకారం, 2024లో 283 కేసులు, 2025లో 1,321 కేసులు, 2026లో 721 కేసులు నమోదయ్యాయి. మేజిస్ట్రేట్ అధికారాలతో సమానంగా పనిచేసే పోలీస్ కమిషనర్ అధికారాలు దుర్వినియోగం అవుతున్నాయని, ఇది దిగ్భ్రాంతికరమైన విషయమని బెంచ్ పేర్కొంది. ఈ అధికారాల దుర్వినియోగాన్ని అరికట్టడమే న్యాయవ్యవస్థ జోక్యం ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

పరిశీలకులు గమనించాల్సిన విషయాలు

ఇది పౌర హక్కులు, చట్ట అమలుకు సంబంధించిన అంశం అయినప్పటికీ, ప్రక్రియపరమైన న్యాయంపై న్యాయస్థానం చూపుతున్న శ్రద్ధ పరిపాలనా జవాబుదారీతనాన్ని పెంచడంలో కీలకం. సంబంధిత అధికారిపై ఆదేశించిన క్రమశిక్షణా విచారణ ఫలితాలను, చట్ట నిపుణులు, పరిశీలకులు నిశితంగా గమనిస్తారు. అంతేకాకుండా, ఈ తీర్పు వల్ల ఆ ప్రాంతంలో పోలీసు నిర్బంధ పద్ధతులపై వ్యవస్థాగత సమీక్ష జరిగి, BNSS నిబంధనలకు అనుగుణంగా నడుచుకునేలా చర్యలు తీసుకుంటారో లేదో ప్రజలు చూస్తారు. ప్రయాగ్‌రాజ్ కమిషనరేట్‌లో నమోదయ్యే అక్రమ నిర్బంధాల సంఖ్య తగ్గుముఖం పడుతుందో లేదో చూడటానికి తదుపరి న్యాయ పర్యవేక్షణ చాలా ముఖ్యం.