గత 18 నెలల్లో భారత మెయిన్బోర్డ్ IPOల ద్వారా ₹2.3 ట్రిలియన్లు వచ్చినా, అందులో 60% పైగా నిధులు కంపెనీల వృద్ధికి కాకుండా, ఇప్పటికే ఉన్న వాటాదారులైన ప్రమోటర్లు, పాత పెట్టుబడిదారులకే చేరాయి. ఆఫర్ ఫర్ సేల్ (OFS) రూపంలో ఈ డబ్బు బయటకు వెళ్లిపోవడంతో, పెట్టుబడిదారులకు లిస్టింగ్ తర్వాత ఆశించినంత లాభాలు రావడం లేదు.
IPOల జోరు.. కానీ డబ్బు ఎక్కడికి?
జనవరి 2025 నుండి ఆగస్టు 2026 మధ్య కాలంలో భారత ప్రైమరీ మార్కెట్ (Primary Market) కళకళలాడింది. ఈ 18 నెలల్లో మెయిన్బోర్డ్ IPOల ద్వారా సుమారు ₹2.3 ట్రిలియన్ల నిధులు సమీకరించబడ్డాయి. పబ్లిక్ నుండి మంచి స్పందన కనిపించినప్పటికీ, ఈ డబ్బులో సింహభాగం కంపెనీల విస్తరణకు, కొత్త ఫ్యాక్టరీల ఏర్పాటుకు, ఉద్యోగాల కల్పనకు లేదా ఆవిష్కరణలకు వెళ్లడం లేదు. బదులుగా, మొత్తం నిధుల్లో 61.2% అంటే సుమారు ₹1.45 లక్షల కోట్లు ఆఫర్ ఫర్ సేల్ (Offer-For-Sale - OFS) లావాదేవీల ద్వారా పాత పెట్టుబడిదారులు, ప్రమోటర్లకు వెళ్లిపోయాయి.
ఆఫర్ ఫర్ సేల్ (OFS) అంటే ఏమిటి?
OFSలో, కంపెనీకి నేరుగా డబ్బు రాదు. పాత వాటాదారులు (Private Equity సంస్థలు, ప్రమోటర్లు వంటివారు) తమ వాటాలను అమ్మి, పెట్టుబడుల నుంచి బయటకు వెళ్ళడానికి (Exit) ఈ IPOలను వాడుకుంటారు. వారి పెట్టుబడికి ప్రతిఫలంగా వారికి నగదు రూపంలో డబ్బు అందుతుంది. దీనికి విరుద్ధంగా, కేవలం ₹92,175 కోట్లు (మొత్తం నిధుల్లో 38.8%) మాత్రమే కంపెనీ సొంత వ్యాపార అవసరాల కోసం, అంటే అప్పులు తీర్చడానికి, కార్యకలాపాలు విస్తరించడానికి అవసరమైన ఫ్రెష్ క్యాపిటల్ (Fresh Capital) గా వచ్చింది.
ఆందోళన కలిగిస్తున్న OFS ధోరణి
IPOలలో OFS వాటా ఎక్కువగా ఉండటం మార్కెట్ నిపుణులకు ఆందోళన కలిగిస్తోంది. IPOలో ఎక్కువ భాగం పాత పెట్టుబడిదారుల నిష్క్రమణ అయితే, పబ్లిక్ ఆశించినట్లుగా కంపెనీ వృద్ధికి అవసరమైన వనరులు అందవు. ప్రైవేట్ ఈక్విటీ పెట్టుబడిదారులకు తమ పెట్టుబడుల నుంచి బయటపడటం సహజమే అయినప్పటికీ, అధిక వాల్యుయేషన్లలో ఇంత పెద్ద ఎత్తున వాటాల అమ్మకాలు జరగడం ప్రైమరీ మార్కెట్ ఉద్దేశ్యం మారిందని సూచిస్తోంది.
పెట్టుబడిదారులకు హెచ్చరిక
ఇటీవలి కాలంలో IPO మార్కెట్ పరిస్థితులు మారాయి. IPOలపై ఉన్న ఆసక్తి తగ్గింది. ఆర్థిక సంవత్సరం 2026లో లిస్టింగ్ రోజున వచ్చే సగటు లాభాలు కేవలం 7% మాత్రమే ఉన్నాయి. ఇది ఆర్థిక సంవత్సరం 2025లో ఉన్న 29% తో పోలిస్తే గణనీయంగా తగ్గింది. అంతకంటే ముఖ్యంగా, ఆర్థిక సంవత్సరం 2026లో లిస్ట్ అయిన IPOల వార్షిక పనితీరు సగటున -17% ప్రతికూల రాబడిని ఇచ్చింది. అంటే, అధిక సబ్స్క్రిప్షన్లు, భారీ హైప్ ఉన్నప్పటికీ, లిస్టింగ్ తర్వాత షేర్లు కొనుగోలు చేసిన వారికి లాభాలు రావనేది స్పష్టమవుతోంది.
100% OFS IPOలు
ఏప్రిల్ 2025 నుండి జులై 2026 మధ్య కాలంలో LG ఎలక్ట్రానిక్స్ ఇండియా, SBI ఫండ్స్ మేనేజ్మెంట్, భారత్ కోకింగ్ కోల్ వంటి ఏడు ప్రధాన IPOలు పూర్తిగా OFS గానే జరిగాయి. అంటే, వచ్చిన డబ్బులో 100% కంపెనీకి కాకుండా, బయటకు వెళ్లే పెట్టుబడిదారులకే చెందింది. కొన్ని కంపెనీలు ఇప్పటికీ ఫ్రెష్ క్యాపిటల్కు ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నప్పటికీ, పెట్టుబడిదారులు ఇప్పుడు కేవలం బ్రాండ్ పేరు, హైప్ను దాటి చూడాల్సిన అవసరం ఉంది.
IPOల్లో ఏం గమనించాలి?
రాబోయే IPOల విషయంలో, ఫ్రెష్ క్యాపిటల్, OFS వాటా, నిధుల వినియోగం, వృద్ధి అంచనాలతో పోల్చితే వాల్యుయేషన్ ఎలా ఉన్నాయో జాగ్రత్తగా పరిశీలించాలి. కంపెనీ ప్రాస్పెక్టస్ను (Prospectus) క్షుణ్ణంగా అధ్యయనం చేసి, సేకరించిన నిధులను ఉత్పాదక పెట్టుబడుల కోసం ఉపయోగిస్తున్నారా లేక పాత అప్పులు తీర్చడానికి మాత్రమేనా అని తెలుసుకోవాలి. లిస్టింగ్ లాభాలు తగ్గుముఖం పడుతూ, లిస్టింగ్ తర్వాత పనితీరు ఒత్తిడికి గురవుతున్న తరుణంలో, వ్యాపార నాణ్యత, ప్రమోటర్ల ఉద్దేశాలు గతంలో కంటే చాలా కీలకంగా మారాయి.