హోర్ముజ్ జలసంధి గుండా వెళ్లే ఓడలపై టోల్స్ విధించాలని ఇరాన్ ప్రయత్నిస్తోంది. దీని ద్వారా ఏటా భారీ ఆదాయాన్ని ఆశిస్తోంది. అయితే, అంతర్జాతీయంగా దీనికి తీవ్ర వ్యతిరేకత వస్తుండటంతో, ప్రపంచ షిప్పింగ్, ఇంధన మార్కెట్లలో అనిశ్చితి నెలకొంది. పెట్టుబడిదారులు చమురు ధరలు, లాజిస్టిక్స్ ఖర్చులపై పడే ప్రభావాన్ని గమనిస్తున్నారు.
హోర్ముజ్ జలసంధిలో ఇరాన్ 'టోల్' ప్లాన్
హోర్ముజ్ జలసంధిపై నియంత్రణ సాధించే దిశగా ఇరాన్ అడుగులు వేస్తోంది. వాణిజ్య నౌకలు వెళ్లాలంటే ఒకరకంగా 'టోల్' వసూలు చేసేలా ఒక మెరైన్ రెగ్యులేషన్ సిస్టమ్ను ప్రవేశపెట్టే ప్రయత్నం చేస్తోంది. దీని ప్రకారం, ఓడలు ముందుగా అనుమతి తీసుకోవడంతో పాటు, సమగ్రమైన డాక్యుమెంట్లను సమర్పించాల్సి ఉంటుంది. కొన్ని నివేదికల ప్రకారం, నిర్దేశిత ఉత్తర కారిడార్ గుండా వెళ్లే నౌకలకు ఫీజులు చెల్లించాల్సి రావచ్చని, ఈ చెల్లింపులు చైనా యువాన్లో జరిగే అవకాశాలున్నాయని సమాచారం.
టర్కీ మోడల్ స్ఫూర్తి
ఇరాన్ ఈ విధానాన్ని టర్కీ.. బోస్ఫరస్, డార్డనెల్లెస్ జలసంధుల నిర్వహణ నుంచి స్ఫూర్తిగా తీసుకుంది. 1936 నాటి మాంట్రూక్స్ కన్వెన్షన్ ప్రకారం, టర్కీ తన సేవలకు (లైట్హౌస్, వైద్య సహాయం) రుసుము వసూలు చేస్తుంది. ఇది టర్కీకి ఏటా వందల మిలియన్ డాలర్ల ఆదాయాన్ని తెచ్చిపెడుతుంది. అయితే, ఇరాన్ ప్రతిపాదన చాలా పెద్దది. ఏటా $40 బిలియన్ల నుండి $80 బిలియన్ల వరకు ఆదాయం వస్తుందని టెహ్రాన్ అంచనా వేస్తోంది. ఇందుకోసం యాక్టివ్ నేవల్ ట్రాఫిక్ మేనేజ్మెంట్, సెక్యూరిటీ ఖర్చులను కారణంగా చూపుతోంది.
చట్టపరమైన, భౌగోళిక రాజకీయ సమస్యలు
ఈ ప్రతిపాదనకు చట్టపరంగా, దౌత్యపరంగా ఎన్నో సవాళ్లున్నాయి. హోర్ముజ్ జలసంధి ఒక అంతర్జాతీయ జలమార్గం. భద్రతాపరమైన ముప్పులను అంచనా వేసి, నిర్వహణ ఖర్చులను వసూలు చేసే హక్కు తమకు ఉందని ఇరాన్ వాదిస్తున్నా.. అమెరికా వంటి పాశ్చాత్య దేశాలు, ఈ ఫీజులు అంతర్జాతీయ చట్టాలను, స్వేచ్ఛా రవాణా సూత్రాన్ని ఉల్లంఘిస్తాయని అంటున్నాయి. ఈ ప్రతిపాదిత టోల్స్ చట్టబద్ధతపై ఒమన్ వంటి ఇతర దేశాలు కూడా ఆందోళన వ్యక్తం చేశాయి.
గ్లోబల్ ఎనర్జీ మార్కెట్లపై ప్రభావం
ప్రపంచ చమురు వాణిజ్యానికి హోర్ముజ్ జలసంధి ఒక కీలకమైన 'చోక్పాయింట్'. ఇక్కడ రవాణాను నియంత్రించడం లేదా పన్ను విధించడం ఇంధన భద్రతపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం చూపుతుంది. ఈ ఉద్రిక్తతలు షిప్పింగ్ కార్యకలాపాల్లో అనిశ్చితిని పెంచాయి. కంపెనీలు నిబంధనలకు అనుగుణంగా నడిచే ఖర్చులను, పెరిగే ఇన్సూరెన్స్ ప్రీమియంలు లేదా ఖరీదైన ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను పరిశీలించాల్సి వస్తోంది. సరఫరా గొలుసులో అంతరాయాలు ఏర్పడే అవకాశంపై మార్కెట్లు స్పందిస్తున్నాయి. పెట్టుబడిదారులు గ్లోబల్ నావికా శక్తులు ఎలా స్పందిస్తాయి, వాణిజ్య ప్రవాహాలు స్థిరంగా ఉంటాయా, పెరిగిన భౌగోళిక రాజకీయ రిస్క్ వల్ల ముడి చమురు ధరల్లో నిలకడైన అస్థిరత ఉంటుందా అనే దానిపై దృష్టి సారిస్తున్నారు.