భారత్-ఆఫ్రికా సమ్మిట్: వాణిజ్యం పెరిగినా.. అమలులో తిప్పలు! చైనా పోటీతో సవాల్

వాణిజ్య సంబంధాల వృద్ధి దిశగా ప్రయాణం

ఆఫ్రికాతో ఆర్థిక, దౌత్య సంబంధాలను బలోపేతం చేసుకోవాలనే లక్ష్యంతో న్యూఢిల్లీ 4వ ఇండియా-ఆఫ్రికా ఫోరమ్ సమ్మిట్‌కు ఆతిథ్యం ఇవ్వనుంది. ప్రస్తుత భాగస్వామ్యాలను మరింత ముందుకు తీసుకెళ్లేలా ఈ సదస్సును నిర్వహిస్తున్నారు. గత ఆర్థిక సంవత్సరంలో (FY2025) ఇండియా-ఆఫ్రికా ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం $103 బిలియన్లకు చేరుకుంది. అలాగే, ఆఫ్రికాలో భారతీయ పెట్టుబడులు సుమారు $75 బిలియన్లుగా నమోదయ్యాయి. ఈ గణాంకాలు ఇరుదేశాల మధ్య సంబంధాలు బలపడుతున్నాయని, ఆఫ్రికాకు భారత్ ఒక కీలక భాగస్వామిగా ఎదుగుతోందని సూచిస్తున్నాయి. FY2025లో భారత ఎగుమతులు $42.70 బిలియన్లు, దిగుమతులు $39.20 బిలియన్లుగా ఉన్నాయి.

ఏకీకరణలో అడ్డంకులు, పోటీ ఒత్తిళ్లు

ఆఫ్రికా ఆర్థిక వ్యవస్థ ఆశాజనకంగానే ఉంది. 2026 నాటికి ఈ ఖండం 4% వృద్ధిని సాధిస్తుందని అంచనా. ఇథియోపియా, గినియా, రువాండా వంటి దేశాలు ఈ వృద్ధికి దోహదపడుతున్నాయి. అయితే, పూర్తి స్థాయి ఆర్థిక సామర్థ్యాన్ని అందుకోవడంలో కొన్ని అడ్డంకులున్నాయి. వ్యక్తిగత వాణిజ్య ఒప్పందాలతో పాటు, విస్తృత వాణిజ్య ఒప్పందాల ప్రణాళికలు ఆఫ్రికన్ కాంటినెంటల్ ఫ్రీ ట్రేడ్ ఏరియా (AfCFTA)తో పోటీ పడాల్సి వస్తోంది. AfCFTA ఒకే మార్కెట్‌ను, 1.3 బిలియన్ల ప్రజలను, €3.18 ట్రిలియన్ల GDPని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నప్పటికీ, దాని అమలులో తీవ్రమైన వ్యత్యాసాలు కనిపిస్తున్నాయి. మరోవైపు, చైనా ఆర్థిక ప్రభావం భారత్‌ కంటే ఎంతో ఎక్కువగా ఉంది. 2025 మొదటి ఎనిమిది నెలల్లోనే చైనా-ఆఫ్రికా వాణిజ్యం $222 బిలియన్లకు చేరుకుంది. ఇది FY2025లో భారత్ వాణిజ్యం $103 బిలియన్లకు చాలా ఎక్కువ. మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలో చైనా ప్రభుత్వ-ఆధారిత పెట్టుబడులు, వాటి స్థాయి భారత్ యొక్క మార్కెట్-ఆధారిత విధానం, సామర్థ్య పెంపు, నైపుణ్య బదిలీపై దృష్టి సారించడం కంటే చాలా ప్రభావవంతంగా ఉన్నాయి.

అమలులో నిరంతర సవాళ్లు

సంవత్సరాలుగా చర్చలు జరుగుతున్నప్పటికీ, భారతదేశ రాజకీయ నిబద్ధతలకు, క్షేత్రస్థాయిలో పనుల అమలుకు మధ్య ఒక అంతరం ఏర్పడుతోంది. గత సదస్సుల్లో ఇచ్చిన హామీలు, ముఖ్యంగా బిలియన్ల కొద్దీ రుణ లైన్లు (2008లో $5.4 బిలియన్లు, 2011లో $5 బిలియన్లు, 2015లో $7.4 బిలియన్లు) కూడా పాక్షికంగానే అమలు అయ్యాయి. నిపుణుల అంచనా ప్రకారం, భారతదేశం తన హామీలలో కేవలం 40% మాత్రమే అమలు చేస్తోంది. ఇది ఆఫ్రికన్ భాగస్వాములలో సందేహాలను పెంచుతోంది. వారు కేవలం సహాయం లేదా రుణాల కంటే, వాస్తవమైన విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులను (FDI) ఆశిస్తున్నారు. వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాలపై (FTAs) దృష్టి పెట్టడం వల్ల ఈ ప్రయత్నాల్లో ఏకరూపత లోపించే ప్రమాదం ఉంది. అలాగే, AfCFTA వంటి పెద్ద కార్యక్రమాల ప్రయోజనాలను పూర్తిగా పొందలేకపోవచ్చు. వాణిజ్యం, పెట్టుబడుల ప్రయోజనాలు కూడా సమానంగా పంచబడలేదు. దక్షిణాఫ్రికా, నైజీరియా, ఈజిప్ట్ దేశాలు భారత్‌తో వాణిజ్యంలో ఎక్కువ భాగస్వామ్యం వహిస్తున్నాయి.

భవిష్యత్ అంచనాలు, వ్యూహాత్మక అవసరాలు

రాబోయే సమ్మిట్, వ్యూహాత్మక భాగస్వామిగా తన పాత్రను పునరుద్ఘాటించడానికి, అమలు సవాళ్లను పరిష్కరించడానికి భారతదేశానికి ఒక అవకాశాన్ని కల్పిస్తుంది. విశ్లేషకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, ఆఫ్రికా దేశాల అంచనాలను అందుకోవడానికి విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులపై (FDI) మరింత దృష్టి సారించడం, ప్రైవేట్ రంగ భాగస్వామ్యాన్ని పెంచడం చాలా ముఖ్యం. ఆఫ్రికా యొక్క 'అజెండా 2063'తో తమ లక్ష్యాలను అనుసంధానించడం, ఔషధాలు, ఐటీ రంగాలలో భారతదేశం యొక్క నైపుణ్యాన్ని ఉపయోగించుకోవడం, పునరుత్పాదక ఇంధనం, స్థిరమైన వ్యవసాయంలో సహకారాన్ని మెరుగుపరచడం వంటివి కీలక అవకాశాలు. హామీలను వాస్తవ ప్రాజెక్టులుగా మార్చడం, ప్రైవేట్ రంగాన్ని ప్రోత్సహించడం, సంక్లిష్టమైన భౌగోళిక, ఆర్థిక పోటీని ఎదుర్కోవడం వంటి అంశాలపైనే భారతదేశ విజయం ఆధారపడి ఉంటుంది.