అమెరికా ఇరాన్ పోర్టులపై దిగ్బంధాన్ని ఎత్తివేయడంతో, భారతదేశం వైపు వెళ్లే కార్గో నౌకలు హార్ముజ్ జలసంధి గుండా ప్రయాణాన్ని పునఃప్రారంభించాయి. ఈ పరిణామం శాంతి ఒప్పందం తర్వాత చోటు చేసుకుంది. భారత్ ఈ ఒప్పందాన్ని అధ్యయనం చేస్తూ, ఇరాన్తో ఆర్థిక సంబంధాలను పునరుద్ధరించుకోవాలని భావిస్తోంది. ముఖ్యంగా ఇంధన వ్యాపారం, చాబహార్ పోర్ట్, INSTC వంటి కీలక కనెక్టివిటీ ప్రాజెక్టులపై దృష్టి సారించింది.
హార్ముజ్ జలసంధిలో రవాణా యధావిధిగా
అమెరికా ఇరాన్ పోర్టులపై విధించిన దిగ్బంధాన్ని అధికారికంగా ఎత్తివేయడంతో, భారతదేశం వైపు ప్రయాణించే కార్గో నౌకలు హార్ముజ్ జలసంధి గుండా యధావిధిగా ప్రయాణిస్తున్నాయి. ఈ పరిణామం 60 రోజుల కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం తర్వాత చోటు చేసుకుంది. ఈ సమయంలో పూర్తిస్థాయి ఒప్పందంపై చర్చలు జరిగే అవకాశం ఉంది.
చాబహార్ పోర్ట్, INSTC కి ప్రాధాన్యత
ఇరాన్తో ఆర్థిక సంబంధాలను తిరిగి ప్రారంభించేందుకు న్యూఢిల్లీ ఒప్పంద వివరాలను జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తోంది. ఇంధన వ్యాపారం, ముఖ్యంగా ఇరాన్ ద్వారా భారతదేశాన్ని యురేషియాతో కలిపే ఇంటర్నేషనల్ నార్త్-సౌత్ ట్రాన్స్పోర్ట్ కారిడార్ (INSTC) వంటి కనెక్టివిటీ ప్రాజెక్టులపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించింది. గతంలో భారత్కు పెద్దఎత్తున సరఫరా చేసిన ఇరాన్.. ఇప్పుడు మళ్లీ ఆ దేశానికి చమురు ఎగుమతులు పునఃప్రారంభిస్తుందని భావిస్తున్నారు.
చాబహార్ పోర్ట్ పై దృష్టి
అమెరికా ఆంక్షల నుంచి మినహాయింపు గడువు ముగిసిన తర్వాత కూడా, ఇరాన్తో చేసుకున్న అవగాహన మేరకు చాబహార్ పోర్ట్లో తన కార్యకలాపాలను కొనసాగించాలని భారత్ భావిస్తోంది. ఈ పోర్ట్పై ఆంక్షలు ఎత్తివేస్తూ అధికారికంగా అమెరికా నోటిఫికేషన్ జారీ చేయాల్సి ఉంది. చాబహార్ పోర్ట్ను INSTC తో అనుసంధానించే ప్రణాళికలు కూడా ముందుకు సాగుతున్నాయి. ఆ తర్వాత INSTC ని ఆర్కిటిక్లోని నార్తర్న్ సీ రూట్ కు అనుసంధానించాలని యోచిస్తున్నారు.
చాబహార్ లో భారత్ కార్యకలాపాలు
ఏప్రిల్ 25న అమెరికా విధించిన ఆరు నెలల ఆంక్షల మినహాయింపు గడువు ముగిసిన నేపథ్యంలో, చాబహార్ పోర్ట్లోని తన ప్రయోజనాలను కాపాడుకోవడానికి భారత్ ఇరాన్తో చర్చలు జరుపుతోంది. స్థానిక పోర్ట్ అథారిటీతో ఒప్పందం కుదుర్చుకుని, అమెరికా ఆంక్షలు ఎత్తివేసిన తర్వాత పోర్ట్ పూర్తి నియంత్రణను తిరిగి పొందేలా ఏర్పాట్లు చేసుకోవాలని న్యూఢిల్లీ లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ ఏర్పాటుకు ఇరాన్ ప్రభుత్వం నుంచి అధికారిక హామీని కూడా భారత్ కోరింది.
భారత్ తన కార్యకలాపాలను కొనసాగించకపోతే, చైనా చాబహార్ పోర్ట్ నియంత్రణను చేపట్టే అవకాశం ఉందని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. మే 13, 2024న, ఇండియా పోర్ట్స్ గ్లోబల్ లిమిటెడ్ (IPGL) చాబహార్ పోర్ట్ను 10 సంవత్సరాల పాటు నిర్వహించడానికి ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. ఇది IPGL కు విదేశాల్లో తొలి పోర్ట్ నిర్వహణ కానుంది. IPGL పోర్ట్ పరికరాల కోసం సుమారు $120 మిలియన్ల పెట్టుబడి పెట్టడానికి, సంబంధిత మౌలిక సదుపాయాల కోసం 250 మిలియన్ల రూపాయల క్రెడిట్ లైన్ను కేటాయించడానికి కట్టుబడి ఉంది.
ప్రాంతీయ అనుసంధానం, వాణిజ్య ప్రోత్సాహం
చాబహార్ పోర్ట్, భారతదేశం, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ మధ్య ఆర్థిక సంబంధాలను బలోపేతం చేయడానికి, మానవతా సహాయాన్ని అందించడానికి కీలకమైనది. ఆఫ్ఘనిస్తాన్ తాలిబన్ పాలన తమ అంతర్జాతీయ వాణిజ్య ప్రయత్నాలకు ఈ పోర్ట్ చాలా అవసరమని భావిస్తోంది. ఉజ్బెకిస్తాన్, కజకిస్తాన్, తజికిస్తాన్ వంటి మధ్య ఆసియా దేశాలు.. చాబహార్ పోర్ట్ను ఉపయోగించి భారత్తో వాణిజ్యాన్ని పెంచుకోవాలని, హిందూ మహాసముద్రంలోకి ప్రవేశం పొందాలని ఆసక్తిగా ఉన్నాయి. అంతేకాకుండా, యూరేషియన్ ఎకనామిక్ యూనియన్తో (Eurasian Economic Union) వాణిజ్య ఒప్పందం కుదుర్చుకోవడానికి భారత్ కృషి చేస్తోంది. దీని ద్వారా అరుదైన ఖనిజాల వంటి వనరులను పొందడంతో పాటు, మార్కెట్లను చేరుకోవాలని చూస్తోంది. ఈ క్రమంలో చాబహార్ పోర్ట్, ఇండియా-EAEU వాణిజ్యాన్ని సులభతరం చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుందని భావిస్తున్నారు.