Whalesbook
'రిలీఫ్' పథకం - లక్ష్యాలు, అమలు
భారత ప్రభుత్వం 'రిసీలెన్స్ & లాజిస్టిక్స్ ఇంటర్వెన్షన్ ఫర్ ఎక్స్పోర్ట్ ఫెసిలిటేషన్' (RELIEF) పేరుతో ఈ భారీ ప్యాకేజీని అందుబాటులోకి తెచ్చింది. పర్షియన్ గల్ఫ్లో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతలు అంతర్జాతీయ వాణిజ్య మార్గాలను తీవ్రంగా దెబ్బతీయడంతో, షిప్పింగ్, వార్ రిస్క్ బీమా ప్రీమియంలు గణనీయంగా పెరిగాయి. దీని వల్ల చాలామంది భారతీయ వ్యాపారులు, ముఖ్యంగా MSMEలు ఆర్డర్లను నిలిపివేసే పరిస్థితి ఏర్పడింది.
ఈ పథకం కింద, ఫిబ్రవరి 14 నుండి మార్చి 15, 2026 మధ్య కాలంలో యూఏఈ, సౌదీ అరేబియా, కువైట్, ఖతార్, ఒమన్, బహ్రెయిన్, ఇరాక్, ఇరాన్, ఇజ్రాయెల్, యెమెన్ వంటి దేశాలకు పంపిన కంటైనర్లకు 100% బీమా కవరేజీని ప్రభుత్వం అందిస్తుంది. కీలకమైన షిప్పింగ్ మార్గాలు మూసివేయడం వల్ల రద్దీ లేదా ఆలస్యం అయిన షిప్మెంట్లకు తక్షణ నష్టాలను భర్తీ చేయడమే దీని ఉద్దేశ్యం. ఇక మార్చి 16 నుండి జూన్ 15, 2026 మధ్య కాలంలో పంపే వస్తువులకు, యుద్ధ, రాజకీయపరమైన రిస్క్లకు సంబంధించిన ప్రీమియంలను, సంక్షోభానికి ముందు ఉన్న స్థాయిలలోనే పరిగణిస్తారు. ఎక్స్పోర్ట్ క్రెడిట్ గ్యారెంటీ కార్పొరేషన్ (ECGC) తన కవరేజీని 75-80% నుండి 95% వరకు పెంచవచ్చు, అదనపు ఖర్చును ప్రభుత్వం భరిస్తుంది. MSMEల కోసం, ఎక్స్పోర్టర్ కు ₹50 లక్షల వరకు కవరేజ్ పరిమితి ఉంటుంది. మొత్తం రూ.497 కోట్లలో, రూ.282 కోట్లు ECGCలో బీమా లేని MSMEల కోసమే కేటాయించారు.
భారత వాణిజ్యంపై గల్ఫ్ సంక్షోభం ప్రభావం
హార్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) ద్వారా జరిగే వాణిజ్యం గణనీయంగా తగ్గిపోవడంతో, భారత్ వంటి దేశాలకు ముడి చమురు దిగుమతులపై ప్రభావం పడుతోంది. దాదాపు 80% కంటే ఎక్కువ ముడి చమురును దిగుమతి చేసుకునే భారత్, పెరిగిన ఇంధన ధరలతో పాటు దిగుమతి బిల్లుల భారం నుంచి తప్పించుకోవడానికి కష్టపడుతోంది. దీనికి తోడు, భౌగోళిక రాజకీయ అనిశ్చితి వల్ల సరఫరా గొలుసులపై (Supply Chains) ప్రభావం పడి, భారత్ వాణిజ్య లోటు (Trade Deficit) కూడా పెరుగుతోంది. గత ఫిబ్రవరి నాటికి ఈ లోటు $27.1 బిలియన్లకు చేరుకుంది.
సవాళ్లు, భవిష్యత్ ఆందోళనలు
ఈ తాత్కాలిక ఉపశమన ప్యాకేజీ ఎంతవరకు సమర్థవంతంగా పనిచేస్తుందనేది సంక్షోభం ఎంతకాలం కొనసాగుతుందనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. భీమా ప్రీమియంలలో భారీ పెరుగుదల, హార్ముజ్ జలసంధి ద్వారా రవాణా తగ్గడం వంటివి దీర్ఘకాలికంగా పెద్ద రిస్క్లను సూచిస్తున్నాయి. అధిక చమురు, రవాణా ఖర్చులు భారత్ కరెంట్ అకౌంట్ లోటును మరింత పెంచి, ద్రవ్యోల్బణానికి దారితీయవచ్చు. ఈ పథకం ప్రధానంగా బీమా, రవాణా ఖర్చులపై దృష్టి సారించినప్పటికీ, డిమాండ్ తగ్గడం, ముడి సరుకుల కొరత, లేదా ప్రపంచ వాణిజ్యం మందగిస్తే MSMEలు ఎదుర్కొనే ఆర్థిక ఇబ్బందులను ఇది నేరుగా పరిష్కరించదు.
పరిస్థితిని నిశితంగా పర్యవేక్షిస్తూ...
ఈ 'రిలీఫ్' పథకం అనేది ప్రస్తుతం నెలకొన్న అనిశ్చితి సమయంలో ఎగుమతి ప్రవాహాలను స్థిరీకరించడానికి, ఎగుమతిదారుల విశ్వాసాన్ని పెంచడానికి ఉద్దేశించిన స్వల్పకాలిక చర్య. దీని అమలును, భౌగోళిక రాజకీయ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా మార్పులు చేయడానికి ఒక అంతర్-మంత్రివర్గ బృందం (Inter-ministerial group) రోజువారీగా పర్యవేక్షిస్తోంది. ఆర్డర్ల రద్దును నివారించడం, ఉపాధిని కాపాడటం, ప్రపంచ సరఫరా గొలుసులలో భారత్ స్థానాన్ని బలోపేతం చేయడం ఈ పథకం ముఖ్య లక్ష్యాలు.