ఇండియా వైఖరిలో మార్పు?
ఇన్నాళ్లూ ఎలక్ట్రానిక్ ట్రాన్స్మిషన్లపై కస్టమ్స్ డ్యూటీల (Customs Duties)పై వరల్డ్ ట్రేడ్ ఆర్గనైజేషన్ (WTO) మోరటోరియం (Moratorium) పొడిగింపును వ్యతిరేకిస్తున్న ఇండియా, ఇప్పుడు తన వైఖరిని మార్చుకున్నట్లు కనిపిస్తోంది. ముఖ్యంగా, ఈ నిషేధాన్ని శాశ్వతం చేయాలన్న అమెరికా ప్రతిపాదనపై 'జాగ్రత్తగా పునఃపరిశీలించాలని' (careful reconsideration) వాదించిన ఇండియా, ఇప్పుడు WTO సభ్యులకు ఒక కీలక సమాచారం ఇచ్చింది. రాబోయే కేమెరూన్లో జరగనున్న WTO సమావేశానికి ముందు, ఈ నిషేధాన్ని మరో రెండు ఏళ్లు పొడిగించేందుకు తాను అంగీకరించవచ్చని ఇండియా సూచించింది. ఈ ఒప్పందం 1998 నుంచి ప్రతి రెండు ఏళ్లకు ఒకసారి పునరుద్ధరించబడుతోంది.
అమెరికా పట్టు, డిజిటల్ ఎకానమీ వృద్ధి
మరోవైపు, అమెరికా మాత్రం ఈ ఈ-కామర్స్ టారిఫ్ బ్యాన్ను శాశ్వతం చేయాలని గట్టిగా కోరుతోంది. డిజిటల్ ఎకానమీలో స్థిరత్వం, వృద్ధికి ఇది అత్యంత కీలకమని అమెరికా వాదన. గ్లోబల్ డిజిటల్ ట్రేడ్, ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించడానికి దీర్ఘకాలిక పరిష్కారం అవసరమని, తాత్కాలిక పొడిగింపులు కాదని యూఎస్ ట్రేడ్ ప్రతినిధి జేమీసన్ గ్రీర్ (Jamieson Greer) అన్నారు. టెక్ రంగ నిపుణులు కూడా ఇదే అభిప్రాయంతో ఉన్నారు. ఈ ఒప్పందం లేకపోతే, టారిఫ్లు రావచ్చని, ఇది ఆన్లైన్ వాణిజ్యాన్ని దెబ్బతీస్తుందని, ఆవిష్కరణలను అడ్డుకుంటుందని వారు హెచ్చరిస్తున్నారు. అనేక దేశాలు, పెద్ద అమెరికన్ టెక్ కంపెనీలు కూడా అమెరికా వైఖరికే మద్దతు తెలుపుతున్నాయి.
అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల ఆందోళనలు
ఈ వైరుధ్యానికి ప్రధాన కారణం, వివిధ దేశాల ప్రాధాన్యతలు వేర్వేరుగా ఉండటమే. ఇండియా, దక్షిణాఫ్రికా, ఇండోనేషియా వంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు, ఈ మోరటోరియం వల్ల తమకు రావాల్సిన పన్ను ఆదాయాన్ని (Tax Revenue) కోల్పోతున్నామని, స్థానిక వ్యాపారాలకు మద్దతు ఇచ్చే అవకాశాలు తగ్గుతున్నాయని ఆందోళన చెందుతున్నాయి. ప్రస్తుత నిబంధనలు అభివృద్ధి చెందిన దేశాలకు, అక్కడి పెద్ద కంపెనీలకు మాత్రమే లాభం చేకూరుస్తున్నాయని, ఇండియా ఆదాయాన్ని పెంచుకోవడానికి, అభివృద్ధి చెందుతున్న డిజిటల్ రంగాన్ని రక్షించుకోవడానికి ఆటంకం కలిగిస్తున్నాయని ఇండియా విశ్వసిస్తోంది. అయితే, డ్యూటీ-ఫ్రీ డిజిటల్ ట్రేడ్ భారీ వృద్ధిని సాధించిందని, ప్రపంచవ్యాప్తంగా వ్యాపారాలకు, వినియోగదారులకు సేవలను అందుబాటులోకి తెచ్చిందని, ధరలను తగ్గించిందని యూఎస్ ఛాంబర్ ఆఫ్ కామర్స్ వంటి సంస్థలు వాదిస్తున్నాయి. 2024 నాటికి గ్లోబల్ డిజిటల్ ట్రేడ్ విలువ సుమారు $7.23 ట్రిలియన్లకు చేరిందని అంచనా.
డిజిటల్ ట్రేడ్ పై WTO పరీక్ష
ఈ-కామర్స్ మోరటోరియంపై చర్చలు, ప్రస్తుత వాణిజ్య సమస్యలను పరిష్కరించడంలో WTO సామర్థ్యానికి ఒక కీలక పరీక్షగా పరిగణించబడుతున్నాయి. గ్లోబల్ ట్రేడ్ సవాళ్లను, రాజకీయ ఉద్రిక్తతలను ఎదుర్కొంటున్న నేపథ్యంలో, డిజిటల్ ట్రేడ్ నియమాలపై ఒప్పందాన్ని కుదుర్చడంలో WTO పాత్రను నిశితంగా గమనిస్తున్నారు. దేశాలు ఐదేళ్లు లేదా పదేళ్ల పొడిగింపులు, లేదా కొత్త డిజిటల్ ట్రేడ్ కమిటీలను ఏర్పాటు చేయడం వంటి ఆప్షన్లను పరిశీలిస్తున్నప్పటికీ, ప్రధాన విభేదాలు మాత్రం అలాగే ఉన్నాయి. 'ఎలక్ట్రానిక్ ట్రాన్స్మిషన్స్'కు స్పష్టమైన నిర్వచనం (Clear Definition) లేకపోవడం కూడా సంక్లిష్టతను పెంచుతోంది, ఇది భవిష్యత్తులో వేర్వేరు అవగాహనలకు, సంఘర్షణలకు దారితీయవచ్చు.
వ్యాపారాలకు అనిశ్చితి
ఇండియా నుంచి సానుకూల సంకేతాలు వచ్చినప్పటికీ, శాశ్వత ఒప్పందం ఇంకా దూరంగానే ఉంది. శాశ్వత నిషేధం కోసం అమెరికా డిమాండ్, రెండు ఏళ్ల స్వల్పకాలిక పొడిగింపు కోసం ఇండియా కోరిక నేరుగా విభేదిస్తున్నాయి. అంటే, తాత్కాలిక ఒప్పందం కూడా ఈ అసలు చర్చకు ముగింపు పలకదు. వ్యాపారాల విషయానికొస్తే, ఈ నిరంతర అనిశ్చితి (Uncertainty) ఒక రిస్క్, ఇది పెట్టుబడులను, దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికలను నెమ్మదింపజేయవచ్చు. WTO సొంత నిర్మాణాత్మక సమస్యలు, నిలిచిపోయిన అప్పీల్ బాడీ (Appellate Body) వంటివి, ఏదైనా ఒప్పందాన్ని ఎలా అమలు చేయాలనే దానిపై ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతున్నాయి. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు మోరటోరియంను తమకు పన్ను విధించే హక్కును, స్థానిక పరిశ్రమలకు మద్దతునిచ్చే అవకాశాన్ని పరిమితం చేస్తుందని భావిస్తున్నాయి. టారిఫ్లు వచ్చే అవకాశం, ఆందోళనగానే మిగిలిపోయింది.
తుది ఫలితం అస్పష్టం
WTO 14వ మినిస్టీరియల్ కాన్ఫరెన్స్ (14th Ministerial Conference) కోసం మంత్రులు సమావేశమవుతున్న నేపథ్యంలో, ఈ-కామర్స్ మోరటోరియంపై చర్చల భవిష్యత్తు ఇంకా అస్పష్టంగానే ఉంది. ఇండియా వైఖరిలో మార్పు స్వల్పకాలిక పొడిగింపునకు మార్గం సుగమం చేయవచ్చు. అయితే, అమెరికా శాశ్వత నిషేధం కోరిక, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల తీవ్ర ఆందోళనలు పెద్ద అడ్డంకిగా నిలుస్తున్నాయి. WTO డిజిటల్ ట్రేడ్ కోసం స్థిరమైన, ఊహించదగిన ఫ్రేమ్వర్క్ను రూపొందించడమా లేక ఈ అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థిక రంగంలో మరింత అనిశ్చితిని అనుమతించడమా అనేది తేలాల్సి ఉంది. ఏ పొడిగింపు అయినా తుది నిబంధనలు భవిష్యత్తు చర్చలకు ఒక శాశ్వత పరిష్కారాన్ని వాయిదా వేస్తూ, రాజీతో కూడుకొని ఉండే అవకాశం ఉంది.