ఇండియా-రష్యా ట్రేడ్: $100 బిలియన్ల లక్ష్యం.. కానీ భారీ ఆయిల్ లోటే పెద్ద సవాల్!

వాణిజ్య వృద్ధి, దాని వెనుక ఉన్న భారీ లోటు

భారత్, రష్యా దేశాలు 2030 నాటికి తమ ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యాన్ని (Bilateral Trade) $100 బిలియన్లకు చేర్చాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి. వాణిజ్య పరిమాణం అనూహ్యంగా పెరిగింది. 2021లో కేవలం $13 బిలియన్లుగా ఉన్న వాణిజ్యం, 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరానికి సుమారు $68 బిలియన్లకు చేరే అవకాశం ఉంది. అయితే, ఈ వృద్ధి వెనుక ఒక పెద్ద సమస్య దాగి ఉంది. ఇండియా వాణిజ్య లోటు (Trade Deficit) ఏకంగా 9 రెట్లు పెరిగింది. 2021లో $6.6 బిలియన్లుగా ఉన్న ఈ లోటు, ఇప్పుడు $58.9 బిలియన్లకు చేరింది. దీనికి ప్రధాన కారణం, ఇండియా రష్యా నుంచి భారీ మొత్తంలో, డిస్కౌంట్‌తో ముడిచమురు (Crude Oil) దిగుమతి చేసుకోవడమే. 2026 ఆర్థిక సంవత్సరంలో రష్యా నుంచి ఇండియా దిగుమతుల్లో 84% ముడిచమురే ఉంది. ఈ అసమతుల్యతను సరిచేసి, మరింత సమతుల్య భాగస్వామ్యాన్ని (Balanced Partnership) నిర్మించుకోవాలంటే, రెండు దేశాలూ కేవలం ఇంధనంపైనే కాకుండా, ఫార్మాస్యూటికల్స్, వ్యవసాయం, ఖనిజాలు, మౌలిక సదుపాయాలు వంటి ఇతర రంగాల్లోనూ వాణిజ్యాన్ని విస్తరించుకోవాలి.

అంతర్జాతీయ ఒత్తిళ్లు, ఇండియా ఇంధన వ్యూహం

ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా నెలకొన్న సంక్లిష్ట పరిస్థితులు, రష్యాపై పాశ్చాత్య దేశాల ఆంక్షలు, పశ్చిమాసియాలో పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో ఈ వాణిజ్యం కొనసాగుతోంది. ఇండియా తన ఇంధన భద్రతకు (Energy Security) అత్యంత ప్రాధాన్యతనిస్తూ, స్వతంత్ర విదేశాంగ విధానాన్ని (Independent Foreign Policy) అనుసరిస్తోంది. యూరోపియన్ మార్కెట్లకు రష్యాకు దారులు మూసుకుపోవడంతో, ఆసియా వైపు, ముఖ్యంగా ఇండియా వైపు రష్యా తన ఇంధన ఎగుమతులను మళ్లించింది. దీంతో, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో ఒడిదుడుకులు, రాజకీయ ఒత్తిళ్లు ఉన్నప్పటికీ, ఇండియాకు ఎటువంటి ఆటంకాలు లేకుండా ఇంధనం అందుతోంది. రష్యా కూడా తన చమురు సరఫరాలను కొనసాగిస్తామని హామీ ఇచ్చింది.

BRICS: బహుళ ధ్రువ ప్రపంచానికి వేదిక

ఇండియా, రష్యా మధ్య పెరుగుతున్న ఆర్థిక సంబంధాలు, BRICS కూటమి విస్తరిస్తున్న పాత్రతో కూడా ముడిపడి ఉన్నాయి. పాశ్చాత్య ఆర్థిక, రాజకీయ సంస్థలకు ప్రత్యామ్నాయంగా, బహుళ ధ్రువ ప్రపంచాన్ని (Multipolar World) ప్రోత్సహించడంలో BRICS కీలక భూమిక పోషిస్తోంది. న్యూ డెవలప్‌మెంట్ బ్యాంక్ (New Development Bank) వంటి ప్రాజెక్టులు, స్థానిక కరెన్సీలలో (Local Currencies) వాణిజ్యం వంటి ప్రయత్నాలు, అమెరికా డాలర్‌పై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించి, అంతర్జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థలో అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల పాత్రను పెంచే దిశగా సాగుతున్నాయి. 2022లో BRICS వాణిజ్యం $614.8 బిలియన్లకు చేరింది. కొత్త సభ్యుల చేరికతో ఈ కూటమి మరింత బలపడే అవకాశం ఉంది.

రిస్కులను ఎదుర్కోవడం: ఆంక్షలు, దౌత్యం, వాణిజ్య అస్థిరత

అయితే, ఈ ప్రతిష్టాత్మక వాణిజ్య లక్ష్యాలు అనేక రిస్కులతో కూడుకున్నవి. ముఖ్యంగా, ఇండియా భారీ వాణిజ్య లోటు, పాశ్చాత్య దేశాల నుంచి, ప్రత్యేకించి అమెరికా నుంచి, సెకండరీ శాంక్షన్స్ (Secondary Sanctions) లేదా ఒత్తిడికి దారితీయవచ్చు. ఇండియా తన రక్షణ సామగ్రి (Defense Equipment) అవసరాలకు రష్యాపై ఎక్కువగా ఆధారపడుతున్నప్పటికీ (సుమారు 45%), పశ్చిమ దేశాలతో సంబంధాలను పూర్తిగా తెంచుకోలేదు. ఈ నేపథ్యంలో, ఒక సమతుల్యతను పాటించాల్సిన అవసరం ఉంది. రష్యా కూడా ఆంక్షలను అధిగమించడానికి మధ్యవర్తులను, 'సమాంతర దిగుమతులను' (Parallel Imports) వాడుతోంది. ఇండియా తన ఇంధన వనరులను (Energy Sources) అమెరికా, ఇతర దేశాల నుంచి కూడా దిగుమతి చేసుకుంటూ వైవిధ్యీకరణ (Diversification) చేస్తున్నప్పటికీ, రష్యా నుంచి వచ్చే చమురుపై అధికంగా ఆధారపడటం, సరఫరాలో అంతరాయాలు ఏర్పడే ప్రమాదం కూడా ఉంది. కొన్ని సందర్భాల్లో అమెరికా ఒత్తిడి వల్ల రష్యా ముడిచమురు దిగుమతులు తగ్గితే, అమెరికా దిగుమతులు పెరగడాన్ని మనం గమనించాం.

భవిష్యత్తు దృష్టి: వైవిధ్యీకరణ, సులభ వాణిజ్య మార్గాలు

ఈ వాణిజ్య అసమతుల్యతను సరిదిద్దడానికి, ఆర్థిక సంబంధాలను మరింత బలోపేతం చేయడానికి రెండు దేశాలూ కృషి చేస్తున్నాయి. వాణిజ్య అడ్డంకులను తొలగించడం, లాజిస్టిక్స్‌ను మెరుగుపరచడం, ఇంటర్నేషనల్ నార్త్-సౌత్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ కారిడార్ (International North-South Transport Corridor) వంటి ప్రాజెక్టుల ద్వారా అనుసంధానాన్ని (Connectivity) పెంచడం వంటివి చేస్తున్నారు. త్వరలో రానున్న ఇండియా-యూరేషియన్ ఎకనామిక్ యూనియన్ ఫ్రీ ట్రేడ్ అగ్రిమెంట్ (Eurasian Economic Union Free Trade Agreement) కూడా వాణిజ్యాన్ని మరింత పెంచుతుందని భావిస్తున్నారు. మొత్తం మీద, ఇండియా తన వ్యూహాత్మక వైవిధ్యీకరణపై (Strategic Diversification) దృష్టి సారించి, ఇంధనం కాకుండా ఇతర రంగాల్లోనూ బలమైన సంబంధాలను నిర్మించుకోవడానికి, భవిష్యత్తులో ఎదురయ్యే ప్రపంచ షాక్‌లను తట్టుకునేలా ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని పెంచుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తోంది. 2030 నాటికి మరింత సమతుల్యమైన, స్థిరమైన వాణిజ్య సంబంధాన్ని ఏర్పరచుకోవడమే వీరి అంతిమ లక్ష్యం.