ప్రపంచ వాణిజ్య రంగంలో ఇండియా సరికొత్త వ్యూహంతో దూసుకుపోతోంది. ముఖ్యంగా కెనడా, యునైటెడ్ కింగ్డమ్ (UK), యూరోపియన్ యూనియన్ (EU) దేశాలతో ఫ్రీ ట్రేడ్ అగ్రిమెంట్ల (FTA) పై చర్చలు ఊపందుకున్నాయి. వాణిజ్య, పరిశ్రమల మంత్రి పీయూష్ గోయల్ నేతృత్వంలోని ఈ ప్రయత్నాలు, ఆర్థిక సంబంధాలను బలోపేతం చేయడం, కొత్త మార్కెట్లను తెరవడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి.
ఇండియా-కెనడా వాణిజ్య ఒప్పందం
ఇండియా-కెనడా కాంప్రహెన్సివ్ ఎకనామిక్ పార్టనర్షిప్ అగ్రిమెంట్ (CEPA) పై చర్చలు వేగంగా ముందుకు సాగుతున్నాయి. ఈ ఒప్పందం యొక్క ఫ్రేమ్వర్క్ను మార్చి 2, 2026 న సంతకం చేశారు. ఈ ఏడాదిలోనే సమతుల్య ఒప్పందాన్ని పూర్తి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. మే 2026 లో మంత్రి పీయూష్ గోయల్ కెనడా పర్యటనలో, వ్యాపార ప్రతినిధులతో కలిసి ఈ చర్చలను వేగవంతం చేయాలని యోచిస్తున్నారు. ఇరు దేశాల ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యాన్ని 2030 నాటికి $50 బిలియన్లకు పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి. ఈ ఒప్పందం ద్వారా కెనడా ఇండో-పసిఫిక్ వైపు దృష్టి సారిస్తుండగా, ఇండియాకు శక్తి, సాంకేతిక భాగస్వాములను పొందనుంది.
ఇండియా-యూకే వాణిజ్య ఒప్పందం ఆరంభానికి సిద్ధం
ఇండియా-యూకే కాంప్రహెన్సివ్ ఎకనామిక్ అండ్ ట్రేడ్ అగ్రిమెంట్ (CETA), జూలై 24, 2025 న సంతకం చేయబడింది. ఇది త్వరలోనే అమలులోకి రానుంది. UK పార్లమెంట్ దీనికి ఏడాది లోపే ఆమోదం తెలిపింది. CETA మే 2026 ప్రారంభం నాటికి అమలులోకి వస్తుందని భావిస్తున్నారు. ఈ ఒప్పందం ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యాన్ని 2030 నాటికి $112 బిలియన్లకు పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. భారతీయ ఎగుమతులకు UK లో 99% సుంకం-రహిత ప్రవేశం లభిస్తుంది. ఇది శ్రమ-ఆధారిత పరిశ్రమలు, ఇంజనీరింగ్, ఆటో కాంపోనెంట్స్ వంటి రంగాలకు కీలక ప్రయోజనం.
ఇండియా-యూరోపియన్ యూనియన్ FTA తుది దశకు
జనవరి 27, 2026 న ఇండియా-యూరోపియన్ యూనియన్ ఫ్రీ ట్రేడ్ అగ్రిమెంట్ (FTA) ముగింపు దశకు చేరుకుంది. ప్రస్తుతం తుది సమీక్షలు జరుగుతున్నాయి. పూర్తి పాఠం ఫిబ్రవరి 2026 చివరలో విడుదలైంది. 2027 ప్రారంభంలో అమలులోకి రావాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. ఈ కీలక ఒప్పందం ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద స్వేచ్ఛా వాణిజ్య జోన్లలో ఒకటిగా అవతరిస్తుంది. ఇది భారత మార్కెట్లను యూరోపియన్ మార్కెట్లతో మరింతగా అనుసంధానిస్తుంది. EU కంపెనీలు ఏడాదికి సుమారు €4 బిలియన్ల సుంకాలను ఆదా చేస్తాయని అంచనా. నవంబర్ 2026 నాటికి దీనిపై తుది ఆమోదం (Ratification) పొందాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
కీలక రంగాలు, ప్రపంచ వాణిజ్య వాతావరణం
ఈ వాణిజ్య ఒప్పందాలు ఇండియా యొక్క అధిక వృద్ధి రంగాలపై దృష్టి సారిస్తున్నాయి. కెనడాతో చర్చలలో స్వచ్ఛమైన శక్తి, కీలకమైన ఖనిజాలు, ఏరోస్పేస్, రక్షణ వంటి రంగాలు ఉన్నాయి. ప్రపంచ వాణిజ్యం 2026 లో భౌగోళిక రాజకీయ సమస్యల వల్ల మందగిస్తున్నప్పటికీ, ఇలాంటి FTAs ప్రపంచ వాణిజ్యాన్ని మరింత ఏకీకృతం చేసే ధోరణిని సూచిస్తున్నాయి. గతంలో న్యూజిలాండ్తో కూడా ఇండియా FTAను సంతకం చేసింది.
సవాళ్లు, భవిష్యత్ ప్రణాళిక
ఈ ఒప్పందాలు అవకాశాలను కల్పిస్తున్నప్పటికీ, కొన్ని సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి. గత FTAs వల్ల వాణిజ్య లోటు పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఈ కొత్త ఒప్పందాల అమలులో మూల నియమాలు (Rules of Origin) మరియు సుంకం-యేతర అడ్డంకులు (Non-tariff barriers) వంటివి సంక్లిష్టంగా మారవచ్చు. అయితే, ఈ FTAs భారతదేశం యొక్క ప్రపంచ ఆర్థిక స్థానాన్ని బలోపేతం చేస్తాయని విశ్లేషకులు ఆశాభావం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.