అమెరికా మార్కెట్ లో భారత్ కు 'సెక్షన్ 301' అడ్డంకులు.. సుంకాల ముప్పు!

భారత్ వాణిజ్య ఆశలకు అమెరికా 'సెక్షన్ 301' విచారణల దెబ్బ!

అమెరికా, భారత్ మధ్య వాణిజ్య సంబంధాలు కీలక మలుపు తిరుగుతున్నాయి. భారత్.. అమెరికా మార్కెట్లో తమ వాటా పెంచుకోవాలని చూస్తుండగా, అక్కడి 'ఆఫీస్ ఆఫ్ ది యునైటెడ్ స్టేట్స్ ట్రేడ్ రెప్రజెంటేటివ్ (USTR)' రంగంలోకి దిగింది. భారత్ తయారీ రంగంలో మిగులు సామర్థ్యం (excess capacity), బలవంతపు చాకిరీ (forced labor) ఆరోపణలపై రెండు కీలక సెక్షన్ 301 విచారణలను USTR తాజాగా ప్రారంభించింది. ఈ విచారణలు ఏమాత్రం ఊహించని విధంగా వేగంగా జరుగుతుండటంతో, వచ్చే ఏడాది మే 2026 నాటికే అమెరికా కొత్త సుంకాలను (tariffs) విధించే అవకాశం కనిపిస్తోంది.

మార్కెట్ యాక్సెస్ కోసం భారత్ దూకుడు

మరోవైపు, కేంద్ర వాణిజ్య, పరిశ్రమల శాఖ మంత్రి పియూష్ గోయల్, అమెరికాతో జరుగుతున్న ప్రస్తుత వాణిజ్య చర్చల్లో "సాధ్యమైనంత ఉత్తమమైన డీల్" సాధించాలని భారత్ లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ప్రపంచంలోనే అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థగా భారత్ ఎదుగుతున్న నేపథ్యంలో, మెరుగైన వాణిజ్య నిబంధనలు, అమెరికా నుంచి మరిన్ని పెట్టుబడులను ఆకర్షించే అవకాశాలను భారత్ అందిపుచ్చుకోవాలని భావిస్తోంది.

అసలు విచారణల నేపథ్యం ఏంటి?

అయితే, ఈ మార్కెట్ యాక్సెస్ ప్రయత్నాలకు USTR చేపట్టిన ఈ సెక్షన్ 301 విచారణలు పెద్ద అడ్డంకిగా మారాయి. భారత్ తయారీ రంగంలో విపరీతమైన మిగులు సామర్థ్యం ఉందని, ఇది $58 బిలియన్ ట్రేడ్ సర్ప్లస్ (వాణిజ్య మిగులు) కు కారణమవుతోందని USTR ఆరోపిస్తోంది. ముఖ్యంగా వస్త్రాలు (textiles), ఆరోగ్యం (health), ఆటోమోటివ్ (automotive), సౌరశక్తి (solar modules) రంగాల్లో ఈ మిగులు సామర్థ్యం ఎక్కువగా ఉందని, దేశీయ అవసరాల కంటే సౌర ఉత్పత్తి సామర్థ్యం మూడు రెట్లు ఉందని USTR పేర్కొంది. పెట్రోకెమికల్స్, ఉక్కు రంగాల్లోనూ ఇదే పరిస్థితి ఉందని విచారణలు సూచిస్తున్నాయి. రెండో విచారణ భారత్ బలవంతపు చాకిరీతో తయారైన వస్తువుల దిగుమతులను నిషేధించడంలో విఫలమైందని ఆరోపిస్తోంది.

గ్లోబల్ ట్రేడ్ లో భారత్ వైఖరి

ప్రపంచ వాణిజ్య వేదిక (WTO) 14వ మంత్రివర్గ సమావేశంలోనూ భారత్ తనదైన వైఖరిని స్పష్టం చేసింది. ఎలక్ట్రానిక్ ట్రాన్స్‌మిషన్స్‌పై శాశ్వత సుంకాల నిలిపివేత (moratorium) ప్రతిపాదనను భారత్ వ్యతిరేకించింది. ఈ ప్రతిపాదన అభివృద్ధి చెందిన దేశాలకు లాభం చేకూరుస్తుందని, అయితే అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు ఏటా $2 బిలియన్ ఆదాయాన్ని నష్టపరిచే అవకాశం ఉందని భారత్ వాదించింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా రక్షణాత్మక వాణిజ్య విధానాలు (protectionist trends) పెరుగుతుండటం, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల తయారీ రంగాలపై నిశిత పరిశీలన వంటి పరిణామాలు చోటుచేసుకుంటున్నాయి.

వాణిజ్య భవిష్యత్తుపై నీలినీడలు

ఈ USTR సెక్షన్ 301 విచారణలు భారత్ మార్కెట్ యాక్సెస్ లక్ష్యాలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. అమెరికా పరిపాలనా యంత్రాంగం "అన్యాయమైన విదేశీ పద్ధతుల"పై (unfair foreign practices) దృష్టి సారించడం, విచారణలు వేగంగా సాగడం వంటివి వాణిజ్యానికి ఆటంకం కలిగించే అవకాశాలను పెంచుతున్నాయి. ముఖ్యంగా, విచారణ ఎదుర్కొంటున్న రంగాలపై భారత్ ఆధారపడటం, పోటీదారులతో పోలిస్తే భారత్‌ను మరింత బలహీనపరిచే ఛాన్స్ ఉంది. బలవంతపు చాకిరీ ఆరోపణలు, సుంకాలతో పాటు ప్రతిష్టకు, ఆర్థిక వ్యవస్థకు కూడా తీవ్ర నష్టం కలిగించవచ్చు. గతంలో జరిగిన సెక్షన్ 301 కేసులు భారత్-అమెరికా సంబంధాలను దెబ్బతీసిన చరిత్ర ఉంది.

వాణిజ్య ఒప్పందం అనిశ్చితి

ప్రస్తుతానికి, రెండు దేశాలు ప్రాథమిక వాణిజ్య ఒప్పందానికి ఒక ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను ఖరారు చేసుకున్నాయి, కానీ అది ఇంకా సంతకం కాలేదు. అమెరికా కొత్త ప్రపంచ సుంకాల ఫ్రేమ్‌వర్క్‌పై పనిచేస్తోంది. విశ్లేషకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, అమెరికా-భారత్ ఆర్థిక సంబంధాలు సాధారణంగా బలంగా ఉన్నప్పటికీ, కొనసాగుతున్న ఈ విచారణలు తక్షణ వాణిజ్య అవకాశాలపై నీలినీడలు కమ్ముకున్నాయి. సెక్షన్ 301 విచారణల తుది ఫలితాలు, అమెరికా మారుతున్న సుంకాల విధానాలే భవిష్యత్ వాణిజ్య, పెట్టుబడుల దిశను నిర్దేశిస్తాయి.