ఇండియా-ఒమన్ వాణిజ్య ఒప్పందం: షిప్పింగ్ సంక్షోభం, ఉద్రిక్తతలతో అడుగడుగునా ఆటంకాలు!

ప్రస్తుతం అంతర్జాతీయంగా నెలకొన్న పరిస్థితులు, ముఖ్యంగా పశ్చిమ ఆసియాలో చోటుచేసుకుంటున్న పరిణామాల నేపథ్యంలో, ఇండియా-ఒమన్ దేశాల మధ్య ఇటీవల కుదిరిన కీలక వాణిజ్య ఒప్పందం (CEPA) అమలు అనేక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది.

భారత వాణిజ్య మంత్రి పియూష్ గోయల్, ఒమన్ సహచర మంత్రి అన్వర్ బిన్ హిలాల్ బిన్ హమౌన్ అల్ జాబ్రీ మధ్య జరిగిన చర్చలు.. ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యాన్ని, పెట్టుబడులను పెంచడమే లక్ష్యంగా సాగినా, ప్రస్తుత సంక్షోభం ఆశించిన ఫలితాలు ఇవ్వడం లేదని స్పష్టమైంది.

డిసెంబర్ 2025 లో సంతకం చేయబడిన ఈ ఒప్పందం, భారతీయ ఎగుమతులకు ఒమన్ మార్కెట్లోకి 98% వరకు సుంకం రహిత ప్రవేశాన్ని కల్పించనుంది. దీనితో వస్త్రాలు, వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు, తోళ్ల పరిశ్రమ వంటి రంగాలకు ప్రయోజనం చేకూరనుంది. అదే సమయంలో, ఒమన్ నుంచి ఖర్జూరాలు, పాలరాతి, పెట్రోకెమికల్స్ వంటి వాటిపై సుంకాలు తగ్గుతాయి. ఈ ఒప్పందం లక్ష్యం పరస్పర వృద్ధిని ప్రోత్సహించడం. 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఇరుదేశాల మధ్య వాణిజ్యం సుమారు $10.5 బిలియన్లకు చేరగా, భారత్ $4 బిలియన్ల విలువైన వస్తువులను ఎగుమతి చేసి, $6.54 బిలియన్ల విలువైన వాటిని దిగుమతి చేసుకుంది. అయితే, ఈ ఒప్పందం అమలుకు ప్రధాన అడ్డంకిగా మారినవి పశ్చిమ ఆసియాలోని తీవ్రమైన నౌకాయాన అంతరాయాలు. ఇరాన్‌తో ముడిపడిన సైనిక చర్యల కారణంగా నౌక రవాణా సంస్థలకు తీవ్ర జాప్యం, ఖర్చులు పెరిగిపోతున్నాయి. ఇది CEPA ద్వారా లభించే ప్రయోజనాలను భారత్ పొందకుండా అడ్డుకోవడమే కాకుండా, గల్ఫ్ సహకార మండలి (GCC) దేశాలతో భారత్ కు ఉన్న $178 బిలియన్ల వాణిజ్యాన్ని కూడా ప్రమాదంలో పడేస్తోంది.

వ్యూహాత్మకంగా కీలకమైన ఒమన్, తన వ్యాపార భాగస్వామ్యాలను పెంచుకోవడానికి, విదేశీ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడానికి చూస్తోంది. భారత్‌తో CEPA ఈ ప్రణాళికలో ప్రధానమైంది. భారత్‌కు, మధ్యప్రాచ్యంతో సంబంధాలను బలోపేతం చేసుకోవడానికి, ఇంధన భద్రతను పెంచుకోవడానికి, ఎగుమతి మార్కెట్లను విస్తరించుకోవడానికి ఈ ఒప్పందం ఉపయోగపడుతుంది. అయితే, ప్రస్తుత భౌగోళిక రాజకీయ పరిణామాలు, ఎర్ర సముద్రం (Red Sea) వంటి ప్రాంతాల్లో నెలకొన్న అస్థిరత వలన నౌకాయాన సమయం 15 రోజుల వరకు పెరగడంతో పాటు, రవాణా ఖర్చులు విపరీతంగా పెరిగిపోతున్నాయి. ఇది సుంకం రహిత ప్రయోజనాలను నీరుగారుస్తోంది. అంతేకాకుండా, ప్రాంతీయ అస్థిరత కారణంగా ఇంధన ధరల్లో పెరుగుదల కూడా ప్రపంచ వాణిజ్యాన్ని క్లిష్టతరం చేస్తోంది.

CEPA అమలులో కీలకమైనది నమ్మకమైన, చౌకైన నౌకాయాన మార్గాలు. కానీ ప్రస్తుతం అవి తీవ్ర అంతరాయాలకు గురవుతున్నాయి. భారత్, ఒమన్, GCC దేశాలు తమ వాణిజ్యానికి దాదాపు పూర్తిగా సముద్ర మార్గాలపైనే ఆధారపడుతున్నాయి. ఈ ప్రాంతంలో ఏదైనా సంఘర్షణ పొడిగింపు ఈ మార్గాలను ప్రమాదంలో పడేయవచ్చు. దీంతో రవాణా, బీమా ఖర్చులు పెరిగి, సుంకం ఆదా అనేది అర్థరహితం కావచ్చు. ఒమన్ ఆర్థిక వైవిధ్యీకరణ కూడా ఇలాంటి వాణిజ్య అంతరాయాలకు గురయ్యే అవకాశం ఉంది. ఇటీవల సంతకం చేయబడిన ఈ ఒప్పందం, భౌగోళిక రాజకీయ పరిస్థితులు మారితే, వాణిజ్య పరిస్థితుల్లో తీవ్ర మార్పులు వస్తే, వ్యాపార అనిశ్చితికి దారితీయవచ్చు.

ఇండియా-ఒమన్ CEPA యొక్క పూర్తి ప్రయోజనాలను పొందాలంటే, ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలు తగ్గడం, అంతర్జాతీయ నౌకాయాన మార్గాలు స్థిరపడటం చాలా అవసరం. అప్పటి వరకు, ఈ ఒప్పందం ప్రస్తుతానికి ఒక వ్యూహాత్మక లక్ష్యంగానే మిగిలిపోతుంది తప్ప, తక్షణ ఆర్థిక ప్రయోజనాన్ని అందించేదిగా ఉండదు. దీర్ఘకాలిక వ్యాపార భాగస్వామ్యాలు ముఖ్యమైనవే అయినప్పటికీ, స్వల్పకాలిక ఎగుమతి వృద్ధి లాజిస్టిక్స్ సమస్యలు, అధిక నిర్వహణ ఖర్చుల వల్ల పరిమితం కావచ్చు. నౌకాయాన అంతరాయాలు కొనసాగితే, సరఫరా గొలుసు స్థిరత్వం, ప్రత్యామ్నాయ రవాణా మార్గాల కోసం ఇరు దేశాలు ప్రత్యామ్నాయ ప్రణాళికలను కూడా పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. ప్రపంచ వాణిజ్య నివేదికలు, భౌగోళిక రాజకీయ అస్థిరత, ద్రవ్యోల్బణాన్ని ప్రధాన ఆందోళనలుగా పేర్కొంటూ, అభివృద్ధి చెందుతున్న మార్కెట్ల ఎగుమతులపై జాగ్రత్తతో కూడిన అంచనాలను సూచిస్తున్నాయి.