హోర్ముజ్ జలసంధి భద్రతపై భారత్ కీలక అడుగు.. చమురు ధరల ఆందోళనల నేపథ్యంలో చర్చల్లో చేరిక!

యూకే పిలుపు.. భారత్ క్రియాశీల పాత్ర!

ప్రపంచంలో దాదాపు 20% ముడి చమురు రవాణా అయ్యే హోర్ముజ్ జలసంధిలో ఏర్పడిన అంతరాయాలపై పరిష్కారం కనుగొనేందుకు యూకే (UK) ఒక కీలక దౌత్య ప్రయత్నం ప్రారంభించింది. ఈ సమావేశానికి 30కి పైగా దేశాలు హాజరవుతుండగా, విదేశాంగ కార్యదర్శి విక్రమ్ మిశ్రీ (Vikram Misri) భారత ప్రతినిధిగా వెళ్లారు. ఇది ప్రాంతీయ స్థిరత్వం కోసం, తమ ఇంధన దిగుమతులను సురక్షితం చేసుకోవడానికి భారత్ అనుసరిస్తున్న ఆచరణాత్మక విధానాన్ని తెలియజేస్తోంది. భారతదేశం ఇంధన భద్రత కోసం రష్యా, అమెరికా, ఆఫ్రికా దేశాల నుంచి దిగుమతులతో పాటు, వ్యూహాత్మక నిల్వలను పెంచుకోవడంపై దృష్టి పెడుతోంది. అయితే, భారత చమురు దిగుమతుల్లో దాదాపు 40% ఇంకా హోర్ముజ్ జలసంధి నుంచే జరుగుతుండటంతో, ప్రస్తుత సంక్షోభం తీవ్ర నష్టాన్ని కలిగించే అవకాశం ఉంది.

మారుతున్న ప్రపంచ క్రమంలో భారత్ వ్యూహం

హోర్ముజ్ జలసంధిని తిరిగి తెరవడంపై దౌత్య ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నప్పటికీ, అంతర్గతంగా ప్రపంచ భద్రతా తీరు మారుతోందని స్పష్టమవుతోంది. యూకే నేతృత్వంలోని ఈ ప్రయత్నంలో అమెరికా (US) స్పష్టంగా దూరంగా ఉండటం, అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ (Donald Trump) సైనిక మిత్రదేశాలపై విమర్శలు చేస్తూ, ఈ జలమార్గాన్ని సురక్షితంగా ఉంచే బాధ్యతను ప్రాంతీయ భాగస్వాములే తీసుకోవాలని సూచించడం వంటివి భారత్ వంటి దేశాలకు కొత్త సవాళ్లను విసురుతున్నాయి. వాషింగ్టన్ తన అంతర్గత వ్యవహారాలపై దృష్టి సారించడంతో, ప్రాంతీయ భద్రతకు సంబంధించిన అంశాలు కొత్త రూపం సంతరించుకుంటున్నాయి. యూరోపియన్ దేశాలు యుద్ధ భయంతో దౌత్య మార్గాలను ఎంచుకోగా, భారత్ మాత్రం తన ఇంధన అవసరాలను తీర్చుకోవడానికి, సంక్షోభం మరింత తీవ్రం కాకుండా చూసుకోవడానికి ఈ దౌత్య ప్రయత్నాల్లో పాల్గొనడం ఒక లెక్కించిన రిస్క్.

మార్కెట్ పై ప్రభావం, చారిత్రక పోలికలు

హోర్ముజ్ జలసంధి మూసివేత ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై తీవ్ర ప్రభావం చూపింది. బ్రెంట్ క్రూడ్ (Brent crude) ధర $100 డాలర్లు దాటగా, అమెరికాలో గ్యాసోలిన్ ధరలు $4 డాలర్లకు చేరువయ్యాయి. షిప్పింగ్ సంస్థలు అత్యవసర ఛార్జీలను పెంచుతుండటంతో, ప్రపంచ రవాణా ఖర్చులు పెరిగాయి. చరిత్రలో ఇది అతి పెద్ద చమురు సరఫరా అంతరాయంగా చెబుతున్నారు, ఇది 1970ల చమురు సంక్షోభాలను కూడా మించిపోయే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. ప్రస్తుతం గ్లోబల్ రిజర్వులు మెరుగ్గా ఉండటం, సరఫరా మార్గాలు వైవిధ్యంగా ఉండటం కొంత ఊరటనిస్తున్నా, చమురు, ఎల్ఎన్జీ (LNG) సరఫరాల్లో అంతరాయం ద్రవ్యోల్బణాన్ని, ఆర్థిక వృద్ధి మందగమనాన్ని మరింత తీవ్రతరం చేసే అవకాశం ఉంది. గతంలో 1980ల 'ట్యాంకర్ వార్' వంటి సంఘటనలు జరిగినప్పటికీ, ప్రస్తుత పరిస్థితి ప్రత్యక్ష సైనిక ఘర్షణల వల్ల మరింత తీవ్రంగా ఉంది.

ఘర్షణ తీవ్రతరం, అంచనాలు తప్పే ప్రమాదం

దౌత్య ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నప్పటికీ, ప్రమాదాలు మాత్రం పొంచి ఉన్నాయి. అమెరికా (US) తన నాయకత్వ పాత్ర నుంచి తప్పుకోవడం, మిత్రదేశాలకు మద్దతు తగ్గించడం వంటివి ప్రాంతీయ ప్రత్యర్థులను మరింత రెచ్చగొట్టే అవకాశం ఉంది. ఇరాన్ (Iran) క్షిపణులు, డ్రోన్ల ద్వారా ఈ జలమార్గాన్ని అడ్డుకునే సామర్థ్యం కలిగి ఉంది. ఏదైనా సైనిక చర్య ద్వారా ఈ మార్గాన్ని తెరవడానికి ప్రయత్నిస్తే అది చాలా ప్రమాదకరమని, విజయవంతం కాకపోవచ్చని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. ప్రస్తుత దాడులు ఊహించని విధంగా, వివిధ రకాల షిప్పింగ్‌లను లక్ష్యంగా చేసుకుంటూ జరుగుతున్నాయి. అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రంప్, నాటో (NATO) మిత్రదేశాల నుంచి వైదొలగవచ్చనే సంకేతాలు ఇస్తుండటంతో, భారతదేశం వంటి దేశాలు తమ ఇంధన భద్రత కోసం మరిన్ని బాధ్యతలు తీసుకోవాల్సి వస్తోంది. కేవలం దౌత్యంపై ఆధారపడటం సరిపోకపోవచ్చు.

భవిష్యత్ అంచనాలు, దౌత్య మార్గాలు

సురక్షితమైన షిప్పింగ్‌ను పునరుద్ధరించడానికి 'అన్ని రకాల దౌత్య, రాజకీయ చర్యలను' అన్వేషించడమే యూకే నేతృత్వంలోని ఈ ప్రయత్నం లక్ష్యం. తొలుత సంశయించిన యూరోపియన్ దేశాలు, ఆర్థిక ప్రభావం, ట్రంప్ దౌత్య ఎత్తుగడల నేపథ్యంలో తమ వైఖరిని పునఃపరిశీలిస్తున్నాయి. ఫ్రాన్స్, నెదర్లాండ్స్, గల్ఫ్ దేశాలతో సహా వివిధ దేశాలు నౌకాదళ సహకారంపై చర్చలు జరుపుతున్నాయి. అయితే, అంతిమ వ్యూహం విస్తృత రాజకీయ ఒప్పందాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ (Narendra Modi) వంటి నాయకులు, తమ బలమైన ప్రాంతీయ సంబంధాల నేపథ్యంలో కీలక పాత్ర పోషించవచ్చని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ఈ సామూహిక ప్రయత్నాలు ప్రస్తుత సంక్షోభం దీర్ఘకాలిక ప్రపంచ ఆర్థిక మాంద్యంగా మారకుండా నిరోధించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.