ఇండియా-కెనడా సమ్మిట్: యురేనియం, ఖనిజాలతో కీలక ఆర్థిక ఒప్పందాలు!

వ్యూహాత్మక పునఃసమీక్ష: ఆర్థిక సంబంధాల పునరుద్ధరణే లక్ష్యం

సెప్టెంబర్ 2023 నాటి దౌత్యపరమైన పరిణామాల నేపథ్యంలో స్తంభించిపోయిన ద్వైపాక్షిక సంబంధాలను తిరిగి గాడిలో పెట్టడానికి కెనడా ప్రధాని మార్క్ కార్నీ భారత పర్యటన ఒక వ్యూహాత్మక అడుగు. ముఖ్యంగా, ఫ్రీ ట్రేడ్ అగ్రిమెంట్ (FTA) చర్చలను పునరుద్ధరించడం, దీర్ఘకాలిక యురేనియం సరఫరా ఒప్పందాన్ని ఖరారు చేసుకోవడం వంటి ఆర్థికపరమైన అంశాలకు ఈ పర్యటనలో ప్రాధాన్యత దక్కింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా అణు విద్యుత్, కీలక ఖనిజాలకు పెరుగుతున్న డిమాండ్, మారుతున్న భౌగోళిక రాజకీయ పరిస్థితుల నేపథ్యంలో ఈ ప్రయత్నాలు ఊపందుకున్నాయి. 2026 ప్రారంభంలోనే యురేనియం ధరలు $100 ప్రతి పౌండ్‌ను దాటి, పెరుగుతున్న అణు విద్యుత్ లక్ష్యాలు, సరఫరా పరిమితులతో గణనీయంగా పెరిగాయి. భారత్ 2047 నాటికి 100 GW అణు విద్యుత్ సామర్థ్యాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. దీనికి స్థిరమైన, నమ్మకమైన యురేనియం సరఫరా అవసరం. ప్రపంచంలో ప్రముఖ యురేనియం ఉత్పత్తిదారు అయిన కెనడా, తన ఎగుమతి మార్కెట్లను అమెరికాకు మించి విస్తరించుకోవాలని చూస్తోంది. ఇది ఇరు దేశాలకు ఒక ముఖ్యమైన అవకాశం. భారత్ 2025 లో ప్రైవేట్ రంగ భాగస్వామ్యాన్ని సులభతరం చేసే SHANTI చట్టాన్ని తీసుకురావడం ఈ డిమాండ్‌ను మరింత పెంచే అవకాశం ఉంది.

వాణిజ్యం, ఖనిజాలు, వ్యూహాత్మక అనుగుణ్యతపై విశ్లేషణ

భారత్ ఇతర దేశాలతో కొత్త వాణిజ్య ఒప్పందాలను చురుగ్గా కోరుతోంది. ఇప్పటికే 2025 లో యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్, ఒమన్, న్యూజిలాండ్, యూరోపియన్ ఫ్రీ ట్రేడ్ అసోసియేషన్ (EFTA) లతో ఒప్పందాలు ఖరారు చేసుకుంది. అంతేకాకుండా, అమెరికా, యూరోపియన్ యూనియన్‌లతో చర్చలు ముమ్మరంగా జరుగుతున్నాయి. 2026 జనవరి చివరిలో కుదిరిన ఇండియా-యూరోపియన్ యూనియన్ FTA, దాదాపు 99.5% వాణిజ్య విలువకు విస్తృత మార్కెట్ యాక్సెస్‌ను అందిస్తుంది. భారత్, కెనడా మధ్య ద్విపాక్షిక వాణిజ్యం 2023 లో సుమారు $18.38 బిలియన్ డాలర్లకు చేరుకుంది. సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం (CEPA) ద్వారా ఈ విలువ రెట్టింపు అయ్యే అవకాశం ఉంది.

ముఖ్యంగా, భారత్ ఇంధన పరివర్తన, పారిశ్రామిక లక్ష్యాలకు అవసరమైన కీలక ఖనిజాలపై చర్చలు కేంద్రీకృతమయ్యాయి. లిథియం, కోబాల్ట్, నికెల్ వంటి కీలక ఖనిజాల కోసం భారత్ దాదాపు పూర్తిగా చైనాపైనే ఆధారపడుతోంది. కెనడా తన C$2 బిలియన్ క్రిటికల్ మినరల్స్ సోవరెన్ ఫండ్‌తో సురక్షితమైన ప్రత్యామ్నాయ సరఫరాదారుగా నిలబడాలని చూస్తోంది. ప్రతిపాదిత కెనడా-ఇండియా క్రిటికల్ మినరల్స్ వార్షిక డైలాగ్, అన్వేషణ, ప్రాసెసింగ్, విలువ జోడింపు కోసం వ్యూహాలను సమన్వయం చేసుకోవడంపై దృష్టి సారిస్తుంది.

నమ్మకం లేమి, ప్రపంచ పోటీ – సవాళ్లు

అయితే, గత సంఘటనల నేపథ్యంలో తీవ్రమైన దౌత్యపరమైన పరిణామాలు సంబంధాల బలహీనతను తెలియజేస్తున్నాయి. 2023 లో జరిగిన ఖలిస్తాన్ నాయకుడు హర్దీప్ సింగ్ నిజార్ హత్య కేసులో భారత ప్రభుత్వ ప్రమేయం ఆరోపణల తర్వాత దౌత్యవేత్తలను బహిష్కరించడం, సంబంధాలు తీవ్రంగా దెబ్బతినడం వంటివి జరిగాయి. ఈ నేపథ్యంలో, చర్చలు ముందుకు సాగడానికి అపనమ్మకం ఒక ప్రధాన అవరోధంగా మిగిలిపోయింది.

కీలక ఖనిజాలు, యురేనియం కోసం ప్రపంచవ్యాప్తంగా పోటీ తీవ్రంగా ఉంది. కెనడా చైనా సరఫరా గొలుసులకు ప్రత్యామ్నాయంగా నిలుస్తున్నప్పటికీ, భారత్ ఆస్ట్రేలియా, చిలీ, ఆఫ్రికా దేశాలతో ఇప్పటికే భాగస్వామ్యాలను ఏర్పరుచుకుంటోంది. భారత్ యొక్క నేషనల్ క్రిటికల్ మినరల్ మిషన్ కూడా దేశీయ అన్వేషణ, విదేశీ కొనుగోళ్లను ప్రోత్సహించే వ్యూహాన్ని చూపుతుంది. కాబట్టి, FTA, దీర్ఘకాలిక యురేనియం ఒప్పందం ఖరారు చేసుకోవడం బాహ్య పోటీ, సంక్లిష్టమైన అంతర్జాతీయ వనరుల డైనమిక్స్‌ను అధిగమించాల్సిన అవసరం ఉంది.

భవిష్యత్ అంచనాలు: వనరుల రంగంలో జాగ్రత్తతో కూడిన ఆశావాదం

విశ్లేషకులు 2026 లో యురేనియం రంగంపై జాగ్రత్తతో కూడిన ఆశావాదాన్ని వ్యక్తం చేస్తున్నారు. అణు విద్యుత్ విస్తరణ, డేటా సెంటర్ల వంటి కొత్త అప్లికేషన్ల నుండి వస్తున్న డిమాండ్, సరఫరా తగ్గడం వల్ల ధరలు పెరుగుతూనే ఉంటాయని అంచనా వేస్తున్నారు. ఇరు దేశాలు తమ సంబంధాలను ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి బలమైన ఆర్థిక కారణాలున్నాయని GTRI వ్యవస్థాపకుడు అజయ్ శ్రీవాస్తవ అభిప్రాయపడ్డారు. కెనడా ఎగుమతులను వైవిధ్యపరచుకోవాలని చూస్తుండగా, భారత్‌కు ఇంధనం, కీలక ఖనిజాల స్థిరమైన లభ్యత అవసరం. ప్రస్తుత పర్యటన సంబంధాలను పునఃప్రారంభించడానికి సంకేతమిస్తున్నప్పటికీ, భారత్ అణు సామర్థ్యం పెరుగుదల, కీలక ఖనిజాల సరఫరా గొలుసుల వైవిధ్యీకరణ వంటి లక్ష్యాలను చేరుకోవడం అనేది నిరంతర దౌత్యపరమైన నిబద్ధత, వాస్తవ, దీర్ఘకాలిక ఒప్పందాల అమలుపై ఆధారపడి ఉంటుంది.