ఒడిశా కీలక ఖనిజ రంగం: 2032 నాటికి $20 బిలియన్ల టార్గెట్!

రంగంలో భారీ మార్పులు...

ఒడిశా కీలక ఖనిజాల రంగం గణనీయమైన విస్తరణ దిశగా పయనిస్తోంది. 2025లో $8 బిలియన్గా ఉన్న ఈ రంగం, 2032 నాటికి $18-20 బిలియన్కు చేరుకుంటుందని అంచనాలు చెబుతున్నాయి. ఈ అంచనాలు 'నెట్ జీరో ఎనర్జీ ట్రాన్సిషన్ అసోసియేషన్ (NETRA)' విడుదల చేసిన Global Cleantech Expo-Odisha 2026 లో వెల్లడయ్యాయి. రాష్ట్రం ఖనిజాల ప్రాసెసింగ్, తయారీ వాటాను నాలుగు రెట్లు పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. 2032 నాటికి, మొత్తం రంగం విలువలో మైనింగ్ వాటా 50% (2025లో 40%), ప్రాసెసింగ్ వాటా 40% (10% నుంచి), తయారీ వాటా 30% (5% నుంచి) కి పెరుగుతుందని అంచనా. ఈ మార్పులకు ప్రధాన కారణం రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విధానాలు, బలమైన పారిశ్రామిక పెట్టుబడులు.

రాష్ట్రంలో లిథియం, గ్రాఫైట్, వెనాడియం, కోబాల్ట్ వంటి 30కు పైగా కీలక ఖనిజాల నిల్వలు ఉన్నాయి. ఇండియా తొలిసారిగా స్వయం సమృద్ధి సాధించాలనే లక్ష్యంలో ఒడిశా ఒక కీలక కేంద్రంగా మారుతోంది. 'రేర్ ఎర్త్ కారిడార్' వంటి కార్యక్రమాలు, ఖనిజ బ్లాకుల వేలం ప్రక్రియ దేశీయ సరఫరా గొలుసును బలోపేతం చేస్తోంది.

పెట్టుబడుల ఆకర్షణ...

ఈ వృద్ధి పథం అనేక పెద్ద కంపెనీలను ఆకర్షిస్తోంది. టాటా పవర్, హిమాద్రి స్పెషాలిటీ కెమికల్స్, హిండాకో, లూమినస్ వంటి 10కు పైగా ప్రధాన పరిశ్రమలు ఒడిశాలో తయారీ రంగంలో భారీ పెట్టుబడులకు కట్టుబడి ఉన్నాయి. వ్యూహాత్మక పోర్ట్ కనెక్టివిటీ కూడా ఈ పెట్టుబడులకు తోడ్పడుతోంది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం '5J' (జల, అడవి, భూమి, జీవరాశులు, ప్రజా సాధారణం) విధానంతో పాటు, నేషనల్ మినరల్ పాలసీ 2019, నేషనల్ క్రిటికల్ మినరల్స్ మిషన్ (NCMM) వంటి జాతీయ సంస్కరణలు ఈ రంగానికి ఊతమిస్తున్నాయి. రాష్ట్ర పరిశ్రమ రంగం వార్షికంగా 5.36% వృద్ధితో జాతీయ సగటును మించిపోతుందని అంచనా.

ప్రపంచ డిమాండ్, కంపెనీల పనితీరు...

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు, పునరుత్పాదక ఇంధన సాంకేతికతల వాడకం పెరగడంతో కీలక ఖనిజాలకు డిమాండ్ దూసుకుపోతోంది. లిథియం-అయాన్ బ్యాటరీల డిమాండ్ 2025-2035 మధ్య 10.6% CAGR తో పెరుగుతుందని అంచనా. ఈ డిమాండ్ లిథియం, నికెల్, కోబాల్ట్, గ్రాఫైట్ వంటి ఖనిజాలకు కీలకం. ఈ రంగంలో పనిచేస్తున్న కంపెనీల పనితీరు చూస్తే:

• టాటా పవర్: మార్కెట్ క్యాప్ సుమారు ₹1.20-1.21 ట్రిలియన్, P/E నిష్పత్తి 31.51 నుండి 100.52 వరకు, షేర్ ధర దాదాపు ₹374-378.
• హిండాలోకో ఇండస్ట్రీస్: మార్కెట్ క్యాప్ సుమారు ₹2.05-2.10 ట్రిలియన్, P/E 11.9-24.15, షేర్ ధర సుమారు ₹914-935.
• హిమాద్రి స్పెషాలిటీ కెమికల్స్: మార్కెట్ క్యాప్ ₹24.5-25.1 బిలియన్, P/E 33.96-35.01, షేర్లు ₹487-490 వద్ద ట్రేడ్ అవుతున్నాయి.

2030 నాటికి ఈ ఖనిజాల డిమాండ్ రెట్టింపు అవుతుందని, నెట్ జీరో లక్ష్యాలు సాధిస్తే మూడు రెట్లు కూడా పెరగవచ్చని అంచనా.

సవాళ్లు, రిస్కులు...

అయితే, భారత కీలక ఖనిజాల రంగం కొన్ని నిర్మాణాత్మక అడ్డంకులను ఎదుర్కొంటోంది. భారతదేశం తన కీలక ఖనిజాలలో సుమారు 95% దిగుమతులపై ఆధారపడి ఉంది. లిథియం, కోబాల్ట్, నికెల్ వంటి వాటిలో 100% దిగుమతులే. చైనా ఖనిజాల ప్రాసెసింగ్, రిఫైనింగ్‌లో ఆధిపత్యం చెలాయించడం వల్ల భౌగోళిక రాజకీయపరమైన రిస్కులు, సరఫరా గొలుసులో అస్థిరత నెలకొంది. భారతదేశ ఖనిజ అన్వేషణ బడ్జెట్ ప్రపంచంలో 1.3% మాత్రమే ఉండటం, కెనడా (24%), ఆస్ట్రేలియా (20%) తో పోలిస్తే చాలా తక్కువ. ఇది పెట్టుబడుల కొరతను సూచిస్తోంది. అధిక మూలధన వ్యయం, దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికలు కూడా కొత్త సంస్థలకు అడ్డంకులుగా మారాయి.

భవిష్యత్ అంచనాలు...

ఈ సవాళ్లను అధిగమించి, ఒడిశా కీలక ఖనిజాల రంగం బలంగా పురోగమించే అవకాశం ఉంది. రాష్ట్రం విలువ ఆధారిత ఉత్పత్తి వైపు మారడం, జాతీయ స్థాయి చొరవలు భారతదేశాన్ని స్వయం సమృద్ధిగా మార్చాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి. మొత్తం భారత కీలక ఖనిజాల మార్కెట్ 2030 నాటికి సుమారు ₹1.2 లక్షల కోట్లు (సుమారు $15 బిలియన్) దాటవచ్చని అంచనా. ఈ లక్ష్యాల సాధన, సరఫరా గొలుసు సమస్యలను అధిగమించడం, దేశీయ అన్వేషణను పెంచడంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.